III SA/Wr 141/22

III SA/Wr 141/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-05-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-01-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Kamila Paszowska-Wojnar
Katarzyna Borońska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1611/23 - Wyrok NSA z 2025-05-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 919
art. 92a i lp. 1.12 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędziowie Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar, Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 10 listopada 2021 r. nr BP.501.1914.2020.0180.DL1.3116 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 10 listopada 2021 r. (nr BP.501.1914.2020.0180.DL1.3116)
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ II instancji) – na podstawie art 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 11, 3 i 7 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 919 i 1005, dalej: u.t.d.) oraz lp. 1.12 i 2.11. załącznika nr 3 do ustawy po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 16 września 2020 r. (nr WITD.DI.0152.I0057/28/20) o nałożeniu na J. M. (dalej: skarżący) kary pieniężnej w wysokości 8.500 zł, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji podniósł (w szczególności), iż z protokołu kontroli z 10 sierpnia 2020 r. (nr [...]/[...]/[...]) oraz z dokumentacji zgromadzonej w toku przeprowadzonej kontroli drogowej, wynika, że w tym dniu na parkingu przy dworcu P. na "ul. [...]" we W., dokonano kontroli drogowej samochodu osobowego marki H. (nr rej. [...]), przeznaczonego konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Pojazdem kierował B. O., który przesłuchany, pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, oświadczył, że "(...) z firmą P. związał się około dwa miesiące temu. Znalazł ogłoszenie w Internecie. Podpisał umowę zlecenia na wykonywanie usług kierowania pojazdem. Jednym z wymogów zatrudnienia było przedstawienie orzeczenia lekarskiego i zaświadczenia o niekaralności. Wynagrodzenie za pracę otrzymuje do ręki co tydzień (w środę). Wypłata uzależniona jest od ilości przepracowanych godzin, ilości kursów". ,,(...) Za każdą wykonaną usługę przewozu wystawiana jest faktura. (...) Faktury te są wystawiane na rzecz partnera P. z siedzibą: [...] – [...] K. "ul. [...]". Wynagrodzenia za świadczoną usługę jeszcze nie otrzymał". "Klienci zamówili usługę przewozu przez platformę Bolt, którą mu następnie przekazano "Pojazd o nr rej. [...] marki H. należy do firmy: P. z siedzibą: [...] – [...] K. "ul. [...]". Nie wie kto jest właścicielem pojazdu. ,,(...) Była zawarta umowa użyczenia pojazdu w formie pisemnej". Do protokołu kierowca zeznał również, iż nie posiada umowy o świadczenie usług transportowych i regulaminu świadczenia tych usług, a z aplikacji Bolt korzysta około dwóch miesięcy. Celem usługi był przewóz trzech pasażerów, a osoby te nie są z nim spokrewnione. Za wykonaną usługę na kontrolowanej trasie przewozu, pasażerka A. K., która zamówiła kurs za pośrednictwem aplikacji Bolt, uiściła kwotę 12,40 zł., co zostało udokumentowane protokołem kontroli i sporządzoną dokumentacją fotograficzną obejmującą rzut otwartej aplikacji z telefonu kierowcy. Do kontroli, kierowca okazał kserokopię wypisu nr 2 z licencji Nr 7 uprawniającej do wykonywania krajowego transportu drogowego osób samochodem osobowym, a po dowiezieniu na miejsce kontroli również wypis nr 35 - 3688 z licencji nr 232 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Dokumenty zostały wystawione dla J. M., "ul. [...]", [...] – [...] K.
Organ II instancji podkreślił, że dowodem w sprawie jest protokół, który ma cechy dokumentu urzędowego, a tym samym organ prowadzący postępowanie nie może swobodnie oceniać ani kwestionować jego treści. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny. Organ wskazał, że zgodnie z art. 74 § 4 u.t.d., kontrolowany ma prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu, podczas gdy kierujący podpisał protokół kontroli i jednocześnie nie wniósł do niego zastrzeżeń. Zdaniem organu II instancji, kierowca był przedstawicielem skarżącego, bowiem na podstawie łączącej go ze stroną umowy zlecenia na wykonywanie usług kierowania pojazdem kontrolowany przewóz osób wykonywał w jego imieniu i na jego rzecz. Za każdą wykonaną usługę przewozu wystawiano fakturę, które były wystawiane na rzecz partnera P. z siedzibą: [...] – [...] K. "ul. [...]".
