Orzeczenie · 2019-12-20

III SA/KR 1124/19

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2019-12-20
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowyprzewóz okazjonalnykara pieniężnasamochód osobowyaplikacja mobilnaustawa o transporcie drogowymodpowiedzialność przedsiębiorcykontrola drogowaWSA Kraków

Sprawa dotyczyła skargi przedsiębiorcy transportowego, Ł. M., na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł. Kara została nałożona za wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, który nie spełniał kryteriów konstrukcyjnych określonych w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Kontrola drogowa wykazała, że kierowca, zatrudniony przez skarżącego na umowę zlecenia, przewoził pasażerów zamówionych za pośrednictwem aplikacji mobilnej (B/U). Pojazd, którym wykonywano przewóz, był własnością skarżącego. Skarżący zarzucał organom administracji naruszenie przepisów postępowania (m.in. art. 7 i 77 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, kwestionując kwalifikację przewozu jako okazjonalnego oraz swoją odpowiedzialność jako przedsiębiorcy. Podkreślał, że przewóz był zamawiany przez aplikację, a nie na podstawie pisemnej umowy w lokalu przedsiębiorstwa, co miało wykluczać spełnienie warunków z art. 18 ust. 4b ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając ustalenia organów za prawidłowe. Sąd stwierdził, że przewóz był wykonywany w sposób zarobkowy, a pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego, ani nie zostały spełnione warunki z art. 18 ust. 4b ustawy (brak pisemnej umowy w lokalu, nieustalona opłata ryczałtowa). Sąd potwierdził, że działalność skarżącego stanowiła krajowy transport drogowy, a nałożona kara była zasadna.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących przewozu okazjonalnego wykonywanego za pośrednictwem aplikacji mobilnych, odpowiedzialność przedsiębiorcy, wymogi dotyczące pojazdów i umów w transporcie drogowym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o transporcie drogowym i ich interpretacji w kontekście nowych technologii (aplikacje mobilne).

Zagadnienia prawne (3)

Czy przewóz osób zamówiony za pośrednictwem aplikacji mobilnej, wykonany samochodem osobowym, stanowi przewóz okazjonalny w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, jeśli pojazd nie spełnia wymogów konstrukcyjnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przewóz osób zamówiony za pośrednictwem aplikacji mobilnej, wykonany samochodem osobowym, który nie spełnia wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego (powyżej 7 osób łącznie z kierowcą), stanowi naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, jeśli nie spełniono dodatkowych warunków określonych w art. 18 ust. 4b ustawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przewóz osób zamówiony przez aplikację, wykonany samochodem osobowym, jest przewozem okazjonalnym, ale narusza przepisy, gdy pojazd nie spełnia wymogów konstrukcyjnych (powyżej 7 miejsc) i nie zostały spełnione warunki z art. 18 ust. 4b ustawy, takie jak pisemna umowa w lokalu przedsiębiorstwa i ustalona opłata ryczałtowa.

Kto ponosi odpowiedzialność za naruszenie warunków przewozu drogowego, gdy przewóz jest wykonywany przez kierowcę zatrudnionego przez przedsiębiorcę na umowę zlecenia, a pojazd jest własnością przedsiębiorcy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przedsiębiorca, na rzecz którego wykonywany jest przewóz, ponosi odpowiedzialność za naruszenia popełnione przez zatrudnionego kierowcę, zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.

Uzasadnienie

Sąd potwierdził, że przedsiębiorca, który zlecił wykonanie przewozu osobie zatrudnionej na umowę zlecenia, ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów dotyczących warunków przewozu, nawet jeśli sam nie kierował pojazdem.

Czy brak pisemnej umowy zawartej w lokalu przedsiębiorstwa i nieustalenie opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu wyklucza możliwość uznania przewozu za okazjonalny, gdy jest on zamawiany przez aplikację mobilną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, brak spełnienia tych warunków, zgodnie z art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b i c ustawy o transporcie drogowym, wyklucza możliwość uznania przewozu wykonanego samochodem osobowym za zgodny z prawem okazjonalny przewóz.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zamówienie przewozu przez aplikację mobilną nie zastępuje wymogu pisemnej umowy zawartej w lokalu przedsiębiorstwa, a nieustalenie opłaty ryczałtowej przed kursem stanowi naruszenie przepisów.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Przepisy (17)

Główne

u.t.d. art. 4 § pkt 11 i 22

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja przewozu okazjonalnego (nie będącego przewozem regularnym, regularnym specjalnym lub wahadłowym) oraz definicja obowiązków lub warunków przewozu drogowego.

u.t.d. art. 18 § ust. 4a

Ustawa o transporcie drogowym

Przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.

u.t.d. art. 18 § ust. 4b

Ustawa o transporcie drogowym

Dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego (ust. 4a), pod warunkiem spełnienia łącznie warunków: prowadzenia przez przedsiębiorcę lub zatrudnionego kierowcę, umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, ustalenia opłaty ryczałtowej przed przewozem, zapłaty bezgotówkowej (lub gotówką w lokalu).

