III SA/Gl 59/21

III SA/Gl 59/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-04-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Apollo
Barbara Orzepowska-Kyć /przewodniczący/
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GSK 1819/21 - Postanowienie NSA z 2025-03-06
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2140
art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 92 ust. 1,3,7
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć Sędziowie Sędzia NSA Anna Apollo Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, GITD) utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]r., nr [...], nakładającą na "A" Sp. z o.o. z/s w K. (dalej:, Spółka, skarżąca) karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym.
Jako podstawę prawną jej wydania organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 256, dalej: kpa), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, dalej: utd) oraz Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] r. w T., przy ul. [...] przeprowadzono kontrolę pojazdu marki BMW o numerze rejestracyjnym [...], którego kierowcą był S. D.. W trakcie czynności kontrolnych ustalono, że kierowca wykonywał przewóz jednego pasażera na trasie z ul. [...] na ul. [...] w T.. Przejazd został zamówiony poprzez aplikację [...] zainstalowaną w telefonie komórkowym pasażera. Za przejazd została pobrana opłata z karty płatniczej pasażera poprzez ww. aplikację, w kwocie [...] zł. Po zakończonym przewozie, pasażer na swoim telefonie uzyskał potwierdzenie, że z jego osobistego konta bankowego pobrano ww. kwotę za przejazd, na powyższą okoliczność pasażer przedstawił fakturę za wykonany przewóz. Odpłatny charakter przewozu został również potwierdzony przez pasażera pojazdu, przesłuchanego na tę okoliczność w charakterze świadka. Kontrolowany pojazd marki BMW był przystosowany konstrukcyjnie do przewozu 5 osób. W trakcie kontroli kierujący pojazdem okazał do kontroli: kserokopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, udzieloną na rzecz przedsiębiorstwa [...] Spółka z o.o. z siedzibą w K.. W związku z okazaną przez kierującego pojazdem umową zlecenia na świadczenie usług zawartą z firmą [...] Sp. z o.o. oraz okazaną przez kierującego w czasie kontroli licencję nr [...] uznano, że podmiotem faktycznie wykonującym przewóz jest ta właśnie Spółka. Kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej innego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, czy też licencji na wykonywanie przewozu drogowego osób lub na przewóz drogowy osób taksówką. Pojazd nie był oznakowany w sposób przewidziany dla taksówek, jak również nie posiadał taksometru ani kasy fiskalnej.
W tym stanie rzeczy, organ wszczął z urzędu postępowanie o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych nałożonych na przedsiębiorcę posiadającego licencję (przewoźnika) ustawą o transporcie drogowym. Samochód, którym wykonywano przewóz nie został zgłoszony do licencji, co potwierdza pismo z Urzędu Miasta w K.. Kierowca nie dysponował wypisem z licencji do której zgłoszono jego samochód, co powoduje, że usługę uznano za przewóz okazjonalny ale samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego wymaganego ustawą dla jego świadczenia.
Ustalenia kontroli stanowiły podstawę faktyczną do wydania przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, jako organu I instancji, decyzji administracyjnej z dnia [...] r., nr [...], nakładającej na stronę karę pieniężną w wysokości [...] zł , zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
- art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącą czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej;
- art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego.
oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia:
- art. 5b utd. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd, polegające na wymierzeniu skarżącej kary w wysokości [...] zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącą nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 utd;
- art. 92 a ust. 1 i 6 w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do utd w zw. z 4 pkt 6a utd poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o uchylenie tej decyzji w całości i umorzenie postępowania. Podniosła, że organ nie wskazał w żaden sposób, z jakich powodów za przejazd wykonywany przez kierującego odpowiedzialność ma ponosić skarżący; organ nie wskazał żadnego powiązania między kierującym a skarżącym. Również nie ustalił z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu oraz że czynności skarżącego mieściły się w pojęciu wykonywania przewozu okazjonalnego.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Uzasadniając rozstrzygniecie organ przywołał stan faktyczny sprawy oraz mające zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym, w tym art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 utd oraz pozycję załącznika nr 3 do ustawy, która określa wysokość kary za stwierdzone naruszenie. Przypomniał ustalenia faktyczne sprawy opisane w protokole kontroli, zebranej dokumentacji wynikające z przesłuchania świadków (pasażera i kierowcy) oraz wyjaśnień skarżącego.
