III USK 264/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ubezpieczenia społeczne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie jednego sędziego rozpoznał skargę kasacyjną odwołującej się Y. Ł. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 11 kwietnia 2023 r. (sygn. akt III AUa 923/21). Sprawa dotyczyła podlegania przez odwołującą się obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w określonych okresach. Sąd Apelacyjny oddalił apelację odwołującej się, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego, że odwołująca się nie prowadziła faktycznie działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i zarobkowy, a jedynie podejmowała czynności mające na celu uprawdopodobnienie jej istnienia, w celu uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Odwołująca się wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących swobody działalności gospodarczej i prawa przedsiębiorców, a także nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji. Jako podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazała nieważność postępowania, powołując się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która stwierdza nieważność postępowania prowadzonego przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania, wyjaśniając, że zgodnie z postanowieniem SN, wykładnia prawa zawarta w uchwale III PZP 6/22 obowiązuje od dnia jej podjęcia (26 kwietnia 2023 r.), a zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed tą datą (11 kwietnia 2023 r.). W związku z tym, zarzut nieważności postępowania oparty na tej uchwale nie mógł być uwzględniony. Sąd Najwyższy podkreślił również, że w orzecznictwie SN utrwala się pogląd, iż zarejestrowanie działalności gospodarczej i zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek, przy jednoczesnej świadomości przeszkód do prowadzenia działalności (np. ciąża, opieka nad dzieckiem), może świadczyć o braku faktycznego prowadzenia działalności zarobkowej, a jedynie o zamiarze włączenia się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania świadczeń. Sąd Najwyższy zasądził od odwołującej się na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania uchwały SN III PZP 6/22 w kontekście daty wydania orzeczenia oraz kryteriów faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej dla podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której uchwała SN o mocy zasady prawnej została wydana po zaskarżonym orzeczeniu sądu niższej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) dotycząca nieważności postępowania prowadzonego przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ma zastosowanie do wyroku Sądu Apelacyjnego wydanego przed datą wejścia w życie tej uchwały?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała ta nie ma zastosowania, ponieważ obowiązuje od dnia jej podjęcia (26 kwietnia 2023 r.), a zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł wcześniej (11 kwietnia 2023 r.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z własnym postanowieniem, wykładnia prawa zawarta w uchwale III PZP 6/22 obowiązuje od dnia jej podjęcia. Ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed tą datą, zarzut nieważności postępowania oparty na tej uchwale nie mógł być uwzględniony.
Czy osoba zarejestrowana jako prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która nie prowadzi jej faktycznie w sposób zorganizowany i zarobkowy, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podstawą powstania tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o prowadzenie pozarolniczej działalności jest faktyczne jej wykonywanie, co oznacza konieczność stwierdzenia, że dana osoba rzeczywiście prowadzi działalność zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym kluczowe jest faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, a nie tylko jej rejestracja. Zarejestrowanie działalności i zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek, przy jednoczesnej świadomości przeszkód do prowadzenia działalności (np. ciąża, opieka nad dzieckiem), może świadczyć o braku faktycznego prowadzenia działalności zarobkowej, a jedynie o zamiarze włączenia się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Y. Ł. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398¹⁻ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki nieważności postępowania, w tym sprzeczność składu sądu z przepisami prawa.
u.s.d.g. art. 2
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Dotyczy definicji działalności gospodarczej.
p.przed. art. 3
Prawo przedsiębiorców
Dotyczy definicji przedsiębiorcy.
ustawa COVID-19 art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Reguluje skład sądu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia konstytucyjnych wolności i praw.
k.p.c. art. 398¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.c. art. 98 § par. 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała SN III PZP 6/22 ma zastosowanie tylko do orzeczeń wydanych po jej wejściu w życie. • Brak faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i zarobkowy wyklucza podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z uwagi na orzekanie przez jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19.
Godne uwagi sformułowania
podstawą powstania tytułu ubezpieczeń społecznych w oparciu o prowadzenie pozarolniczej działalności jest faktyczne jej wykonywanie • zarejestrowanie działalności gospodarczej i towarzyszące temu zadeklarowanie nieznajdującej pokrycia w przewidywanych zyskach wysokiej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, a przy tym ze świadomością istnienia przeszkód do prowadzenia tej działalności (...) może wskazywać na intencję (...) nie tyle podjęcia i wykonywania zarobkowej działalności gospodarczej o charakterze ciągłym, lecz włączenia się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń
Skład orzekający
Dawid Miąsik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania uchwały SN III PZP 6/22 w kontekście daty wydania orzeczenia oraz kryteriów faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej dla podlegania ubezpieczeniom społecznym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której uchwała SN o mocy zasady prawnej została wydana po zaskarżonym orzeczeniu sądu niższej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z uchwałą SN o mocy zasady prawnej oraz kluczowego dla wielu osób zagadnienia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej dla celów ubezpieczeniowych.
“Czy uchwała SN o nieważności postępowania działa wstecz? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.