u.t.d. art. 92a § ust. 1, 3 i 7

Ustawa o transporcie drogowym

Podmiot wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków podlega karze pieniężnej. Określenie wysokości kar i limitu sumy kar.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

u.t.d. art. 5b § ust. 1

Ustawa o transporcie drogowym

Wymóg uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego samochodem osobowym.

u.t.d. art. 4 § pkt 6a

Ustawa o transporcie drogowym

Definicja podmiotu wykonującego przewóz drogowy.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena materiału dowodowego na podstawie całokształtu.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sądów administracyjnych nad działalnością administracji publicznej.

u.s.d.g. art. 2

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej

Definicja działalności gospodarczej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji).

u.p.

Ustawa Prawo przedsiębiorców

Definicja działalności gospodarczej (w obecnym brzmieniu).

k.c. art. 774

Kodeks cywilny

Definicja umowy przewozu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewóz wykonywany samochodem osobowym nie spełniającym wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego (powyżej 7 miejsc). • Niespełnienie warunków z art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym (brak pisemnej umowy w lokalu, nieustalona opłata ryczałtowa). • Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia popełnione przez zatrudnionego kierowcę. • Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zastosowanie przepisów prawa przez organy administracji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych (art. 7, 77 k.p.a.) poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. • Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów materialnych, w tym kwestionowanie kwalifikacji przewozu jako okazjonalnego. • Argumentacja skarżącego, że przewóz zamawiany przez aplikację mobilną nie wymagał pisemnej umowy w lokalu przedsiębiorstwa ani ustalenia opłaty ryczałtowej.

Godne uwagi sformułowania

Przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. • Przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. • Dopuszcza się przewóz okazjonalny samochodami osobowymi [...] na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu. • Podmiot wykonujący przewóz drogowy [...] z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej.

Skład orzekający

Ewa Michna

przewodniczący

Janusz Kasprzycki

sprawozdawca

Kazimierz Bandarzewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewozu okazjonalnego wykonywanego za pośrednictwem aplikacji mobilnych, odpowiedzialność przedsiębiorcy, wymogi dotyczące pojazdów i umów w transporcie drogowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o transporcie drogowym i ich interpretacji w kontekście nowych technologii (aplikacje mobilne).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy popularnej formy transportu (przewozy zamawiane przez aplikacje) i jej zgodności z przepisami prawa, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i konsumentów.

Przewóz "na aplikację" a prawo: Czy Twoja firma transportowa działa legalnie?