W zakresie naruszenia lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d. organ II instancji podniósł, iż w chwili kontroli (10 sierpnia 2020 r.) kierowca nie posiadał wymaganego dokumentu tj. wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Organ podkreślił, że w dniu kontroli drogowej kierujący (B. O.) wykonywał w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy (J. M.) krajowy transport drogowy osób po terenie Wrocławia. Potwierdzeniem realizowanej usługi transportowej był okazany w czasie kontroli drogowej, dokument w postaci: kserokopii wypisu nr 2 z licencji Nr 7 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a także dowieziony na miejsce kontroli wypis nr 35 - 3688 z licencji nr 232 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką, w obu przypadkach wystawionych na rzecz skarżącego. Potwierdzeniem wykonania usługi przewozu przez skarżącego był też protokół kontroli (nr: [...]/[...]), zeznania kierowcy przesłuchanego w charakterze świadka oraz dokumentacja fotograficzna rzutu aplikacji z telefonu kierowcy. Tym samym, w ocenie organu II instancji zasadnym jest twierdzenie, że kierujący wykonując w imieniu i na rzecz skarżącego przewóz drogowy powinien dysponować podczas kontroli wymaganym wypisem z licencji udzielonej skarżącemu na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a nie jego kopią. Organ wskazał nadto na treść informacji ze Starostwa Powiatu Wrocławskiego, zgodnie z którą J. M., na dzień 10 sierpnia 2020 r. posiadał licencję nr 7 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzieloną przez Starostę Powiatu Wrocławskiego 17 lipca 2018 r. do której w tym dniu wydano 14 wypisów.
W zakresie naruszenia lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. organ II instancji przywołał treść art. 4 pkt 1 u.t.d. i wskazał, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Objęty kontrolą przewóz jako przewóz okazjonalny, podlegał więc obowiązkom określonym w przepisach u.t.d. Skontrolowany pojazd konstrukcyjnie przeznaczony był do przewozu 5 osób, łącznie z kierowcą. Umowa na przejazd zawarta została przez pasażerkę A. K. za pośrednictwem aplikacji Bolt, za który uiściła kwotę 12,40 zł. Przejazd nie był zatem wykonywany na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, przed rozpoczęciem usługi przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 k.c., w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem przewozu, wniesionej w sposób opisany w art. 18 ust. 4b pkt 2c u.t.d. Organ zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 781 § 2 k.c. "oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej". Nie oznacza to jednak, że zamówienie usługi przewozowej za pośrednictwem aplikacji Bolt stanowi o spełnieniu warunku z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. Zatem nawet gdyby zamówienie usługi transportowej i ustalenie warunków jej wykonania oraz uiszczenie opłaty za jej wykonanie uznać za formę umowy o usługę transportową, to nie jest ona jednak umową zawartą w formie wymaganej (art. 18 ust. 4b u.t.d), gdyż oświadczenia w niej zawarte nie są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Nadto opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana w aplikacji kwota stanowi jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu może ulec zmianie. Zarówno zamówienie usługi przewozu osób, jak i uzyskanie informacji o płatności za przejazd, odbyło się wyłącznie za pośrednictwem aplikacji Bolt zainstalowanej w telefonie, służącej wyłącznie do zamawiania usług przewozu. Przepisy u.t.d., nie przewidywały możliwości zawarcia umowy dotyczącej przewozu okazjonalnego w innej formie niż forma pisemna lub forma elektroniczna, o której mowa w art. 78' k.c., w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem przewozu, wniesionej w sposób opisany w art. 18 ust. 4b pkt 2c u.t.d. Skoro umowa dotycząca przewozu okazjonalnego mogła być zawarta tylko w takiej formie, to każda inna forma takiej umowy naruszała omawiany przepis. Tym samym podmiot wykonujący przewóz okazjonalny, który taką umowę zawarł naruszał zakaz określony w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. Dalej organ II instancji podniósł, że w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące konieczność zastosowania art. 92c u.t.d, gdyż skarżący nie przedłożył dowodów ani dokumentów na istnienie takich okoliczności, ograniczając się do przedstawienia w odwołaniu wyłącznie tez kwestionujących własną odpowiedzialność.
W zakresie zarzutów dotyczących niewypełnienia znamion przewozu okazjonalnego przez stronę w dniu kontroli, organ II instancji podkreślił, że definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 u.t.d., odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. Obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z u.t.d., i to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. Z akt sprawy, jak podkreślił organ II instancji, wynika, iż kontrolowany pojazd, został przystosowany do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, nie posiadał taksometru, ani nie był oznakowany w tabliczkę taxi jak i numerem bocznym, a umowa na przejazd została zawarta przez pasażerkę A. K. za pośrednictwem aplikacji Bolt, za który uiściła kwotę 12,40 zł. Organ odwoławczy wskazał, iż nie ulega wątpliwości, iż specjalne oznaczenie i wyposażenie pojazdu stanowi przywilej podmiotu, który uzyskał licencję taksówkową, a oznakowanie i wyposażenie pojazdu, jako taksówki, jest skorelowane z uprawnieniem do wykonywania transportu drogowego taksówką. Z pisma otrzymanego ze Starostwa Powiatu Wrocławskiego, wynika, iż na dzień kontroli drogowej 10 sierpnia 2020 r., skarżący posiadał wyłącznie licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. W konsekwencji czego skontrolowany przewóz był przewozem okazjonalnym. Z uwagi na powyższe w ocenie organu, z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że przewóz w dniu 10 sierpnia 2020 r. był przewozem drogowym osób, stanowiącym krajowy transport drogowy, a jednocześnie miał on charakter okazjonalny. Tym samym mają do niego zastosowanie przepisy u.t.d. dotyczące przewozów okazjonalnych, w szczególności art. 4 pkt 11, art. 18 ust. 4a i 4b oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Stosownie zaś do art. 18 ust. 4a u.t.d., przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Tym samym skarżący dopuścił się naruszenia z załącznika nr 3 do u.t.d, polegającego na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy. Kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwia wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Tymczasem kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza m.in. protokół kontroli, protokół oględzin pojazdu, materiał zdjęciowy. Nadto, aby móc wykonywać przewozy okazjonalne pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., należy spełnić łącznie wszystkie warunki określone w art. 18 ust. 4b u.t.d. Nie wystarczy spełnienie jednego z wymienionych warunków.
