III SA/Gl 138/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2020-06-24
NSAtransportoweŚredniawsa
transport drogowyprzewóz okazjonalnykara pieniężnaustawa o transporcie drogowymlicencjasamochód osobowywymogi konstrukcyjnedokumenty kierowcykontrola drogowaWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę przedsiębiorcy na decyzję nakładającą karę pieniężną za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych oraz brak wymaganych dokumentów.

Przedsiębiorca P. K. został ukarany karą pieniężną za wykonywanie krajowego transportu drogowego osób samochodem osobowym, który nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego, a kierowca nie posiadał wymaganych dokumentów. Skarżący zarzucał błędy w interpretacji przepisów dotyczących przewozu okazjonalnego, naruszenie Konstytucji oraz brak notyfikacji przepisów technicznych UE. Sąd uznał, że przewóz był okazjonalny, a pojazd nie spełniał wymogów, a także że kierowca nie miał wymaganych dokumentów. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji i prawa UE, uznając przepisy za zgodne z prawem i nie mające charakteru technicznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrzył skargę przedsiębiorcy P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję nakładającą na skarżącego karę pieniężną w łącznej wysokości 9.300 zł. Kary nałożono za niewyposażenie kierowcy w dokumenty wymagane przepisami ustawy o transporcie drogowym (utd), uchybienie obowiązkowi zgłoszenia zmiany danych organowi licencyjnemu oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego (przeznaczonym do przewozu maksymalnie 5 osób). Skarżący zarzucał organom błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych, niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnego prawa transportowego, a także naruszenie przepisów procesowych i konstytucyjnych. Kwestionował m.in. uznanie wykonywanego przewozu za okazjonalny, twierdząc, że był to krajowy transport drogowy osób samochodem osobowym, na który posiadał licencję. Podnosił również zarzuty dotyczące niezgodności przepisów utd z Konstytucją RP oraz braku ich notyfikacji Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywami UE. Sąd uznał skargę za niezasadną. Stwierdził, że przewóz wykonywany przez kierowcę zatrudnionego przez skarżącego, na zamówienie klienta, był przewozem okazjonalnym. Podkreślił, że zgodnie z art. 18 ust. 4a utd, przewóz okazjonalny powinien być wykonywany pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób, a wyjątki określone w art. 18 ust. 4b utd nie zostały spełnione (m.in. brak pisemnej lub elektronicznej umowy zawartej w lokalu przedsiębiorstwa, brak ustalenia opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu). Ponieważ kontrolowany pojazd był przeznaczony do przewozu maksymalnie 5 osób i nie spełniono warunków wyjątku, zasadnie nałożono karę za wykonywanie przewozu samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji, wskazując na odrębność regulacji dotyczących różnych rodzajów licencji i przewozów, a także na brak dyskryminacji. Uznał, że przepisy te nie mają charakteru technicznego i nie wymagały notyfikacji UE, a usługa przewozowa nie jest usługą społeczeństwa informacyjnego w rozumieniu dyrektyw. Sąd potwierdził również zasadność nałożenia kar za brak wymaganych dokumentów przez kierowcę oraz za niezgłoszenie pojazdu do licencji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przewóz ten stanowi przewóz okazjonalny, a pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przewóz realizowany na zamówienie klienta, niebędący przewozem regularnym, specjalnym ani wahadłowym, jest przewozem okazjonalnym. Pojazd osobowy nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego (powyżej 7 osób), a nie zostały spełnione warunki wyjątku określone w art. 18 ust. 4b utd.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

utd art. 18 § ust. 4a i ust. 4b

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 87 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 92a § ust. 1, 3, i 7

Ustawa o transporcie drogowym

Pomocnicze

utd art. 4 § pkt. 11 i pkt. 22

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 14 § ust. 1 i 2

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 5b § ust. 1 pkt 1

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 7a

Ustawa o transporcie drogowym

utd art. 8

Ustawa o transporcie drogowym

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit a) i c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2 pkt. 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 774