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Kr 1124/19 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2019-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Ewa Michna /przewodniczący/
Janusz Kasprzycki /sprawozdawca/
Kazimierz Bandarzewski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 556/20 - Postanowienie NSA z 2023-02-28
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 58
Art. 4  pkt 11 i 22, 18  ust. 4a, ust. 4b, 92a ust. 1,3  i 7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
Dz.U. 2018 poz 2096
Art. 7, 77, 80 i 107  par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
Art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant Julia Mejer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2019 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków Krowodrza Marty Suchodolskiej sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala.
Uzasadnienie
0UZASADNIENIE
Zaskarżoną przez Ł. M. (dalej skarżący) decyzją z dnia 30 sierpnia 2019 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), art. 4 pkt 11 i 22, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 92a ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn., Dz.U. z 2019 r., poz. 58, zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym) oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] 2019 r. nr [...] o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 8.000 zł.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego:
W dniu 12 kwietnia 2019 r. w M (na autostradzie A4) miała miejsce kontrola drogowa pojazdu marki FIAT o nr rej. [...] przeprowadzona przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego. W trakcie kontroli ustalono, że pojazdem kierował B. K. Przewoził on trzech pasażerów. Kierowca okazał do kontroli wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej przedsiębiorcy Ł. M. ("A" Ł. M.). Przesłuchany w charakterze świadka kierowca zeznał, że bezpośrednio przed kontrolą wykonał przewóz zarobkowy osób zamówiony za pośrednictwem aplikacji B z lotniska [...] do hotelu D w K, za który to ma otrzymać 50% netto kwoty płaconej za usługę przez pasażera od pracodawcy, tj. przedsiębiorcy Ł. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A Ł. M. Kierowca rozpoczął pracę u tego pracodawcy pod koniec marca 2019 r. Został zatrudniony u tego pracodawcy jako kierowca samochodu osobowego, który wykonuje zarobkowe przewozy osób zamawiane z wykorzystaniem aplikacji B i U, na podstawie umowy zlecenia. Powyższe ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...].
Pismem z 15 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zawiadomił stronę o wszczęciu wobec niej postępowania administracyjnego z urzędu.
W toku postępowania strona nie złożyła wyjaśnień w sprawie.
Postępowanie administracyjne zakończyło się więc wydaniem przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w dniu 10 czerwca 2019 r. decyzji pierwszoinstancyjnej nr [...], nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8.000 zł tytułem popełnienia naruszenia wskazane pod Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Organ pierwszej instancji uznał bowiem, że z poczynionych ustaleń kontrolnych wynika, że kierowca wykonywał krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym – przewóz okazjonalny – w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy – skarżącego. Przewóz ten wykonywany był pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, za co przewidziano pod. lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, karę pieniężną w wysokości 8. 000 zł. Odpowiedzialność zaś za tego rodzaju naruszenie ponosi przedsiębiorca. To na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za naruszenia osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej. W świetle więc treści art. 92a ust. 1 ustawy dawało to podstawę do nałożenia na skarżącego kary, orzeczonej w decyzji, jako podmiotu wykonującego przewóz z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu.
W odwołaniu od tej decyzji skarżący zarzucił organowi naruszenie:
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności nieustalenie, czy czynności podjęte przez stronę nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie, czy doszło do wykonywania transportu drogowego;
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 5b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w sytuacji, gdy czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego;
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy w zw. z art. 4 pkt 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy.
Skarżący wniósł zatem o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Podniósł, że organ nie przeprowadził dowodów na okoliczność, iż za przewóz wykonywany przez kierowcę powinien odpowiadać skarżący. Zdaniem strony działalność gospodarcza powinna być prowadzona w sposób ciągły i powtarzalny. Skarżący uważa, że definicję przewozu okazjonalnego należy wywieść z rozporządzenia Rady (EWG) nr 684/92 oraz rozporządzenia Rady (WE) nr 11/98, a także rozporządzenia 1073/2009 i stwierdzić, iż jest ona zbieżna ze słownikowym znaczeniem słowa "okazjonalny", czyli wiążący się z nadarzającymi się okazjami. Strona twierdzi, że nie wykonywała przewozu okazjonalnego w tym rozumieniu.
Opisaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji - Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów prawnych.
Wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Według art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Stosownie do art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Stosownie do art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy.
Według art. 92a ust. 1 ww. ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie.
Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. l, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł (ust. 3).
Stosownie do art. 92a ust. 7 ustawy o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy.
Za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8000 (osiem tysięcy) złotych (Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym).