Jednocześnie organ wskazał, że przywołane w treści odwołania, nieobowiązujące rozporządzenie Rady (EWG) nr 684/92 zostało zastąpione rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 1073/2009 i dotyczy usług transportowych wykonywanych pojazdem konstrukcyjnie przystosowanym do przewozu powyżej 9 osób łącznie z kierowcą. Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 u.t.d., odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. W związku z powyższym obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z u.t.d., to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą.
Za nieistotny organ uznał zarzut dotyczący nieustalenia czy wykonywane przez skarżącego czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, gdyż "Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usłużę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadająca definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym". Organ odwoławczy sprawdził stronę w CEIDG i okazało się, że figuruje w tym rejestrze. Jest więc przedsiębiorcą.
W ocenie organu na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut dotyczący braku weryfikacji podstaw prawnych współpracy pomiędzy kierującym i skarżącym, a w konsekwencji, poczynienie błędnych ustaleń w zakresie ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za ewentualne naruszenia. Odpowiedzialność skarżącego wynika z protokołu kontroli, protokołu przesłuchania kierowcy, dokumentacji fotograficznej oraz okazanych do kontroli dokumentów w postaci kserokopii wypisów z licencji wydanych na stronę. Za błędny organ uznał pogląd, iż to wyłącznie na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia dowodów, które świadczą na korzyść strony i mogą być podstawą do zmniejszenia lub uchylenia kary pieniężnej (wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 września 2008 r., I SA/Wa 661/ 08 oraz wyrok NSA z dnia 7 lutego 2008 r., II OSK 2020/06)
W ocenie organu postępowanie administracyjne w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów k.p.a. Organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane ze sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył wskazanych przez stronę art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 kpa, art. 80 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do całej problematyki sprawy. Tym samym organ I instancji, prowadził postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa, rozstrzygnięcie oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym w toku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wiarygodny.
Zdaniem organu II instancji, nie można także postawić zarzutu, iż materiał dowodowy w sprawie został oceniony w sposób dowolny na podstawie wybiórczej jego analizy. Organ I instancji dokonał, zdaniem organu odwoławczego, także prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do obowiązujących przepisów prawa, a także uzasadnił swoje stanowisko wyrażone w decyzji, w sposób wymagany przez normę prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1) art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności sprawy (skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie Bolt, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę B. O., nie zaś przez skarżącego (bądź jego pracownika)), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na skarżącego kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego, w odniesieniu do sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.,
2) art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w u.t.d., jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w ww. rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
3) art. 14 ust 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust 7 oraz lp. 1.12 oraz l.5 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji, w której organ uznał, że posiadana przez skarżącego licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu;
4) art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest Bolt;
5) art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 1.12 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
6) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przewóz w imieniu skarżącego;
7) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z 10 sierpnia 2020 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
8) art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
9) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
10) art. 107 § 3 kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji Bolt;
11) art. 8 kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, powielając argumentacje przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 10 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z 16 września 2000 r. w przedmiocie nałożenia na J. M. (skarżącego) kary pieniężnej za: niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. w postaci wypisu z licencji (naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 919 ze zm., dalej: u.t.d.). Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie, z tym że przedsiębiorca prowadzący pośrednictwo przy przewozie osób z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 40 000 zł za każde naruszenie. W myśl art. 92a ust. 3 u.t.d., suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł. Jak wynika z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.
Zważywszy na zarzuty skargi – w pierwszej kolejności w ocenie Sądu – należało odnieść się do podstawowej kwestii mającej na celu ustalenie właściwego podmiotu odpowiedzialnego za stwierdzone naruszenia. Zdaniem skarżącego nie jest on podmiotem odpowiedzialnym w sprawie, gdyż nie wykonywał krajowego transportu drogowego. Skarżący (jak podniósł w skardze) nie tylko nie posiadał statusu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności potwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywanej działalności gospodarczej. Świadczy o tym przede wszystkim fakt, że skarżący (jak podniósł) nie otrzymał za przewóz wynagrodzenia od pasażera w kwocie przez niego podanej. Przejazd jego samochodem możliwy był dzięki skorzystaniu przez pasażera z platformy Bolt. Ponadto zapłata wynagrodzenia odbyła się na rzecz platformy internetowej Bolt, a czynność stwierdzona protokołem miała charakter jednorazowy, a nie zorganizowany i ciągły. Skarżący podniósł także, że nawet gdyby przyjąć, że w sprawie doszło do wykonania krajowego transportu drogowego to podmiotem wykonującym ten transport był kierowca (a nie on). Tymczasem jak podkreślił skarżący pomiędzy nim, a kierowcą "nie ma żadnego powiązania". Dlatego też – w ocenie skarżącego – zaskarżona decyzja jest błędna.
Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 4 pkt 6a u.t.d., przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz.Urz.UE.L 102 z 11.04.2006, str. 1), dalej: rozporządzenie (WE) nr 561/2006. Zgodnie zaś z art. 4 pkt 3 u.t.d. transportem drogowym jest krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy. Krajowy transport drogowy zdefiniowany został w pkt 1 art. 4 u.t.d. Zgodnie z tą definicją krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący, jak wynika z ogólnie dostępnego systemu teleinformatycznego CEDIG w przedmiocie działalności (P. z siedzibą [...]-[...], K., "ul. [...]") posiada m.in. wpis: działalność taksówek osobowych oraz pozostały transport lądowy pasażerski, gdzie indziej nie sklasyfikowany. Ponadto organy licencyjne potwierdziły posiadanie przez skarżącego licencji w nr 7 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, a także licencji Nr 35 - 3688 z licencji nr 232 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Przy czym, jak wynika z informacji ze Starostwa Powiatu Wrocławskiego na dzień kontroli tj. 10 sierpnia 2020 r. skarżący posiadał licencję nr 7 na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzieloną przez Starostę Powiatu Wrocławskiego 17 lipca 2018 r. do której w tym dniu wydano 14 wypisów.
Stąd za niezasadne należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do braku ustalenia przez organy, że skarżący podejmował się i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób. Okoliczność ta wynika z ogólnie dostępnego systemu teleinformatycznego CEDIG. Zresztą, niezależnie od powyższego wskazać należy, że dla przypisania odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym nie jest wymagane, aby strona była przedsiębiorcą. W orzecznictwie ugruntowany jest bowiem podgląd (co słusznie poniósł organ) zgodnie z którym wykonywanie transportu drogowego podlegającego sankcji, traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (m.in. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08; z 3 kwietnia 2019 r., II GSK 701/17 i 4 listopada 2009 r., II GSK 166/09). Wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło zatem – wbrew twierdzeniom skarżącego – nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej, czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w odnośnych ewidencjach i rejestrach, lecz rzeczywiście wykonuje odpłatnie (i choćby nawet jednorazowo) usługę przewozu osób lub rzeczy, odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. (wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2020 r., VI SA/Wa 2359/19).
Sąd w pełni podziela to stanowisko, które przy wykładni usługi przewozu daje prymat faktycznym czynnościom. Stąd też odwoływanie się przez skarżącego do działalności gospodarczej z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej rozumianej jako "zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły" (str. 6 skargi), a co za tym idzie do obowiązku ich ustalenia przez organ w ogóle nie miało znaczenia dla przypisania skarżącemu odpowiedzialności. Nie mniej jednak, w ocenie Sądu, organizowanie usług przewozu poprzez aplikację Bolt - co do zasady – ma charakter zorganizowany i ciągły. Przewóz dokonany w rozpatrywanej sprawie miał także charakter odpłatny. Jak bowiem wynika z protokołu kontroli za kontrolowany przejazd pasażerka uiściła kwotę 12,40 zł. Skarżący wywodził wprawdzie, że zapłata za przejazd odbywa się na rzecz platformy Bolt, nie zaś na rzecz kierowcy i podlegała na automatycznym obciążeniu karty płatniczej pasażera po zakończeniu przejazdu. Aczkolwiek okoliczność, iż zapłata odbyła się w trybie automatycznym poprzez obciążenie konta pasażera (do czego bezspornie doszło i co zostało potwierdzone fotografiami obejmującymi rzut otwartej aplikacji z telefonu kierowcy), nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Chodzi bowiem o to aby przewóz nosił znamiona przewozu "odpłatnego", a to do jakiego podmiotu trafia opłata nie ma znaczenia. Tym samym skarżący choć de facto negował sam sposób płatności (za pośrednictwem Platformy Bolt), to nie podważył tym samym okoliczności, że był on w rzeczywistości "przejazdem odpłatnym". Istotnym w sprawie jest nadto, że konstrukcja aplikacji Bolt pozwala ustalić opłatę za kurs. Z powyższych względów, w ocenie Sądu, uznać należy, że działanie skarżącego mieści się w ramach pojęcia krajowego transportu drogowego, czyli podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób pojazdem samochodowym zarejestrowanym w kraju.
