III SA/Po 597/13Zwrot należności celnych termin wniosku kodeks celny 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku Spółki A o zwrot należności celnych, które zostały jej naliczone decyzją Dyrektora Urzędu Celnego z 2 sierpnia 2001 roku, a następnie uchylone decyzją Dyrektora Izby Celnej z 20 kwietnia 2010 roku. Organy celne, decyzjami z 12 sierpnia 2010 roku i 16 grudnia 2010 roku, odmówiły zwrotu należności, argumentując, że wniosek został złożony po upływie 3-letniego terminu określonego w art. 246 § 4 Kodeksu celnego, który rozpoczął bieg od dnia doręczenia decyzji z 2001 roku (8 sierpnia 2001 roku). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt III SA/Po 147/11) uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy celne błędnie zinterpretowały przepisy materialne (art. 246 § 2, § 4 i § 5 Kodeksu celnego) i naruszyły przepisy postępowania. Sąd uznał, że termin 3 lat nie jest terminem na wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu, a organy celne mogą stwierdzać okoliczności uzasadniające zwrot także po jego upływie. Sąd nie podzielił stanowiska organów, że spółka musi składać wniosek "na wszelki wypadek" przed zakończeniem postępowania merytorycznego. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt I GSK 1325/11) uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając za zasadny zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 121, 122, 123 § 1, 187 § 1 i 191 O.p. poprzez brak wyczerpującego ustosunkowania się do zarzutu naruszenia art. 246 § 6 Kodeksu celnego. NSA wskazał, że WSA nie rozpoznał skargi w świetle § 6 art. 246 KC, dotyczącego nieprzewidzianych okoliczności lub siły wyższej, które mogłyby usprawiedliwić niezłożenie wniosku w terminie. NSA podkreślił, że możliwość wydłużenia terminu z powodu siły wyższej lub nieprzewidzianych okoliczności dotyczy jedynie postępowań wywołanych wnioskiem strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ponownie rozpoznając sprawę, uwzględnił wytyczne NSA. Sąd uznał, że zarzuty spółki dotyczące błędnego ustalenia daty powiadomienia i biegu terminu są niezasadne, gdyż termin 3 lat rozpoczął bieg 8 sierpnia 2001 roku. Sąd uznał jednak za uzasadniony zarzut naruszenia art. 246 § 6 KC, wskazując, że organy celne nie zbadały wystarczająco, czy długotrwałe postępowanie celne mogło stanowić "nieprzewidzianą okoliczność" usprawiedliwiającą niezłożenie wniosku w terminie. Sąd stwierdził, że brak takich ustaleń narusza zasady postępowania i uniemożliwia kontrolę sądową. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Kodeksu celnego dotyczących terminów składania wniosków o zwrot należności celnych, wpływu uchylenia decyzji na bieg terminu, a także znaczenia "nieprzewidzianych okoliczności" i "siły wyższej" w kontekście przedłużenia tych terminów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Kodeksem celnym i jego interpretacją w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych. Wykładnia NSA dotycząca ograniczenia stosowania art. 246 § 6 KC do wniosków strony może mieć szersze zastosowanie w innych postępowaniach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy termin 3 lat na złożenie wniosku o zwrot należności celnych, liczony od dnia powiadomienia o tych należnościach, rozpoczyna bieg od daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, która następnie została uchylona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, termin 3 lat rozpoczyna bieg od dnia powiadomienia dłużnika o należnościach, nawet jeśli decyzja zawierająca tę informację została później uchylona, ponieważ samo powiadomienie jest czynnością materialno-techniczną, która wywołuje skutki prawne w postaci rozpoczęcia biegu terminu.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych, nawet jeśli nastąpiło w decyzji organu pierwszej instancji, która została następnie uchylona, wywołuje skutki prawne w postaci rozpoczęcia biegu 3-letniego terminu na złożenie wniosku o zwrot. Eliminacja decyzji z obrotu prawnego nie oznacza, że informacja nie dotarła do adresata.
Czy długotrwałe postępowanie celne może stanowić "nieprzewidzianą okoliczność" lub "siłę wyższą" usprawiedliwiającą niezłożenie wniosku o zwrot należności celnych w terminie 3 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Długotrwałe postępowanie celne samo w sobie nie stanowi siły wyższej. Jednakże, sąd pierwszej instancji powinien zbadać, czy w konkretnych okolicznościach sprawy, wynikających z długotrwałego postępowania, zaistniały "nieprzewidziane okoliczności" uniemożliwiające złożenie wniosku w terminie.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny pominął analizę art. 246 § 6 Kodeksu celnego, który przewiduje możliwość przedłużenia terminu w przypadku nieprzewidzianych okoliczności lub siły wyższej. Sąd pierwszej instancji, ponownie rozpoznając sprawę, uznał, że organy celne nie zbadały wystarczająco, czy długotrwałe postępowanie celne mogło stanowić "nieprzewidzianą okoliczność".