Organ odwoławczy stwierdził, że z treści protokołu przeprowadzonej w dniu 12 kwietnia 2019 r. kontroli na drodze wynika, że kierowca w chwili zatrzymania do kontroli przewoził trzech pasażerów. Kierowca okazał do kontroli wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej przedsiębiorcy Ł. M. ("A" Ł. M.). Przesłuchany podczas kontroli zeznał, że bezpośrednio przed kontrolą wykonał przewóz zarobkowy osób zamówiony za pośrednictwem aplikacji B z lotniska [...] do hotelu D w K. Świadek zeznał, że ma otrzymać 50% netto kwoty płaconej za usługę przez pasażera od pracodawcy, tj. przedsiębiorcy Ł. M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A Ł. M., u którego pracę świadek rozpoczął pod koniec marca 2019 r. Z zeznań kierowcy wynikało, że z Ł. M. łączy go umowa zlecenia, na podstawie której został zatrudniony jako kierowca samochodu osobowego, który wykonuje zarobkowe przewozy osób zamawiane z wykorzystaniem aplikacji B i U. Świadek zeznał, że pasażerowie płacą za usługę za pośrednictwem aplikacji B lub U. Z zeznań świadka wynikało, że kontrolowany pojazd należy do Ł. M. i świadek zawierał umowę wyłącznie z Ł. M. (protokół z przesłuchania kierowcy - w aktach sprawy).
Organ odwoławczy wskazał też, że kontrolujący przesłuchali również pasażera, M. K., w charakterze świadka. Z jego z kolei zeznań wynikało, że usługę przewozu zamówił za pośrednictwem aplikacji B, zainstalowanej w telefonie. Przejazd został zamówiony z lotniska [...] do hotelu D w K. Świadek otrzymał potwierdzenie zamówienia usługi w aplikacji B z informacją o marce pojazdu - Fiat Panda o nr rej. [...]. Świadek zeznał, że nie zawierał z kierowcą żadnej umowy pisemnej, a przewóz został zrealizowany na podstawie zlecenia złożonego za pośrednictwem aplikacji B. Świadek wyjaśnił, że kierowca nie wskazał mu ceny za usługę przewozu, lecz przed rozpoczęciem kursu pojawiła się w aplikacji szacunkowa kwota za usługę 171,36 zł do 190,45 zł. Świadek nie wnosił przed rozpoczęciem kursu żadnej opłaty. Świadek zeznał, że nie zapłacił jeszcze za usługę, bo nie została ona zakończona (protokół z przesłuchania pasażera - w aktach sprawy).
Biorąc pod uwagę całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wykonawcą przewozu drogowego z dnia kontroli był skarżący przedsiębiorca. Zwrócił uwagę na fakt, że strona w toku postępowania przed organem pierwszej instancji nie zaprzeczyła, iż przewóz był wykonywany w jej imieniu. Organ podkreślił, że kierowca złożył w toku kontroli obszerne zeznania w charakterze świadka, opisujące wykonywaną w chwili kontroli usługę przewozu osób oraz charakter i zasady współpracy ze skarżącym przedsiębiorcą. Ponownie podkreślił, że z treści zeznań kierowcy, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej za ich fałszywe składanie, wynikało, że kierujący pojazdem wykonywał czynności dla strony polegające na przewozie osób, za co miał otrzymywać od skarżącego wynagrodzenie. Kierowcę i skarżącego łączyła umowa zlecenia. Zarówno z zeznań kierowcy, jak i danych zawartych w dowodzie rejestracyjnym kontrolowanego pojazdu wynikało, że na dzień kontroli stanowił on własność skarżącego. Zatem bezspornie, zdaniem organu odwoławczego, odpowiedzialność za przewóz z dnia kontroli ponosi skarżący. Bez znaczenia dla oceny stanu faktycznego sprawy jest brak w aktach sprawy umowy zlecenia łączącej kierowcę ze stroną wobec faktu, że zeznając w charakterze świadka kierowca w sposób szczegółowy opisał, na czym polega jego współpraca ze skarżącym w zakresie zarobkowych przewozów osób zamawianych za pośrednictwem aplikacji U i B. Kierowca podczas kontroli wprost wskazał stronę jako wykonawcę przewozu, a strona nie zaprzeczyła, że współpracuje z kierowcą w zakresie przewozów osób.
Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W opinii organu odwoławczego zebrany w postępowaniu materiał dowodowy w sposób wystarczający potwierdza wykonywanie przez skarżącego zarobkowych okazjonalnych przewozów osób. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, na podstawie informacji uzyskanych z Urzędu Miasta (notatka służbowa pracownika WITD z rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem UM 15 kwietnia 2019 r.), że strona posiadała uprawnienie w zakresie transportu drogowego osób wynikające z okazanej do kontroli licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, do której strona zgłosiła pojazd marki FIAT o nr rej. [...].
Zgodnie z art. 774 Kodeksu cywilnego zawierając umowę przewozu przewoźnik zobowiązuje się, w zakresie swojego przedsiębiorstwa, do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy. Umowę przewozu kwalifikuje się jako umowę należącą do kategorii "umów o świadczenie usług", przy czym bezpośrednią funkcją komentowanego uregulowania jest stworzenie ram prawnych dla stosunku, którego źródłem jest umowa nazwana, w ramach którego następuje świadczenie "wyspecjalizowanych" usług - usług transportowych. Wykonanie umowy przewozu wymaga osiągnięcia sprawdzalnego rezultatu. Jest to umowa kwalifikowana podmiotowo po stronie przewoźnika; może ją zawrzeć wyłącznie przedsiębiorca posiadający odpowiednie uprawnienia, tj. licencję na wykonywanie transportu drogowego osób lub rzeczy. Transportem drogowym jest podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy (art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym). Bezspornym jest zatem, że strona w dniu kontroli wykonywała przewóz okazjonalny w ramach transportu drogowego osób. Zgodnie bowiem z art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W ocenie organu odwoławczego pojęcia "transport drogowy osób" i "przewóz okazjonalny" nie są pojęciami tożsamymi. Należy stronie wyjaśnić, że ustawodawca dokonał rozróżnienia uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego osób na trzy rodzaje licencji - na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym (1), pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą (2), taksówką (3). Wymogów w zakresie uzyskania licencji i wykonywania transportu drogowego taksówką dotyczy przede wszystkim art. 6 ustawy o transporcie drogowym. Natomiast do pozostałych rodzajów przewozu osób w krajowym transporcie drogowym odnoszą się przepisy art. 18 ust. 4a, 4b i 5 tej ustawy.