Zdaniem Sądu, na uwzględnienie nie zasługuje również twierdzenie skarżącego, że podmiotem wykonującym transport był kierowca (a nie on), który działał we własnym imieniu, a nie w imieniu i na rzecz skarżącego. Skarżący zarzucił przy tym, że w sprawie nie wykazano powiązania kierowcy z jego osobą. Dowodem potwierdzającym powyższe powiązanie – na co słusznie zwróciły organy – są zeznania kierowcy, z których wynika, że za wykonane usługi przewozu otrzymuje wynagrodzenie (w każdą środę) właśnie od skarżącego (P.). Faktury wystawiane są na ww. przedsiębiorcę. Kierowca oświadczył, że zawarł nadto (jak wskazał do protokołu) umowę zlecenia z przedsiębiorcą P. na wykonywanie usług przewozu. Kontrolowany pojazd należał nadto nie do kierowcy, lecz do skarżącego (czemu jak wynika z treści skargi skarżący nie zaprzeczył). Końcowo nadmienić należy, że kierowca legitymował się wpisami z licencji wystawionymi na skarżącego. Mając powyższe na uwadze uznać należy, zdaniem Sądu, że przewóz wykonywany był przez kierowcę – wbrew twierdzeniom skarżącego – w jego imieniu i na jego rzecz na podstawie zawartej umowy zlecenia na wykonywanie usług przewozu.
Skarżący zarzucił nadto, że w decyzji II instancji, organ nie odniósł się do jego zarzutów sformułowanych w odwołaniu wskazujących na konieczność wyjaśnienia zasad działalności aplikacji Bolt (str.10 skargi). Odnosząc się do tak postawionego zarzutu wskazać należy, że istotnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie przedstawia szczegółowych zasad działania aplikacji Bolt. Aczkolwiek – nawet gdyby uznać, że rzeczywiście rozważania w tym zakresie winny znaleźć się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ich brak stanowiłby naruszenie – to nie sposób przyjąć, aby naruszenie to miało jakikolwiek wpływ na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. Sposób działania aplikacji jest faktem powszechnie znanym i dostępnym na stronie internetowej. Zresztą w orzecznictwie wyjaśniono już sposób działania tej aplikacji. I tak w wyroku o sygn. akt II SA/BK 893/22 wskazano, że "Zgodnie z ogólnymi Warunkami dla Kierowców korzystających z aplikacji Bolt, dostępnymi na stronie internetowej, Flota oznacza osobę fizyczną albo prawną, posiadającą ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, świadczącą osobiście lub za pomocą swoich pracowników lub podmiotów, z którymi pozostaje w innym stosunku prawnym Usługi Przewozu przy wykorzystaniu Platformy Bolt. Każda Flota otrzyma osobiste Konto Floty Bolt, a każdy kierowca Konto Kierowcy Bolt podłączone do Konta Floty, aby korzystać z Aplikacji Bolt i Platformy Bolt (pkt 1.7 warunków). Konto kierowcy Bolt to konto kierowcy powiązane z Kontem Floty Bolt, dostęp do strony internetowej zawierającej informacje i dokumenty dotyczące korzystania z Usług Bolt w ramach świadczenia Usług Przewozu w imieniu Floty przez Kierowcę, w tym dokumentacji rachunkowej Kierowcy (pkt 1.14 warunków). Usługi Przewozu to usługi przewozu świadczone przez Flotę na rzecz Pasażera, którego zamówienie Kierowca zaakceptował za pośrednictwem Aplikacji Bolt (pkt 1.15 warunków). Stwierdzić należy, że już z samych definicji zawartych w warunkach ogólnych wynika, że wykonawcą przewozu jest flota - dostawca usług posiadający odpowiednią licencję, w imieniu którego przewóz wykonuje kierowca. Kierowca nie może bez zgody dostawcy usług (floty) utworzyć konta kierowcy, które będzie powiązane z daną flotą. Innymi słowy kierowca nie mógł założyć konta kierowcy w aplikacji Bolt powiązanego z dostawcą usług - A. bez jej wiedzy". Z powyższego wyjaśnienia wynika zatem, że korzystanie z platformy Bolt mogło odbyć się wyłącznie za wiedzą i zgodą skarżącego posiadającego pełną świadomość, że kierowca będzie wykonywał przewozy osób w jego imieniu.
Tym bardziej zatem nie można uznać, wbrew zarzutom skargi, że w sprawie organy nie wykazały powiązania istniejącego pomiędzy kierowcą a skarżącym, gdyż wynika to (jak już Sąd wskazał ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego), a nadto z zasad funkcjonowania aplikacji Bolt. Kierowca nie musi nawet posiadać papierowej wersji umowy o współpracy ze skarżącym (a w sprawie (jak wynika z protokołu) kierowca posiadał ze skarżącym umowę zlecenia na wykonywanie usługi przewozu), bowiem podjęcie współpracy może obywać się wyłącznie drogą elektroniczną przez zaakceptowanie zasad działania aplikacji i wybranie floty (wykonawcy przewozu), w imieniu którego kierowca będzie wykonywał przewozy osób w oparciu o utworzone konto kierowcy aplikacji Bolt. Jednocześnie podnieść należy, że skarżący zarzucając organom brak przedstawienia zasad działania aplikacji Bolt, sam na żadnym etapie postępowania nie wyjaśnił na jakiej podstawie kierowca korzystał z konta kierowcy w aplikacji Bolt utworzonego w ramach floty.