Zauważył, że art. 92a ust. 1 i 7 pkt 1) w zw. z załącznikiem nr 3 do utd określają w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do utd. Organ nie ma w tym zakresie możliwości kształtowania wysokości kary pieniężnej, dlatego też regulacja wynikająca z art. 189 d kpa, na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W rozpatrywanej sprawie nie ma również zastosowania art. 189 e oraz f kpa. Do decyzji nakładanych na podstawie art. 92a utd w zw. z art. 93 ust.1 utd mają bowiem zastosowanie okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 utd, w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku także art. 92 b ust. 1 utd. W tym względzie także ma zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 kpa, która stanowi, że w przypadkach uregulowanych w przepisach odrębnych; odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, przepisów działu IVa k.p.a. w tym zakresie nie stosuje się.
Dalej organ II instancji stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym zachodzą przesłanki do uznania, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przez stronę przepisów prawa w zakresie wykonania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy, a także nie zgłoszenia przez skarżącego w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa w art. 7a i art. 8 utd, w wymaganym terminie.
Odnosząc się do naruszenia polegającego na wykonywaniu przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd, organ wyjaśnił, że zgodnie z powołanym przepisem przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Konsekwencją wskazanej regulacji jest lp. 2.11 załącznika nr 3 do utd, który sankcjonuje wykonanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy karą pieniężną w wysokości [...] zł. W niniejszej sprawie kontrolowany pojazd, którym wykonywano okazjonalny przewóz osób był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą, co potwierdza protokół kontroli, wpis w dowodzie rejestracyjnym pojazdu i dokumentacja fotograficzna. Ponadto w oparciu o zeznania złożone w charakterze świadka przez kontrolowanego kierowcę oraz pasażera pojazdu, organ ustalił, że w dniu kontroli realizowany był krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Przewóz dokonywany był w imieniu i na rzecz skarżącego. Jednocześnie przewóz nie spełniał przesłanek wymaganych dla przewozu okazjonalnego samochodem osobowym, nie był bowiem przeznaczony do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, a ponadto nie doszło do zawarcia wymaganej umowy w lokalu przedsiębiorcy ani też ustalenia opłaty ryczałtowej.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ wskazał, że protokół kontroli drogowej jest istotnym dowodem w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Protokół podpisuje kontrolujący i kontrolowany, który może wnieść zastrzeżenia do protokołu kontroli, jak również może odmówić jego podpisania. Kierujący samochodem podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń. Istota protokołu z kontroli wyraża się w tym, że dokument ten odzwierciedla i potwierdza istniejący w momencie kontroli stan faktyczny.
W przedmiotowym postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalono podmiot wykonujący przewóz z dnia kontroli. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że w dniu kontroli drogowej S. D. wykonywał przewóz okazjonalny osób w imieniu i na rzecz "A" Sp. z o.o. W chwili zatrz3nnania do kontroli kierujący odpłatnie przewoził jednego pasażera z ul. [...] na ul. [...] w T.. Przesłuchany w charakterze świadka pasażer R. R. oraz kierujący kontrolowanym pojazdem S. D. zeznali, że przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji [...] zainstalowanej w telefonie pasażera. Za wykonanie usługi pasażer zapłacił opłatę za pomocą karty płatniczej przypisanej do aplikacji w telefonie. Pasażer zeznał, że otrzymał fakturę. Dodatkowo, kierowca zeznał, że posiada umowę zlecenia z "A" Sp. z o.o. na wykonywanie zleceń transportowych.
Wykonywanie przewozu okazjonalnego osób w imieniu skarżącej potwierdza kopia licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym wystawiona na "A" Sp. z o.o. jak również faktura nr [...] wystawiona w imieniu "A" Sp. z o.o. oraz umowa zlecenia i umowa najmu samochodu. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego nie wskazała jakiegokolwiek dowodu wskazującego, że to kierowca wykonywał w dniu kontroli drogowej okazjonalny przewóz osób w imieniu własnym.