W ocenie organu odwoławczego, nie budzi wątpliwości, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów kontrolowany pojazd nie spełniał kryterium konstrukcyjnego, przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkiem przewozów określonych w art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym. Bezsprzeczne jest, że kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu i protokół kontroli. Nadto nie zostały zrealizowane łącznie warunki wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, o których mowa w art. art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym. W omawianym przypadku przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji B, co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym wprost wymaga zawarcia umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa w sytuacji wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem osobowym niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a. Złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej, za pośrednictwem aplikacji zainstalowanej w smartfonie, odbywa się poza lokalem przedsiębiorstwa. Nadto, opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana kwota, zawierająca się między 171,36 zł a 190,45 zł, stanowiła jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu mogła ulec zmianie. Dlatego też organ odwoławczy stwierdził, że nałożenie na stronę kary pieniężnej za popełnienie naruszenia z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym było prawidłowe.
Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie naruszył zasad postępowania wynikających z Kodeksu postepowania administracyjnego. W sposób wszechstronny dokonał oceny stanu faktycznego, działając w granicach i zgodnie z przepisami prawa. Organ pouczył też stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do zaistniałego stanu faktycznego. Tym samym organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a tym bardziej nie naruszył fundamentalnej zasady działania organu administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa, o którym mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji wypełnił więc obowiązek wynikający z art. 7 oraz 77 k.p.a. i zgromadził w aktach sprawy dowody, które były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie było sprzeczne z prawem. Organ pierwszej instancji ocenił zaistniały stan faktyczny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, nie naruszając art. 80 k.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił też znaczenie protokołu kontroli. Podniósł, że protokół kontroli jest sporządzony przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego kierowcy, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Przepis art. 74 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym przewiduje również możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego. W omawianym przypadku kierowca podpisał protokół kontroli bez wniesienia do niego zastrzeżeń i złożył obszerne zeznania będąc przesłuchiwanym w charakterze świadka. Organ dał wiarę zeznaniom kierowcy, bowiem ich treść potwierdza pozostały materiał dowodowy zgromadzony w toku kontroli i postępowania.
W ocenie organu odwoławczego przeprowadzone podczas kontroli dowody nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności, a za dowód, w świetle art. 75 § 1 k.p.a. można dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Okoliczności związane z przewozem zostały wyjaśnione podczas kontroli drogowej, a także w toku postępowania przed organem pierwszej instancji. Strona nie złożyła żadnych wniosków dowodowych na okoliczność, że przedmiotowy przewóz był wykonywany przez inny podmiot. Podkreślił też organ odwoławczy, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Strona natomiast winna współprzyczyniać się do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, zwłaszcza, jeśli ma on potwierdzać podnoszone przez nią twierdzenia i chce z tego wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne.
Organ odwoławczy przytoczył też treść art. 189f § 1 k.p.a., przewidujący możliwość odstąpienia od nałożenia kary.
Wyjaśnił stronie, że w rozpatrywanej sprawie art. 189f k.p.a. nie stosuje się z uwagi na normę kolizyjną określoną w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych dotyczących m.in. odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego w tym zakresie nie stosuje się. W przypadku decyzji administracyjnych o nałożeniu kary pieniężnej na podstawie art. 92a ustawy o transporcie drogowym w zw. z art. 93 ust. 1 tej ustawy okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione są w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, a w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku - także w art. 92b ust. 1ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek wskazujących na konieczność zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. Strona nie przedłożyła też w toku postępowania administracyjnego żadnych dowodów na istnienie takich okoliczności, ograniczając się do przedstawienia w odwołaniu wyłącznie tez kwestionujących własną odpowiedzialność. Podkreślił zatem organ, że nieznajomość obowiązujących przepisów nie stanowi przesłanki określonej w art. 92c ustawy. Ciężar dowodu w zakresie zaistnienia przesłanek z art. 92c ustawy o transporcie drogowym spoczywa na stronie postępowania, a nie na organie administracyjnym.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący podniósł zarzuty naruszenia:
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie B, wykonanie tego przejazdu przez kierowcę, nie zaś przez skarżącego (bądź jego pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na skarżącego kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest B.eu;
- przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenia kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
- przepisów postępowania - art. 7 i 77 § 1 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich, jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącego;
- przepisów postepowania - art. 7 i 77 §1 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia 12 kwietnia 2019 r.), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