Dodatkowo wskazać należy, że Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C-434/15) poddał analizie charakter usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest aplikacja Taxify (obecnie Bolt), czy Uber i wskazał, że usługę pośrednictwa, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych pomiędzy pasażerami a kierowcami nie ogranicza się do usługi pośrednictwa polegającej na umożliwianiu nawiązywania kontaktów poprzez aplikację na inteligentny telefon między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami a osobami chcącymi przebyć trasę miejską. Usługa pośrednictwa polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo to dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Jak wskazał Trybunał, co się tyczy tej ostatniej kwestii, okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, że przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (...). A zatem Trybunał Sprawiedliwości uznał, że kierowcy wykonujący przewozy osób na podstawie aplikacji Bolt czy Uber korzystający z aplikacji na udostępnianej im przez "przedsiębiorstwo", nie wykonują przewozów we własnym imieniu, lecz w imieniu "przedsiębiorstwa", a zatem w rozpatrywanej sprawie w imieniu skarżącego (P.).
Z powyższego wynika, że wykonawcą usługi krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób był skarżący, w imieniu którego działał na podstawie umowy zlecenia kierowca. Uprawniony jest zatem wniosek, że kierowca wykonywał przewóz osób w imieniu i na rzecz skarżącego z wykorzystaniem udzielonej mu licencji, a to skutkowało zasadnym obciążeniem skarżącego odpowiedzialnością za wykonanie usługi przewozu w sposób niezgodny z u.t.d. Podnieść również trzeba, że stanowisko, że kierowca działał na rzecz skarżącego i z wykorzystaniem przysługującej mu licencji nie zostało skutecznie podważone. W tym kontekście warto zwrócić uwagę, że obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki (wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II GSK 756/16). Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżący, negując twierdzenia organów, dowodów takich nie przedstawił. Sama zaś argumentacja negująca ustalenia organów nie jest wystarczająca dla podważenia tych ustaleń wynikających ze zgromadzonych dowodów. Podkreślenia w tym miejscu wymaga także, że zasadą jest iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19). W tym zakresie zarzuty natury procesowej (niezebrania materiału dowodowego) tj. naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. Sąd ocenił jako bezzasadne.
Stwierdzony fakt wykonania przewozu pasażera, stworzył konieczność przypisania skarżącemu jednej z przewidzianych w u.t.d. form przewozu. Zdaniem Sądu kwalifikacja tego przewozu przez organy jako przewozu okazjonalnego jest –wbrew twierdzeniom skarżącego – również prawidłowa. Wskazać bowiem należy, iż zgodnie z art. 5b ust. 1 u.t.d., podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką, wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Przepisy u.t.d. nie stawiają pojęcia "przewozów okazjonalnych" poza pojęciem "wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób". Posiadając licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 u.t.d., skarżący mógł wykonywać przewozy o różnym charakterze, to jest przewozy regularne, specjalne, wahadłowe i okazjonalne, o ile poza posiadaniem licencji na przewóz osób spełniłaby dodatkowe warunki dopuszczalności każdego z ww. rodzajów przewozów, wynikające z przepisów prawa. W sprawie istotne jest zatem, że przewóz może mieć charakter przewozu regularnego, regularnego specjalnego, wahadłowego i okazjonalnego. W ocenie sądu skontrolowanym 10 sierpnia 2020 r. pojazdem nie wykonywano przewozu o charakterze regularnym, regularnym specjalnym i wahadłowym, przewóz ten nie spełniał bowiem warunków wynikających z art. 4:
- pkt 7 u.t.d., zgodnie z którym przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe;
- pkt 9 u.t.d,, zgodnie z którym przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób;
- pkt 10 u.t.d., zgodnie z którym przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km.
Wykonywany w dniu kontroli przewóz był zatem przewozem okazjonalnym, którym, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Sąd ustalając powyższe wziął również pod uwagę, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499).
W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (wyrok NSA z 20 września 2007 r., I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku z 30 maja 2019 r., III SA/Gd 149/19, wyrok WSA w Lublinie z 7 listopada 2019 r., III SA/Lu 271/19, wyrok WSA w Rzeszowie z 3 marca 2020, II SA/Rz 1477/19; pub. CBOSA).
W sprawie poza sporem pozostaje, że w chwili przeprowadzenia kontroli drogowej kierowca wykonywał odpłatny przewóz pasażera (A. K) na zamówionej trasie (z "ul. [...]" na "ul. [...]" we W.). Pasażer zamówił kurs za pomocą aplikacji Bolt, która skojarzyła go z kierującym. Był to zatem (odpłatny) przewóz wykonywany na zamówienie konkretnego klienta "z" konkretnego miejsca "do" konkretnego wskazanego przez niego miejsca na terenie Wrocławia. Nie był to zatem przewóz regularny, ani regularny specjalny (brak haromonogramu kursów, dowolny wybór trasy), ani też przewóz wahadłowy (kurs jednorazowy i tylko "do określonego miejsca tam" i co istotne bez kursu powrotnego). Stwierdzić należy, że korzystanie z aplikacji Bolt nie wyklucza przyjęcia, że świadczone usługi przewozu są wykonywane w tzw. "nadarzających się sytuacjach". Kierowca za pośrednictwem platformy Bolt został skojarzony z klientem i na tej podstawie wykonywał kurs. Należy zatem stwierdzić, tak jak to słusznie uczyniły organy, że wykonany w sprawie przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego.