Definicja przewozu okazjonalnego określona w art. 4 pkt 11 utd. odnosi się do przewozów wykonywanych pojazdem przeznaczonym do przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. W związku z powyższym obowiązującą definicją przewozu okazjonalnego, jest definicja z ustawy o transporcie drogowym, to ona ma zastosowanie do przewozu osób pojazdami konstrukcyjnie przystosowanymi do zarobkowego przewozu, do 9 osób łącznie z kierowcą. Przewozem okazjonalnym jest każdy przewóz, który nie jest przewozem taksówką lub przewozem regularnym. Przewóz okazjonalny poza wyjątkami jest wykonywany jedynie pojazdami przeznaczonymi do przewozu od 7 do 9 osób łącznie z kierowcą.
Za nieistotne dla sprawy jest ustalenie czy wykonywane przez skarżącą czynności nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej. Zgodnie z wyrokiem WSA w Opolu z 16 maja 2013 r., II SA/Op 529/12, Legalis nr 771068, wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym.
Organ I instancji prawidłowo zakwalifikował naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a. Nie został zatem naruszony przez organ art. 5b utd., gdyż czynności podejmowane przez skarżącą mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego. Ponadto prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną przewidzianą w ustawie o transporcie drogowym, ponieważ była podmiotem świadczącym przewóz drogowy w rozumieniu ww. ustawy. Zarzut naruszenia art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ww. ustawy uznał za bezzasadny.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z poszanowaniem przepisów postępowania. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wypełnił obowiązek wynikający z art. 7, art. 77 § 1 kpa i zgromadził w aktach sprawy dowody, które są konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dopuścił jako dowód wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Organ I instancji dokonał wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i analizy całokształtu materiału dowodowego. Pokreślił przy tym, że ustawodawca nie przewidział możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej od możliwości finansowych, zdarzeń losowych czy rodzaju wykonywanego zawodu lub prowadzonej działalności przez stronę. Ponadto wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera żadnych przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c utd. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń łub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ. Do naruszenia przepisów utd doszło w wyniku działań skarżącej.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, strona zarzuciła organowi II instancji:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 4 pkt 11, art. 18 ust 4a b utd w zw. z Ip. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy polegające na uznaniu, że czynności wykonywane przez skarżącego wyczerpywały definicję przewozu okazjonalnego, podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt skorzystania przez pasażera z aplikacji o nazwie [...], wykonanie tego przejazdu przez kierowcę S. D., nie zaś przez skarżącego (bądź jego pracownika), świadczą o tym, że przewóz ten nie był przewozem okazjonalnym w rozumieniu ustawy, a także nałożenie na skarżącego kary za wykonanie przewozu okazjonalnego, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego, w odniesieniu do tej konkretnej sprawy, nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 18 ust 4 b pkt 1 lit c utd poprzez jego niezastosowanie (przy przyjęciu, że przejazd skarżącego był przewozem okazjonalnym) w sytuacji, w której zgodnie z zasadami aplikacji internetowej, z której korzystał pasażer, płatność za przejazd jest określona z góry i następuje na rzecz przedsiębiorcy, jakim jest [...] B.V.;
- naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92 a ust 1 i 6 w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a utd poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego;
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 4 pkt 11 utd w związku z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz jedynie jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona "przewozu okazjonalnego", podczas gdy definicja "przewozu okazjonalnego" określona w ustawie o transporcie drogowym, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób);
- naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez kierującego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy kierujący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz braku wyjaśnienia w oparciu o jaki stosunek prawny, kierujący miałby wykonywać przedmiotowy przewóz w imieniu skarżącego;
- naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie w jaki sposób doszło do skojarzenia kierującego z pasażerem, w jaki sposób odbyła się płatność (w tym zakresie oparcie się wyłącznie na protokole kontroli z dnia [...] roku), braku wyjaśnienia zasad działalności aplikacji, dzięki której doszło do wspólnego przejazdu;
- naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że płatność za przejazd nastąpiła na rzecz skarżącego, podczas gdy powyższe nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i jest sprzeczne z istotą działania aplikacji, z której korzystał pasażer;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na zaskarżone rozstrzygnięcie tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji;
- art. 107 § 3 kpa poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się do zarzutów sformułowanych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji w zakresie konieczności zweryfikowania zasad działalności aplikacji [...];
- art. 8 kpa poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane dotąd stanowisko. Podniesione zarzuty uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b), c) p.p.s.a.).