- przepisów postępowania - art. 7 i 77 §1 k.p.a. - poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz Skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
- przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji;
- przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej stopnia w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji B;
- przepisów postępowania - art. 8 k.p.a. - poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W związku z powyższym skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) oraz o zasądzenie kosztów postępowania, na podstawie art. 200 tej ustawy, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji stwierdził, że przy ich wydawaniu orzekające organy nie naruszyły, ani przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy art. art. 4 pkt 11 i 22, art. 18 ust. 4a, ust. 4b, art. 92a ust. 1, 3 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. jedn., Dz.U. z 2019 r., poz. 58, zwanej dalej ustawą o transporcie drogowym).
Ustawa ta określa zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego, międzynarodowego transportu drogowego, niezarobkowego krajowego przewozu drogowego, niezarobkowego międzynarodowego przewozu drogowego, zasady działania Inspekcji Transportu Drogowego i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, zasady i tryb wyznaczania dworców, w których jest udzielana pomoc osobom niepełnosprawnym i zasady ochrony praw pasażerów ( art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym).
Wobec powyższego, zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 zł za każde naruszenie.
Przy tym, jak stanowi art. 92a ust. 3 tej ustawy, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 zł.
Stosownie do treści art. 4 pkt 22 ustawy o transporcie drogowym obowiązki lub warunki przewozu drogowego to - obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz wskazanych w tym przepisie rozporządzeń, decyzji i innych ustaw.
W myśl art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym, przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i wykonywanie transportu drogowego, z zastrzeżeniem art. 5b ust. 1 i 2, wymaga uzyskania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, na zasadach określonych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającym dyrektywę Rady 96/26/WE .
W myśl natomiast art. 5b ust. 1 ustawy podjęcie i wykonywanie: 1. samochodem osobowym, 2. pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, 3. taksówką – wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Licencji, o której mowa w art. 5b ust. 1 pkt 1 i 2 jak i licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką udziela się przedsiębiorcy po spełnieniu określonych wymagań wskazanych w art. 5c i art. 6 ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Dopuszcza się, jak stanowią postanowienia art. 18 ust. 4b ustawy, przewóz okazjonalny: 1. pojazdami zabytkowymi; 2. samochodami osobowymi: a. prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b. na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, c. po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przez rozpoczęciem przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa,
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, stosownie do art. 87 ustawy, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Analiza powyższych regulacji, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że orzekające organy prawidłowo ustaliły, że w rozpatrywanym przypadku wskazane przepisy ustawy o transporcie drogowym, miały zastosowanie w niniejszym stanie faktycznym. Organy poprawnie też je odczytały i zastosowały.
W ocenie Sądu zgodzić się należało z orzekającymi organami inspekcji transportu drogowego, że w oparciu o prawidłowo przez nie ustalony stan fatyczny oraz zgromadzony materiał dowodowy, uzasadnione było przyjęcie, iż skarżący wykonywał w dniu 12 kwietnia 2019 r. transport drogowy, a w ramach jego wykonywał przewóz okazjonalny, tj. przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego, a pojazd, którym wykonywana była usługa, nie odpowiadał wymaganiom przewidzianym w ustawie o transporcie drogowym.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że zawarta w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym definicja legalna przewozu okazjonalnego, nie jest precyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym. W związku z tym uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" zawarte w przepisach prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L.2009.300.88, zwanego dalej rozporządzeniem Nr 1073/2009), za usługi okazjonalne uznaje się "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika".
Ponadto wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się także, iż zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji – okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, publ. Lex nr 384423).
Zestawienie zatem dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych z definicją "przewozu okazjonalnego", wywiedzioną na podstawie powołanych wyżej przepisów art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Nr 1073/2009, pozwalało rzeczywiście uznać organom orzekającym, że skarżący wykonywał w dniu 12 kwietnia 2019 r. odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami ustawy o transporcie drogowym.
