III SA/Kr 115/26Uchylenie decyzji celnych prawo dostępu do akt
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skarg F. S.A. były trzy decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 19 listopada 2025 r. dotyczące unieważnienia zgłoszeń celnych. Organ I instancji unieważnił zgłoszenia celne do procedury wywozu, uznając, że towary unijne zakupione przez irlandzką firmę T. i zgłoszone do wywozu nie opuściły obszaru celnego UE. Organ powołał się na raport OLAF oraz pisma administracji celnej Finlandii, wskazując na nieprawidłowości w zakończeniu procedury wywozowej w Finlandii i brak fizycznego przedstawienia towaru. Spółka wniosła odwołania, kwestionując ustalenia organów i podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa celnego i Ordynacji podatkowej, w tym prawa do dostępu do akt sprawy. Organy odwoławcze utrzymały w mocy decyzje I instancji. W skargach do WSA Spółka zarzuciła m.in. naruszenie art. 248 ust. 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446, art. 187 i 194 § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, art. 51 ust. 1 UKC oraz art. 179 § 1 OP w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, wskazując na brak możliwości zapoznania się z kluczowymi dokumentami, w tym raportem OLAF, ze względu na wyłączenie ich z akt sprawy z powołaniem się na interes publiczny i stanowisko prokuratury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając sprawę, uznał za kluczową kwestię odmowy dostępu do akt. Sąd stwierdził, że organy celne bezpodstawnie odmówiły stronie dostępu do części dokumentów, powołując się na stanowisko prokuratury, które było ograniczone czasowo i zakresowo, a także na ochronę danych osób trzecich, podczas gdy spółka zrzekła się dostępu do takich informacji. Sąd uchylił zaskarżone decyzje unieważniające zgłoszenia celne oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, uznając naruszenie art. 179 § 1 OP w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego. Sąd wskazał, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ dotyczyło dokumentów kluczowych dla ustalenia stanu faktycznego. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organy celne, z nakazem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości proceduralnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy dostępu do akt sprawy przez organy administracji publicznej, interpretacja art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście prawa celnego, znaczenie prawa do obrony i jawności postępowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dostępem do akt w postępowaniu celnym, w tym dokumentów OLAF, i może wymagać uwzględnienia specyfiki innych postępowań.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ celny może odmówić stronie dostępu do akt sprawy, w tym do dokumentów zawierających informacje z raportu OLAF, powołując się na interes publiczny i stanowisko prokuratury, nawet jeśli te dokumenty są kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ celny nie może bezpodstawnie odmówić stronie dostępu do akt sprawy. Odmowa musi być uzasadniona ścisłą interpretacją przepisów, a stanowisko prokuratury, jeśli jest ograniczone czasowo lub zakresowo, nie może stanowić podstawy do całkowitego pozbawienia strony dostępu do istotnych dokumentów. Sama spółka zrzekła się dostępu do informacji o podmiotach trzecich, co czyni argumentację organu o ochronie danych osobowych zbędną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy celne naruszyły art. 179 § 1 OP w zw. z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, odmawiając stronie dostępu do kluczowych dokumentów. Stanowisko prokuratury było ograniczone czasowo i zakresowo, a argument o ochronie danych osób trzecich był nieuzasadniony wobec rezygnacji strony z dostępu do takich informacji. Brak dostępu do akt mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy unieważnienie zgłoszenia celnego jest dopuszczalne, gdy dowody na faktyczny wywóz towarów poza obszar celny UE są niejednoznaczne, a strona nie miała możliwości zapoznania się z kluczowymi dokumentami potwierdzającymi lub zaprzeczającymi tym faktom?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, unieważnienie zgłoszenia celnego może być przedwczesne, jeśli strona nie miała zagwarantowanego pełnego dostępu do materiału dowodowego, który mógłby wpłynąć na ustalenie stanu faktycznego i jej prawo do obrony.
Uzasadnienie
Sąd uchylił decyzje unieważniające zgłoszenia celne, wskazując, że naruszenie prawa strony do dostępu do akt sprawy, w tym raportu OLAF, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Bez dostępu do tych dokumentów strona nie mogła skutecznie kwestionować ustaleń organów dotyczących faktycznego wywozu towarów.
Czy obowiązek dostarczenia dowodów alternatywnych przez eksportera jest aktualny, gdy domniemanie prawdziwości dokumentów urzędowych zostało obalone po upływie terminu obowiązkowego przechowywania dokumentów przez eksportera?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została w pełni rozstrzygnięta przez sąd ze względu na uchylenie decyzji z przyczyn proceduralnych, jednakże zarzuty strony dotyczące upływu terminu przechowywania dokumentów i momentu obalenia domniemania prawdziwości dokumentów urzędowych były podnoszone w skardze.
Uzasadnienie
Spółka podnosiła, że organ błędnie przyjął, iż była zobowiązana do dostarczenia dowodów alternatywnych, gdy domniemanie prawdziwości dokumentów urzędowych zostało obalone po upływie terminu obowiązkowego przechowywania dokumentów przez eksportera.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
O.p. art. 179 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepisów art. 178 nie stosuje się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Wyjątki te należy interpretować w sposób ścisły.
PC art. 73 § 1
Prawo celne
Odnosi się do przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących udostępniania akt, w tym art. 178 i 179.
t. j. art. 179 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wyłączenie dokumentów z akt sprawy ze względu na interes publiczny.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty w zakresie, w jakim uwzględnia skargę.
Pomocnicze
O.p. art. 178 § 1
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.
UKC art. 248 § 2
Unijny kodeks celny
Dotyczy unieważnienia zgłoszenia celnego w określonych sytuacjach, w tym gdy nie wynika, że towary opuściły obszar celny UE w terminie.
UKC art. 51 § 1
Unijny kodeks celny
Dotyczy obowiązku przedstawienia dowodów potwierdzających wywóz towarów poza obszar celny UE.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy celne prawa strony do dostępu do akt sprawy, w tym kluczowych dokumentów z raportu OLAF, ze względu na nieprawidłowe zastosowanie art. 179 § 1 OP. • Stanowisko prokuratury dotyczące wyłączenia dokumentów było ograniczone czasowo i zakresowo, a argument o ochronie danych osób trzecich był nieuzasadniony. • Brak możliwości zapoznania się z kluczowymi dokumentami mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy i prawo do obrony strony.
Godne uwagi sformułowania
Wyjątki od prawa dostępu do akt należy interpretować w sposób ścisły. • Żądanie dostępu do akt sprawy [...] stanowi realizację prawa do obrony. • Ani brak zgody Prokuratora, ani powołanie się na ochronę danych osób trzecich, nie mogły zatem uzasadnić zaistnienia przesłanki interesu publicznego, o której mowa w art. 179 § 1 O.p.
Skład orzekający
Jarosław Wiśniewski
przewodniczący
Piotr Głowacki
członek
Waldemar Michaldo
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy dostępu do akt sprawy przez organy administracji publicznej, interpretacja art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście prawa celnego, znaczenie prawa do obrony i jawności postępowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z dostępem do akt w postępowaniu celnym, w tym dokumentów OLAF, i może wymagać uwzględnienia specyfiki innych postępowań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania administracyjnego – prawa strony do dostępu do akt, co jest kluczowe dla zapewnienia sprawiedliwości i prawa do obrony. Wykorzystanie raportu OLAF i stanowiska prokuratury dodaje jej złożoności.
“Sąd: Organy celne nie mogą zasłaniać się prokuraturą, by ukrywać kluczowe dowody przed firmą.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.