Przeprowadzone w zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego.
Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym użyte w ustawie określenie krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 5b ust. 1 utd, podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką
- wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Z powyższego wynika, że prowadzenie działalności polegającej na krajowym transporcie drogowym w zakresie przewozu osób wymaga posiadania co najmniej jednego z trzech rodzajów licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 utd, a ustawodawca wyraźnie rozróżnił wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1/ samochodem osobowym, 2/ pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą i 3/ taksówką. Przy czym wykonywanie przewozów taksówką podlega regulacji odrębnej od pozostałych sposobów przewozu osób, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Nadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 18 ust. 5 utd, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się:
1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru;
2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi;
3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych;
- co w ocenie Sądu ma dodatkowo podkreślać odrębność przewozów wykonywanych taksówką od przewozów okazjonalnych i zapobiegać ich myleniu przez konsumentów.
Niezależnie od rodzajów licencji na przewóz osób, ustawa definiuje także różne rodzaje przewozów. Jednym z nich jest przewóz okazjonalny zdefiniowany w art. 4 pkt 11 utd w ujęciu negatywnym. Z definicji tej wynika bowiem, że przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Wbrew podniesionym w skardze zarzutom określona w utd, jak i definicja "usług okazjonalnych" określona w cytowanym wyżej rozporządzeniu nie wymaga, by przewoźnik wykonywał jednocześnie przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób). Przewóz osób oznacza również przewóz jednej osoby.
Zatem każdy przewóz, nawet powtarzalny, o ile nie spełnia przesłanek do uznania go za przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy jest przewozem okazjonalnym w rozumieniu utd i znacznie tego sformułowania przyjęte w udt jest odmienne od potocznego znaczenia pojęcia "okazjonalności", jako czegoś wyjątkowego, zdarzającego się rzadko.
Stosownie do art. 4 utd:
7) przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1983 oraz z 2018 r. poz. 2244);
9) przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób;
10) przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, skarżąca Spółka przy pomocy samochodu osobowego marki BMW kierowanego przez kierowcę działającego na jej zlecenie (kierowca oświadczył, że za wykonywanie przewozów, zgodnie z zawartą umową zlecenia, miał otrzymywać od skarżącego co miesiąc wynagrodzenie, doszło więc do zawarcia odpłatnej umowy wzajemnej) wykonywała odpłatny przewóz osób na terenie kraju. Był to przewóz realizowany na zamówienie konkretnego klienta z i do wskazanego przez niego miejsca. Nie był to zatem przewóz regularny ani regularny specjalny (brak haromonogramu kursów, dowolny wybór trasy) ani wahadłowy (kurs jednorazowy i tylko "tam", bez kursu powrotnego). Z powyższego wynika zatem, że nosił on charakter przewozu okazjonalnego.
Odnośnie tego rodzaju przewozu, art. 18 ust. 4a utd wyraża zasadę, że przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Zgodnie z ust. 4b art. 18 utd dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu użycie słów "dopuszcza się" wskazuje, że jest to wyjątek od zasady ogólnej z ust. art. 18 ust. 4a utd, w myśl której przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Natomiast z akt sprawy wynika, że co prawda usługa przewozu była świadczona przez kierowcę działającego na zlecenie przedsiębiorcy przewozowego, (albowiem w toku postępowania organ I instancji ustalił, że udzielono mu licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym) i na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, ale nie zostały spełnione pozostałe przesłanki określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd, tj. umowa nie została zawarta w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, nie nastąpiła w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu.
Z powyższego wynika, że w badanej sprawie przewóz ani nie był wykonywany pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, tj. według zasady ogólnej, (gdyż z dowodu rejestracyjnego samochodu BMW, którym przewóz był wykonywany wynikało, że był przeznaczony do przewozu maksymalnie 5 osób), ani nie zostały spełnione przesłanki konieczne do zastosowania wyjątku w postaci wykonania przewozu samochodem osobowym. Należało zatem uznać, że wykonanie go na takich zasadach, jak opisane w zaskarżonej decyzji, stanowiło wykonanie przewozu pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a z zastrzeżeniem ust. 4b utd.