Kodeks cywilny

k.c. art. 781

Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 22

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1535

Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

TFUE art. 56

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

TFUE art. 58 § ust. 1

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewóz wykonywany samochodem osobowym, zamówiony przez aplikację, stanowi przewóz okazjonalny. Pojazd nie spełniał wymogów konstrukcyjnych dla przewozu okazjonalnego, a warunki wyjątku nie zostały spełnione. Kierowca nie posiadał wymaganych dokumentów (wypis z licencji). Przedsiębiorca nie zgłosił pojazdu do licencji w wymaganym terminie. Przepisy ustawy o transporcie drogowym dotyczące przewozu okazjonalnego są zgodne z Konstytucją RP i nie wymagają notyfikacji UE.

Odrzucone argumenty

Przewóz nie był okazjonalny, lecz krajowym transportem drogowym osób. Przepisy utd dotyczące przewozu okazjonalnego są niezgodne z Konstytucją RP (naruszenie zasady równości i niedyskryminacji). Przepisy utd mają charakter techniczny i powinny być notyfikowane Komisji Europejskiej. Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przez organy.

Godne uwagi sformułowania

przewóz okazjonalny jest przewozem osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego każdy przewóz, nawet powtarzalny, o ile nie spełnia przesłanek do uznania go za przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy jest przewozem okazjonalnym w rozumieniu utd., i znacznie tego sformułowania przyjęte w udt. jest odmienne od potocznego znaczenia pojęcia "okazjonalności", jako czegoś wyjątkowego, zdarzającego się rzadko. wolność działalności gospodarczej nie ma charakteru absolutnego i tę zasadę Konstytucyjną należy rozumieć nie tak, że każdemu wolno podejmować każdą działalność gospodarczą i że nie podlega ona żadnej reglamentacji, bo doprowadziłoby to do oczywistego chaosu, lecz tak, że każdy ma równy dostęp do wykonywania działalności po spełnieniu jednakowych dla wszystkich wymagań.

Skład orzekający

Magdalena Jankiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Krzysztof Wujek

sędzia

Beata Kozicka

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewozu okazjonalnego, wymogów dla pojazdów i dokumentów kierowcy w transporcie drogowym, a także zgodność tych przepisów z Konstytucją i prawem UE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przewozu okazjonalnego samochodem osobowym zamawianym przez aplikację, z uwzględnieniem szczegółowych wymogów prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy popularnej formy transportu zamawianego przez aplikacje, co czyni ją interesującą dla szerszego grona odbiorców. Wyjaśnia złożone przepisy dotyczące przewozu okazjonalnego i jego odróżnienia od zwykłego transportu.

Przewóz "na aplikację" to nie zawsze zwykły transport. Kiedy zwykły samochód osobowy musi spełniać wymogi przewozu okazjonalnego?

