III U 525/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania A.N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., który odmówił wznowienia postępowania w sprawie emerytury. Podstawą wniosku A.N. był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r. ZUS odmówił wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok TK nie wszedł w życie, ponieważ nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a skarga o wznowienie postępowania powinna być wniesiona w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia TK. Sąd Okręgowy w Suwałkach, rozpoznając odwołanie, zgodził się z ZUS co do braku podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145a § 2 kpa z powodu nieogłoszenia wyroku TK. Jednakże, sąd zauważył, że ZUS nie rozpoznał w całości wniosku A.N. z dnia 27 września 2024 r. o przeliczenie emerytury w trybie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, ograniczając się jedynie do kwestii wznowienia postępowania. Sąd uznał, że A.N. nie wnosił o wznowienie postępowania, lecz o ponowne ustalenie wysokości emerytury z uwagi na wyrok TK i zmianę interpretacji prawa. W związku z tym, sąd zobowiązał ZUS do merytorycznego rozpoznania wniosku o przeliczenie emerytury, wskazując, że organ rentowy ma obowiązek stworzyć warunki do realizacji uprawnień przez stronę w sytuacji zmiany interpretacji prawa, a także powołując się na konstrukcję "quasi wznowienia" uregulowaną w art. 114 ustawy emerytalnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie obowiązku organów rentowych do merytorycznego rozpoznawania wniosków o przeliczenie świadczeń po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli nie zostały one jeszcze ogłoszone w Dzienniku Ustaw.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przeliczenie emerytury po wyroku TK i interpretacji przepisów proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o przeliczenie emerytury, złożony po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym niezgodność przepisu z Konstytucją, powinien zostać rozpoznany przez organ rentowy, mimo że wyrok ten nie został jeszcze ogłoszony w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy ma obowiązek merytorycznie rozpoznać wniosek o przeliczenie emerytury, nawet jeśli odmówił wznowienia postępowania z powodu nieogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ rentowy nie rozpoznał w całości wniosku ubezpieczonego o przeliczenie emerytury, ograniczając się do kwestii wznowienia postępowania. Strona ma prawo realizować swoje uprawnienia w możliwie szerokim zakresie, a organ rentowy ma obowiązek stworzyć ku temu warunki, zwłaszcza w sytuacji zmiany interpretacji prawa.
Czy brak ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw uniemożliwia skuteczne dochodzenie praw przez obywatela, które wynikają z tego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak ogłoszenia wyroku TK w Dzienniku Ustaw nie może wywierać negatywnego wpływu na sytuację obywatela i uniemożliwiać mu dochodzenia praw.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na stanowisko, że nieuprawnione zaniechania władzy wykonawczej nie mogą wywierać wpływu na sytuację obywateli. Strona ma prawo realizować swoje uprawnienia w możliwie szerokim zakresie, dopuszczalnym przepisami prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. N. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 114 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Organ rentowny jest zobligowany do rozpoznania wniosku ubezpieczonych o przeliczenie świadczenia w trybie art. 114 ust. 1 pkt 6 w sytuacji zmiany interpretacji prawa.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenie przed 6 czerwca 2012 r.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia odwołania od decyzji ZUS odmawiającej wznowienia postępowania.
k.p.c. art. 477 § 14 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zobowiązania ZUS do rozpoznania wniosku o przeliczenie emerytury.
k.p.a. art. 145a § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania po wejściu w życie wyroku TK.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis, z którym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej został uznany za niezgodny.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis, z którym art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej został uznany za niezgodny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ rentowy nie rozpoznał w całości wniosku o przeliczenie emerytury. • Strona ma prawo realizować swoje uprawnienia w sytuacji zmiany interpretacji prawa. • Istnieje konstrukcja quasi wznowienia (uproszczonego) uregulowana w art. 114 ustawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia wznowienie postępowania. • Odwołanie od decyzji ZUS odmawiającej wznowienia postępowania podlega oddaleniu.
Godne uwagi sformułowania
nie można zgodzić się z poglądem, iż w przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu przez Trybunał Konstytucyjny włączonym skutkiem takiego orzeczenia jest wznowienie postępowania w trybie art. 145 kpa w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji • nieuprawnione zaniechania władzy wykonawczej nie mogą wywierać wpływu na sytuację obywateli • organ rentowny ma administracyjny obowiązek stworzyć ku temu warunki • istnieje konstrukcja quasi wznowienia (uproszczonego) uregulowana w art. 114 ustawy dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Skład orzekający
Piotr Witkowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie obowiązku organów rentowych do merytorycznego rozpoznawania wniosków o przeliczenie świadczeń po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, nawet jeśli nie zostały one jeszcze ogłoszone w Dzienniku Ustaw."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o przeliczenie emerytury po wyroku TK i interpretacji przepisów proceduralnych dotyczących wznowienia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak obywatel może dochodzić swoich praw mimo proceduralnych przeszkód ze strony urzędu, wykorzystując orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego. Podkreśla obowiązek organów państwa do działania na rzecz obywatela.
“ZUS odmówił przeliczenia emerytury, bo wyrok TK nie był w Dzienniku Ustaw. Sąd: "Nie tak to działa!"”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.