W przedmiotowej sprawie, organy zasadnie przyjęły, że kierowca wykonywał w imieniu skarżącego przewóz okazjonalny, a pojazd, przy użyciu którego usługa była wykonywana nie odpowiadał wymaganiom przewidzianym dla transportu okazjonalnego, określonym w utd. Jak wynika zaś z lp. 2.11. załącznika nr 3 do utd, za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd z zastrzeżeniem art. 18 ust. 4b utd nakładana jest kara pieniężna w kwocie [...] zł.
Powyższe wskazuje, że niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, a zatem prawidłowo organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, co wskazuje także na niezasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji.
O ile w przedmiotowej sprawie przewóz był wykonywany typowym samochodem osobowym, jakie powszechnie są używane dla potrzeb prywatnych (i tak jest z reguły w przypadku przewozów zamawianych przez aplikację [...], [...] czy Taxify, co jest wiadome notoryjnie), o tyle charakter i wielkość pojazdu przeznaczonego do przewozu powyżej 7 osób jest tego rodzaju, że znacznie ogranicza możliwość wystąpienia sytuacji, gdy taki pojazd służący w zasadzie celom prywatnym ubocznie i dodatkowo będzie używany do zarobkowego przewozu osób.
Po wtóre nie jest też tak, że wykonywanie przewozów okazjonalnych samochodem osobowym jest wykluczone, lecz tak, że jedynie wymaga spełnienia dodatkowych wymogów, określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd, tj. zawarcia umowy pisemnej lub w formie elektronicznej w lokalu przedsiębiorstwa, po ustaleniu opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu i jej uregulowaniem (co do zasady) w formie bezgotówkowej. Zatem ustawa zawiera regulacje zapewniające przewoźnikowi możliwość wyboru jednej lub drugiej formy wykonywania działalności. Natomiast celem zróżnicowania możliwości wykonywania przewozów na różnych zasadach (trzy odrębne licencje, odmienne pojazdy) jest jak już wyżej wskazano - zapewnienie w praktyce realizacji przewozów przez różnych przewoźników.
Innymi słowy skoro skarżący jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność w innym zakresie niż przewozy taksówkowe, to nie może domagać się identycznych warunków wykonywania działalności jak osoba, która taką działalność wykonuje, natomiast wyrazem swobody działalności gospodarczej jest, że może o takie uprawnienie wystąpić i je nabyć po spełnieniu określonych prawem warunków.
Stosownie zaś do lp. 2.11. załącznika nr 3 do utd, za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd z zastrzeżeniem art. 18 ust. 4b utd nakładana jest kara pieniężna w kwocie [...] zł.
Fakty niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy, a przede wszystkim fakty istotne z punktu widzenia zastosowania art. 92a ust. 1 i ust. 6 utd., zostały ustalone w postępowaniu przed tymi organami, zatem nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7 i art. 77 kpa.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji pierwszo-instancyjnej, dotyczących zasad działania aplikacji o nazwie [...], a to dlatego, że w odwołaniu zarzutu takiego nie było. Ponadto, zasady działania aplikacji [...], podobnie jak [...], należy uznać za fakty powszechnie znane, dostępne w Internecie i nie wymagające szczególnego dowodzenia (por. WSA w Białymstoku w wyroku z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bk 858/19).
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 8 kpa, czyli zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów państwa. Skoro wszystkie wcześniejsze zarzuty skargi, dotyczące tak trybu postępowania przed organami administracji, jak i wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego, okazały się nieuzasadnione, to nie ma podstaw do formułowania zarzutu naruszenia art. 8 kpa. Zarzut ten musi mieć swe umocowanie w wadliwym działaniu organów, czy to procesowym, czy materialno-prawnym, a skoro w niniejszej sprawie umocowania takiego nie ma, to nie sposób, by Sąd zarzut taki uwzględnił.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję odpowiadającą prawu, a zatem nie doszło do naruszenia art. 138 § 3 kpa.
Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się w toku postępowania administracyjnego naruszeń przepisów skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Wykładnia przepisów prawa materialnego została przeprowadzona poprawnie, jak również właściwie je zastosowano do ustalonego stanu faktycznego.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.