Wskazywanie przez skarżącego w skardze (str. 9) podobieństwo do usługi tzw. carsharingu (carpoolingu) Sąd uznał za nietrafne, gdyż usługi te nie przystają do ustalonych przez organy okoliczności faktycznych. Carsharing to tzw. współdzielenie jednego pojazdu przez wielu użytkowników, system wspólnego używania tego samego samochodu przez kilka osób, model biznesowy wypożyczania samochodu na krótki czas. Z kolei carpooling polega na udostępnianiu miejsca w pojeździe osobom przez kierującego, który jadąc w określonym przez siebie kierunku przy okazji na tej samej trasie zabiera do pojazdu osoby, które chcą udać się w tym samym kierunku i na tej samej trasie, zwracając kierującemu część kosztów wspólnego przejazdu. Są to zatem sytuacje inne od tej, z którą organy miały do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
Ustaleń w tym zakresie nie podważa także zarzut naruszenia art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegający na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w u.t.d., jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w tym rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób). Skarżący ww. zakresie przywołał wyrok WSA w Rzeszowie z 2 września 2020 r., II SA/Rz 1384/19, w którym Sąd uznał, że nieprawidłowa jest kwalifikacja czynności przewozowych skarżącego (który przewoził jedynie jedną osobę samochodem konstrukcyjnie przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą) jako przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. Sąd ten powołał się w tym względzie na treść art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009, według którego "usługi okazjonalne" oznaczają "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wobec tego, zdaniem WSA w Rzeszowie, a w ślad za tym także skarżącego, przewóz okazjonalny, zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d., to przewóz osób rozumiany jako grupy pasażerów, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo wahadłowego.
Nie mniej jednak Sąd nie podzielił ww. poglądu i w tym zakresie dotychczasową linię orzeczniczą, zgodnie z którą skoro definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d, jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" w prawie unijnym. I tak, w rozporządzeniu nr 1073/2009, za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika" (art. 2 pkt 4). Zdaniem Sądu, przy ocenie tych kryteriów niezbędne jest jednak uwzględnienie treści punktu 7 uwag wstępnych do ww. rozporządzenia, cyt. "Należy wziąć pod uwagę elastyczne rozwiązania, z zastrzeżeniem niektórych warunków dotyczących szczególnych usług regularnych i niektórych usług okazjonalnych, w celu zaspokojenia potrzeb rynku". W omawianej sprawie zauważyć zatem należy, że przewóz dokonywany był samochodem osobowym, a nie autobusem lub autokarem. Tym samym rozwiązania przyjęte w rozporządzeniu (jeżeliby uznać, że w ogóle mają zastosowanie do przewozów wykonywanych samochodem osobowym) to, zdaniem Sądu, nie muszą być stosowane dosłownie. W ocenie Sądu, przewóz jednej osoby nie pozbawia organu możliwości uznania tego przewozu za przewóz okazjonalny. Zgodnie z art. 2 pkt 4 rozporządzenia nr 1073/2009, to m.in. zleceniodawca uprawniony jest określić liczebność grupy przewożonych osób. Dlatego też może on zawęzić skład osobowy pasażerów pojazdu do 1 osoby, jeśli przewóz dokonywany jest samochodem osobowym, a nie autobusem. Użyty w rozporządzeniu nr 1073/2009 zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy...", w przypadku przewozu samochodem osobowym daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy 1 pasażera, czy też grupy pasażerów. Skutkiem dokonania powyższego wyboru przez zleceniodawcę nie będzie zmiana charakteru świadczonej przez skarżącego usługi na przewóz inny niż okazjonalny.
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. zasadą jest, że przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 i 2320), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa - niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Z powyższej regulacji wynika, że wykonywanie przewozu okazjonalnego jest dopuszczalne po spełnieniu warunku określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., a mianowicie można go wykonać pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Samochód osobowy marki H. (nr rej. [...]), a zatem pojazd, którym w dniu kontroli wykonywano przewóz bezspornie nie spełniał tego wymogu. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy samochód ten został fabrycznie poznaczony do przewozu 5 osób i tak też zarejestrowany, to jest jako pojazd pięcioosobowy, co jako okoliczność bezsporna nie zostało nawet podważone przez samego skarżącego. Tym samym - nie został zatem spełniony warunek wykonywania przewozu okazjonalnego - określony w art. 18 ust. 4a u.t.d.
Nie miał także miejsca żaden z przypadków określonych w art. 18 ust. 4b u.t.d. uprawniających do wykonywania przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu opisanego w art. 18 ust. 4a. Przedmiotowy samochód nie był bezsprzecznie pojazdem zabytkowym. Natomiast odnośnie przesłanek określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. a-c przyjąć należy, że muszą być ona spełnione łącznie, gdyż stanowią wyjątek od zasady ogólnej. W sprawie w szczególności nie została spełniona przesłanka określona w ust. 4b pkt 2 lit. b, gdyż (co szczegółowo i prawidłowo zostało rozważone przez organy i nie zostało podważone przez skarżącego) nie doszło do zawarcia pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorstwa, ponieważ usługa wykonanego przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji Bolt. Nawet gdyby przyjąć, że zamówienie usługi transportowej i ustalenie warunków jej wykonania oraz uiszczenie opłaty za jej wykonanie uznać za formę umowy o usługę transportową, to nie jest ona jednak umową zawartą w formie wymaganej (art. 18 ust. 4b u.t.d), gdyż oświadczenia w niej zawarte nie są opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ponadto zapłata za przewóz nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana w aplikacji Bolt kwota jest jedynie kwotą szacunkową, która może ulec zmianie do dotarciu do celu. Zarówno zamówienie przewozu, jak i uiszczenie za nią opłaty odbyło się za pośrednictwem aplikacji.