Dane finansowe

WPS: 9300 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Gl 138/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-02-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Kozicka
Krzysztof Wujek
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
II GSK 1117/20 - Wyrok NSA z 2023-10-04
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 4 pkt. 11 i pkt. 22, art. 14 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 92a ust. 1, 3, i 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...]r. nr [...] nakładającą na przedsiębiorcę P. K. prowadzącego działalność w K. pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe "A" P.K. (dalej skarżący, przedsiębiorca) karę pieniężną w łącznej wysokości 9.300 zł z tytułu:
- niewyposażenia kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej: "utd") w kwocie 500 zł za każdy dokument,
- uchybienia obowiązkowi zgłoszenia organowi licencyjnemu zmiany danych wymaganych art.7a i art. 8 utd w kwocie 800 zł,
- wykonywania przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd w kwocie 8 000 zł.
Jako podstawę prawną jej wydania organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej: "kpa"), art. 4 pkt 11 i pkt 22, art. 14 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 4a i ust. 4b, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 utd oraz lp. 1.5, 1.12 i 2.11 załącznika nr 3 do utd.
Rozstrzygnięcie zapadło w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] r. w C. inspektorzy transportu drogowego przeprowadzili kontrolę samochodu osobowego marki [...] nr rej. [...] kierowanego przez T. K., kierowcę wykonującego krajowy transport drogowy osób. Samochód był przeznaczony do przewozu 5 osób, łącznie z kierowcą. W trakcie kontroli ustalono, iż przewóz wykonywany był w imieniu i pod kierownictwem przedsiębiorcy: P.H.U. ,,A’’ P. K. Kierowca nie posiadał wypisu z licencji ani wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego w zakresie przewozu osób. Kontrola została udokumentowana protokołem kontroli, w jej trakcie kontrolujący przesłuchali pasażera. Z jego zeznań wynikało, że usługę przewozu zamówił za pośrednictwem aplikacji [...] zainstalowanej w telefonie. Przejazd miał się odbyć z ulicy [...] w C. do restauracji ,,B’’ na ulicę [...] w R. Pasażer zeznał, że za kurs zapłacił ok. 10 zł według wskazań aplikacji [...]. Wyjaśnił, że w aplikacji [...] pojawiła się orientacyjna kwota za usługę. Z jego zeznań wynikało, że nie wnosił opłaty przed wykonaniem usługi, nie zawierał żadnej umowy dotyczącej przewozu, ani pisemnej ani ustnej i nie zna kierowcy.
Kierowca w swych zeznaniach wskazał, że wykonał przewóz spod ,,C’’ w C. do restauracji w R. i celem podróży był przejazd do domu. Kierowca zeznał, że było do zapłacenia 10 zł ale ich nie otrzymał, bo nie było klientów. Świadek wyjaśnił, że wynagrodzenie za wykonywanie usług otrzymuje od P. K. przelewem raz na miesiąc, ma z nim zawartą umowę na otrzymywanie zleceń na przewóz. Wskazał, że nie prowadzi działalności gospodarczej.
W konsekwencji powyższych ustaleń organ pierwszoinstancyjny pismem z 6 maja 2019 r. wszczął postępowanie administracyjne a następnie decyzją z [...]r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie łącznej 9.300,00 zł na podstawie art. 92a ust. 1, oraz art. 93 ust. 5 w zw. z art. 93 ust. 1 utd.
Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że kierowca nie posiadał w pojeździe i nie okazał do kontroli drogowej wypisu z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób lub licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Kierujący nie okazał także żadnego innego dokumentu potwierdzającego nabycie uprawnień przewozowych. W trakcie kontroli ustalono iż przewoźnik posiada m.in. licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, jednocześnie potwierdzono to w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. W trakcie kontroli drogowej kierujący przesłał w formie elektronicznej pdf z licencją nr [...].
Organ pierwszej instancji zwrócił się do UM K. z zapytaniem czy pojazd marki [...] o nr rej. [...] był zgłoszony do licencji. Pismem z 13 czerwca 2019 r. organ udzielający zezwolenia poinformował, iż do 13 czerwca 2019 r. przewoźnik nie zgłosił tego pojazdu do posiadanego uprawnienia. Zdaniem organu, z powyższego wynika, że strona nie zachowała obowiązku zgłoszenia zmiany danych o których mowa w art. 7a i art. 8 utd, w wymaganym przez przepisy terminie czyli w ciągu 28 dni.