Czy organ celny może dokonać zwrotu należności celnych z urzędu po upływie 3 lat od powiadomienia dłużnika, jeśli przed upływem tego terminu wystąpiły okoliczności uzasadniające zwrot?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zgodnie z wykładnią NSA, możliwość wydłużenia 3-letniego terminu z powodu nieprzewidzianych okoliczności lub siły wyższej dotyczy jedynie postępowań wywołanych wnioskiem strony (§ 6 KC odnosi się do § 4 KC), a nie postępowań wszczynanych z urzędu (§ 5 KC). Organ musi stwierdzić okoliczności uzasadniające zwrot przed upływem 3 lat.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że art. 246 § 6 Kodeksu celnego odnosi się do wniosku strony i spóźnienia dłużnika, a nie do sytuacji, gdy organ ma dokonać zwrotu z urzędu. W przypadku zwrotu z urzędu, organ musi stwierdzić istnienie okoliczności uzasadniających zwrot przed upływem 3 lat od powiadomienia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (29)
Główne
k.c. art. 246 § § 2
Kodeks celny
k.c. art. 246 § § 4
Kodeks celny
k.c. art. 246 § § 5
Kodeks celny
k.c. art. 246 § § 6
Kodeks celny
k.c. art. 246 § § 4
Kodeks celny
Termin 3 lat na złożenie wniosku o zwrot należności celnych, liczony od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach.
k.c. art. 246 § § 6
Kodeks celny
Możliwość przedłużenia terminu 3 lat, jeżeli dłużnik udowodni, że niezłożenie wniosku było spowodowane nieprzewidzianymi okolicznościami lub działaniem siły wyższej.
Pomocnicze
O.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
k.c. art. 262
Kodeks celny
k.c. art. 230 § § 1
Kodeks celny
k.c. art. 230 § § 5
Kodeks celny
k.c. art. 230 § § 6
Kodeks celny
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne art. 26
k.c. art. 230 § § 1
Kodeks celny
Powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych.
k.c. art. 209 § § 2
Kodeks celny
Dług celny w przywozie powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)-c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna interpretacja przez organy celne przepisów dotyczących biegu terminu do złożenia wniosku o zwrot należności celnych. • Niewystarczające zbadanie przez organy celne kwestii "nieprzewidzianych okoliczności" jako podstawy do przedłużenia terminu. • Naruszenie zasad postępowania przez organy celne, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów celnych, że 3-letni termin na złożenie wniosku o zwrot należności celnych rozpoczął bieg od daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, która została następnie uchylona. • Argumentacja organów celnych, że długotrwałe postępowanie celne nie stanowiło siły wyższej ani nieprzewidzianej okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
Eliminowanie z obrotu prawnego nieprawomocnej decyzji wymierzającej Spółce cło (...) powoduje, iż nie można mówić o skutkach, jakie decyzja ta wywołała – w szczególności wskazanych w przepisie art. 246 § 4 Kodeksu celnego, w postaci skutecznego powiadomienia Spółki o należnościach celnych... • Długotrwałe prowadzenie postępowania dotyczącego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy nie zamykało stronie możliwości złożenia wniosku we właściwym terminie. • Sąd uznał, że Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy prawa materialnego (...) poprzez błędną wykładnię, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. • Nie ma podstawy prawnej twierdzenie, że roszczenie o zwrot kwot prawnie nienależnych wygasa, jeśli dłużnik nie złoży żądania o ich zwrot w terminie 3 lat od dnia zawiadomienia go o zarejestrowaniu należności wynikających z długu celnego. • Uprawnienie do żądania zwrotu kwoty prawnie nienależnej, z uwagi na treść § 4 i § 5 art. 246 Kodeksu celnego, jest, co do zasady ograniczone 3-letnim terminem, co oznacza, że po upływie tego terminu (...) nie podlega ona zwrotowi nawet wówczas, gdy w chwili jej uiszczenia była prawnie nienależna. • Sąd I instancji w ogóle nie rozpoznał skargi w świetle § 6 art. 246 Kodeksu celnego... • Powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego (§ 4). Kodeks celny nie przewiduje zatem formy powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych.
Skład orzekający
Walentyna Długaszewska
przewodniczący
Marzenna Kosewska
sędzia
Szymon Widłak
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu celnego dotyczących terminów składania wniosków o zwrot należności celnych, wpływu uchylenia decyzji na bieg terminu, a także znaczenia \"nieprzewidzianych okoliczności\" i \"siły wyższej\" w kontekście przedłużenia tych terminów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z Kodeksem celnym i jego interpretacją w kontekście długotrwałych postępowań administracyjnych. Wykładnia NSA dotycząca ograniczenia stosowania art. 246 § 6 KC do wniosków strony może mieć szersze zastosowanie w innych postępowaniach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów celnych i terminów, co jest istotne dla profesjonalistów. Dodatkowo, wątek długotrwałego postępowania i potencjalnej "siły wyższej" dodaje jej elementu ludzkiego i procesowego.
“Czy długie postępowanie celne usprawiedliwia spóźniony wniosek o zwrot cła? Sąd rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.