Ustalony bowiem w tym zakresie przez organy stan faktyczny nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dacie przeprowadzonej kontroli drogowej skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażerów, których przewoził z Międzynarodowego Portu Lotniczego [...] do hotelu D w K. Przewóz ten wykonywany był samochodem marki FIAT o nr rej. [...], posiadającym, jak ustalono, 5 miejsc siedzących łącznie z kierowcą (vide: protokół z kontroli z dnia 12 kwietnia 2019 r. i kopia dowodu rejestracyjnego – k. 12 i 15 akt administracyjnych). Kurs ten został zamówiony, jak wynika z zeznań kierowcy, przy pomocy zainstalowanej w telefonie komórkowym pasażera aplikacji B (dawniej T). Po zamówieniu usługi pasażer otrzymał informację, za pośrednictwem aplikacji B, że pojazd, którym będzie realizowany przewóz, to samochód osobowy marki FIAT o nr rej. [...]. Po 2 minutach od przyjazdu, kierowca rozpoczął przewóz trzech pasażerów. W pojeździe znajdował się smartfon kierowcy wyposażony w aplikacje B i U, umożliwiające przyjmowanie zleceń przewozowych, zamawianie kursów i kontakt z dyspozytorem oraz przekazywanie informacji do poszczególnych pojazdów dot. realizowanych kursów. W trakcie kontroli kierowca zakończył przewóz i zatwierdził kwotę za wykonaną usługę transportową w aplikacji B. Z zapisu protokołu kontroli wynika, że kierujący pojazdem okazał do kontroli wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzielonej przedsiębiorcy Ł. M. ("A" Ł. M.). Przesłuchany podczas kontroli zeznał, że bezpośrednio przed kontrolą wykonał przewóz zarobkowy osób zamówiony za pośrednictwem aplikacji B z lotniska [...] do hotelu D w K. Świadek zeznał, że ma otrzymać 50% netto kwoty płaconej za usługę przez pasażera od pracodawcy, tj. przedsiębiorcy Ł. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A Ł. M., u którego pracę świadek rozpoczął pod koniec marca 2019 r. Z zeznań kierowcy wynika, że ze skarżącym (przedsiębiorcą) łączy go umowa zlecenia, na podstawie której został zatrudniony jako kierowca samochodu osobowego, który wykonuje zarobkowe przewozy osób zamawiane z wykorzystaniem aplikacji B i U. Świadek zeznał, że pasażerowie płacą za usługę za pośrednictwem aplikacji B lub U. Z zeznań świadka wynika, że kontrolowany pojazd należy do skarżącego i świadek zawierał umowę wyłącznie ze skarżącym przedsiębiorcą (protokół z przesłuchania kierowcy – k. 5 akt administracyjnych).
Podczas czynności kontrolnych kierujący okazał m.in. prawo jazdy, dowód osobisty, kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu wraz z kopią ubezpieczenia OC. Oraz wypis z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej przedsiębiorcy – skarżącemu. Stwierdzono, że samochód, którym kierowca wykonywał przedmiotowy przewóz nie spełniał wymagań wskazanych w art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o transporcie drogowym.
Niezrozumiała jest wobec tego argumentacja pełnomocnika skarżącego, podnosząca, że: "Brak przesłanek do uznania, że wykonywane przez Skarżącego czynności nosiły znamiona przewozu okazjonalnego. Trafnie i prawidłowo orzekające organy odczytały pojęcie tego rodzaju przewozu, zawarte w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym. Definicja przewozu okazjonalnego wskazuje, iż przewozem okazjonalnym jest przecież przewóz osób niestanowiący przewozu regularnego, regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Żadnego z tych ostatnio wskazanych skarżący, przy pomocy zatrudnionego kierowcy, nie wykonywał.
Przewozem regularnym, w świetle pkt 7 art. 4 ustawy o transporcie drogowym, jest publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1983).
Przewozem regularnym specjalnym, jest natomiast niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (pkt 9 art. 4 ustawy).
Przewóz wahadłowy - wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km.
Zgodzić się więc należało z orzekającymi organami, że wykonywany przez kierowcę w dniu 12 kwietnia 2019 r. to zatem odpłatny przewóz okazjonalny osób pojazdem, który nie spełniał kryterium konstrukcyjnego, przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Zasadnie wskazały organy, że ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, z wyjątkiem przewozów określonych w art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym. Bezsprzeczne kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu i protokół kontroli. Nadto nie zostały zrealizowane łącznie warunki wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, o których mowa w art. art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym. W omawianym przypadku przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji B, co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b ustawy o transporcie drogowym wprost wymaga, jak trafnie wskazały organy, zawarcia umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa w sytuacji wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem osobowym niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a. Złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej, za pośrednictwem aplikacji zainstalowanej w smartfonie, odbywa się poza lokalem przedsiębiorstwa. Nadto, opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana kwota, zawierająca się między 171,36 zł a 190,45 zł, stanowiła jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu mogła ulec zmianie. Nie ma więc racji w tym zakresie pełnomocnik skarżącego podnosząc, że nie był to przewóz okazjonalny, bo funkcjonowanie wykorzystywanej aplikacji pozwala na określenie z góry zapłaty na określonej trasie. Zeznania przesłuchanego w charakterze świadka pasażera wraz z ustaleniami protokołu kontroli i zeznania samego kierującego pojazdem potwierdzają więc niezbicie odpłatny charakter tego rodzaju przewozu.
W ocenie też Sądu nie ulega też wątpliwości, że aplikacja B była przez kierowcę wykorzystywana do przyjmowania zleceń, ich wykonywania i rozliczania się z pasażerem za usługę przewozu. Fakt, ten znajduje potwierdzenie nie tylko w zeznaniach pasażerów, ale i sam kierowca temu nie zaprzeczył. Dostatecznie potwierdzają to znajdujące się w aktach kopie tzw. zrzutów z ekranu telefonu komórkowego pasażera, na których widnieje trasa przejazdu, data przejazdu, tytuł płatności, stanowiących załączniki do protokołu kontroli.
Niezasadna jest wobec powyższego argumentacja pełnomocnika skarżącego, że w stanie faktycznym sprawy, nie miał miejsca przewóz okazjonalny osób, bo kwota za przejazd była z góry wiadoma pasażerom. Przeczy temu nawet zrzut z ekranu telefonu komórkowego pasażera, stanowiący złącznik do protokołu kontroli, znajdujący się na k. 11 akt administracyjnych, gdzie wyraźnie widnieje kwota, zawierająca się między 171,36 zł a 190,45 zł. Rację mają zatem w tym zakresie organy, że był to ten rodzaj przewozu osób.
Skarżący nie zdołał więc podważyć prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń stanu faktycznego i oceny zgromadzonego materiału dowodowego.