Reasumując tę część rozważań Sąd uznał, że skarżący wykonywał przewóz okazjonalny, bez spełnienia wymogu wykonywania takiego przewozu określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Jednocześnie nie miał miejsca przypadek, o którym mowa w art. 18 ust. 4b ustawy uzasadniający odstąpienie od spełnienia wymienionego wymogu. Uzasadniało to wymierzenie skarżącemu (a nie kierowcy) za to naruszenie kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł (I.p 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d), co też słusznie uczyniły organy.
Zdaniem Sądu, w sprawie zaistniały również przesłanki do wymierzenia skarżącemu kary za brak okazania wypisu z licencji, bowiem taki obowiązek wynika wprost z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d., zgodnie z którym podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. W myśl zaś art. 87 ust. 3 u.t.d., przedsiębiorca lub podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 2, wykonujący przewozy na potrzeby własne, odpowiedzialni są za wyposażenie kierowcy wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne w wymagane dokumenty. W wyroku z 4 kwietnia 2017 r., II GSK 2107/15, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przepis art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. nakłada obowiązek posiadania przez kierowcę podczas wykonywania przewozu drogowego i okazania na żądanie uprawnionego organu kontroli między innymi wypisu z licencji. Odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, a więc i w wypis z licencji, stosownie do art. 87 ust. 3 u.t.d., spoczywa na przedsiębiorcy. To przedsiębiorca odpowiedzialny jest co najmniej za wyposażenie kierowcy w odpowiednie dokumenty, w tym stosowne wypisy z licencji, które nie może ograniczać się wyłącznie do samego przekazania dokumentów kierowcy, ale również obejmuje dopilnowanie ich posiadania przez kierowcę w czasie wykonywania przewóz i ich okazanie organom uprawnionym do przeprowadzenia kontroli. Nadmienić przy tym należy, zgodnie z art. 8 ust. 2 pkt 7 u.t.d, wniosek o udzielenie licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1, zawiera także liczbę wypisów z licencji. Skoro zatem ustawa o transporcie drogowym jednoznacznie wprowadziła wymóg posiadania w czasie wykonywania transportu drogowego wypisu z licencji, a kierowca w trakcie kontroli powyższego dokumentu nie okazał (wylegitymował się jedynie kopią wpisu z licencji), to przyjąć należy, że zasadnie nałożono na skarżącego karę w wysokości 500 zł za niewyposażenie kierowcy w ww. dokument (I.p. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.).
Dalej wskazać należy, iż z treści skonstruowanego zarzutu (pkt 3 skargi, rozwiniętego w uzasadnieniu) wynika, że skarżący zarzucił naruszenie "art. 14 ust 1 pkt 2, art. 92a ust. 1 i ust 7 oraz lp. 1.12 oraz l.5 załącznika nr 3 do u.t.d., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj. nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zgłoszenia zmiany danych do posiadanej licencji, w sytuacji, w której organ uznał, że posiadana przez skarżącego licencja nie uprawnia do przeprowadzenia zgodnie z prawem kontrolowanego przejazdu". Tymczasem jak wynika z akt sprawy zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję organu I instancji nakładającą na skarżącego karę pieniężną za: niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 u.t.d. w postaci wypisu z licencji (naruszenie z lp. 1.12 załącznika nr 3 do u.t.d.) oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (naruszenie z lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.). Tym samym nie nałożono na skarżącego kary "za brak zgłoszenia zmiany danych do licencji", a zatem za czyn do którego odnosi się sformułowany powyżej zarzut. Dlatego też, zarzut ten (jako chybiony bo odnoszący się do innego stanu, niż ten z którym mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie) Sąd uznał za całkowicie bezzasadny.
Końcowo podnieść należy, że wbrew twierdzeniom skargi organy administracji dokładnie wyjaśniły stan faktyczny oraz w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Sąd zgodził się nadto z twierdzeniem, że protokół z kontroli, który posiada cechy dokumentu urzędowego, stanowi wiarygodny (a jako taki mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie) dokument. Nieuzasadnione są zatem zarzuty postawione w skardze, a dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący dopuścił się naruszeń przepisów z zakresu transportu drogowego, za które organy administracji wymierzyły karę pieniężną w łącznej wysokości 8.500 zł. Wysokość kary została ustalona w sposób prawidłowy, na podstawie właściwych przepisów ustawy i załącznika do ustawy o transporcie drogowym.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w całości.