Zdaniem Sądu organy w sposób przekonywujący i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia wykazały, że aplikacja B była jedynym sposobem porozumiewania się pomiędzy kierowcą a pasażerem w dostosowaniu usług. Była pośrednikiem pomiędzy nimi. Nie można bowiem wyobrazić sobie, aby skarżący nie otrzymywał wynagrodzenia za przewóz pasażerów, bo odpowiednia kwota nie była ściągana z konta pasażera.
Nie można w żaden sposób podzielić również argumentacji pełnomocnika skarżącego, że skarżący nie wykonywał działalności gospodarczej oraz, iż nie posiadał on statusu przedsiębiorcy.
Zdaniem Sądu zebrany przez organy w niniejszej sprawie administracyjnej materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że skarżący wykonywał zarobkowo przewóz drogowy osób. Działalność wykonywana w taki sposób jest działalnością gospodarczą odpowiadającą definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 1829 ze zm.) i obecnie obowiązującej ustawie prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646 ze zm.). Organy obydwu instancji wskazały, że działalność ta była wykonywana pojazdem zarejestrowanym w Polsce i bez przekraczania granic Polski. Sąd podziela ustalenie dokonane przez organy, że jest to krajowy transport drogowy w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. W tej sytuacji aktualizuje się obowiązek posiadania licencji uprawniającej do wykonywania transportu drogowego, który dotyczy podmiotów faktycznie wykonujących działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 ustawy o transporcie drogowym, a zatem nawet w przypadku, gdy taka działalność nie została przez ten podmiot zgłoszona jako przedmiot prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. W pełni należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem, że wykonywanie transportu drogowego musi być traktowane jako działanie faktycznie polegające na przewozie osób lub rzeczy odpowiadające definiowaniu transportu drogowego, z tym jednak, iż nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej (por. NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08; Legalis nr 219202). Podkreślić zatem należy, że wykonywaniem transportu jest więc nie tylko samo przemieszczanie się pojazdu wraz z kierowcą na określonej trasie ale także złożenie przez przewoźnika oferty na przewóz skierowanej do potencjalnych klientów, czego wyrazem może być choćby oczekiwanie na klienta w pojeździe gotowym do wykonywania usługi przewozowej (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1059/10, CBSA). Trafnie więc stwierdza WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 623/18; LEX nr 2583774, że z przepisów art. 4 pkt 1-3, art. 5-5b oraz art. 92 ust. 1 i 4 ustawy o transporcie drogowym nie można bowiem wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. "Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji w praktyce byłoby niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie prowadzenie jej na podstawie licencji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II GSK 670/08)."
Niewątpliwe zaś ustalenia organów, że skarżącemu udzielono licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym potwierdzają to wraz z dowodami osobowymi – zeznaniem samego kierowcy i pasażerów. Wprost wskazał on, że ma otrzymać 50% netto kwoty płaconej za usługę przez pasażera od pracodawcy, tj. przedsiębiorcy Ł. M., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą A Ł. M., u którego rozpoczął pracę pod koniec marca 2019 r., będąc zatrudniony, jako kierowca samochodu osobowego, wykonujący zarobkowe przewozy osób zamawiane z wykorzystaniem aplikacji B i U, na podstawie umowy zlecenia. Skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika, nie podważył więc w żaden sposób wskazanych przez kierowcę okoliczności związania go ze skarżącym jako przedsiębiorcą tego rodzaju węzłem prawnym, na rzecz którego wykonywał on przewozy osób z wykorzystaniem wskazanych aplikacji stanowiska organów, w określonym czasie i miejscu i pod kierunkiem skarżącego, a przede wszystkim na jego rzecz. Nie wystarczy więc w tym względzie ograniczenie się do argumentacji popartej orzecznictwem. Nawet nie przedłożono kopii tej umowy, której treść mogłaby przecież zaprzeczyć zaznaniu kierowcy ani innych dowodów. Nota bene kierowca nie wniósł także żadnych zastrzeżeń do protokołu z przeprowadzonej na drodze kontroli.
Wobec powyższego za nieuzasadnione uznać należało w ocenie Sądu zarzuty podniesione w skardze - naruszenia art. 7, art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), przez pełnomocnika skarżącego, a które to miały jego zdaniem polegać na niewykorzystaniu przez organy wszystkich możliwości dowodowych i nieustaleniu w sposób należyty stanu faktycznego. Nie można też organom postawić zarzutu naruszenia art. 80 k.p.a. i dokonaniu błędnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz, że nie wskazały w uzasadnieniu kontrolowanych decyzji w sposób wystarczający okoliczności faktycznych i prawnych podjętych rozstrzygnięć, w myśl wymogów art. 107 § 3 k.p.a. w motywach podjętych rozstrzygnięć organy wskazały bowiem w dostateczny sposób, czym się kierowały wydając decyzje co do istoty sprawy.
Zasadne jest też stanowisko organów, że w niniejszym przypadku wobec reguły kolizyjnej, zawartej 189 § 2 k.p.a., pierwszeństwo miały przepisy odrębne – przepisy ustawy o transporcie drogowym, a nie zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego w dziale IVa. Nie zaistniały też żadne przesłanki do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym skoro do naruszeń doszło w wyniku działań skarżącego.
Orzekające organy nie naruszyły też pozostałych, wskazanych w skardze przepisów postępowania, ani tez przepisów prawa materialnego, które w sposób prawidłowy ustaliły, odczytały i zastosowały.
Organ odwoławczy mógł więc skorzystać ze swych kompetencji, wskazanych w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Działań organów w rozpatrywanej sprawie, nie można było więc ocenić, wbrew twierdzeniom skargi, jako naruszających zaufanie obywateli do organów państwa.
Skarga nie mogła zatem odnieść zamierzonego skutku.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak sentencji wyroku.