Organ pierwszoinstancyjny wskazał, że przewóz nie spełniał także wszystkich wymogów przewozu okazjonalnego, ponieważ pojazd, którym wykonywany był w dniu kontroli przewóz osób, jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 4a utd - przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Kontrolowany pojazd nie spełniał tego warunku. Ponadto, przewóz wykonywany przez stronę w dniu kontroli nie spełniał również wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd, który dopuszcza wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdami niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego stanowiącego o liczbie miejsc siedzących powyżej 7 do 9 łącznie z kierowcą, pod pewnymi warunkami, które muszą zostać spełnione kumulatywnie.
Decyzja ta została zaskarżona wniesieniem odwołania.
Przedsiębiorca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji I instancji zarzucił organowi:
- rażące naruszenie przepisów prawa procesowego:
- art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 Kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych, które nie mogą stanowić podstawy decyzji,
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pasażera na okoliczność zawarcia umowy na usługi transportowe oraz nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy strony zawarły umowę, o której mowa w art. 18 ust. 4b lit. b) utd;
- niewłaściwe zastosowanie art. 76 § 1 Kpa poprzez błędne przypisanie protokołowi kontroli cech dokumentu urzędowego w sytuacji, gdy protokół nie został podpisany przez osobę upoważnioną do reprezentowania strony;
- naruszenie przepisów prawa materialnego:
- poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 18 ust. 4a i 4b w zw. z art. 4 pkt 11 utd, podczas gdy organ I instancji powinien zastosować art. 5b w zw. z art. 4 pkt 1 utd;
- niewłaściwe zastosowanie art. 92a ust. 1 utd i bezzasadne nałożenie na stronę kary za przewóz samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego.
Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że wykonawcą przewozu drogowego z dnia kontroli był skarżący przedsiębiorca. Zwrócił uwagę, że strona w toku postępowania w I instancji nie zaprzeczyła, że przewóz był wykonywany w jej imieniu. Nadto kierowca podczas kontroli wskazał stronę jako wykonawcę przewozu a strona nie zaprzeczyła, że współpracuje z kierowcą w zakresie przewozów osób. Powyższe oznacza, że kierujący pojazdem wykonywał czynności dla strony skarżącej polegające na przewozie osób, za co otrzymywał od skarżącego wynagrodzenie. Zatem bezspornie odpowiedzialność za przewóz z dnia kontroli ponosi skarżący.
Organ odwoławczy zgodził się również z nałożeniem na stronę kary za popełnienie naruszenia z Ip. 1.12 załącznika nr 3 do utd. Jak wynika z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, przedsiębiorca P. K. posiada ważną licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym. Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 utd podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji. Bezspornym jest, że kierowca nie okazał kontrolującym wymaganego dokumentu w postaci wypisu z licencji udzielonej wykonawcy przewozu. Organ wyjaśnił, że strona winna była upewnić się przed rozpoczęciem zadania przewozowego przez kierowcę, że kierowca jest wyposażony we wszystkie wymagane w związku z wykonywanym przewozem dokumenty, o których mowa w art. 87 utd.
W omawianym przypadku organ nie ustalił, od kiedy strona wykonywała transport drogowy z użyciem kontrolowanego pojazdu. Stwierdził jednak, że od 30 kwietnia 2019 r. (dzień kontroli) do dnia wydania decyzji w I instancji ([...] r.) upłynęły 65 dni. Do dnia wydania decyzji II instancji strona nie przedłożyła dowodu na zgłoszenie pojazdu do licencji w terminie, zatem nałożył na stronę karę pieniężną z tytułu popełnienia naruszenia z Ip. 1.5 załącznika nr 3 do utd.
Odnośnie wykonywania przewozu pojazdem nie spełniającym kryterium konstrukcyjnego organ podniósł, że w świetle art. 774 kodeksu cywilnego umowa przewozu jest umową o świadczenie usług i może ją zawrzeć przedsiębiorca posiadający wymagane prawem uprawnienia, tj. licencję. Transport drogowy został zdefiniowany w art. 4 pkt 1 udt, a w pkt 11 przewóz okazjonalny. Nie są to pojęcia tożsame. Ustawodawca dokonał rozróżnienia uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego osób na trzy rodzaje licencji - na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, taksówką. Wymogów w zakresie uzyskania licencji i wykonywania transportu drogowego taksówką dotyczy przede wszystkim art. 6 utd. Natomiast do pozostałych rodzajów przewozu osób w krajowym transporcie drogowym odnoszą się przepisy art. 18 ust. 4a, 4b i 5 utd. W przypadku wykonywania przewozu okazjonalnego wymóg posiadania zezwolenia dotyczy wyłącznie przewozów okazjonalnych w transporcie międzynarodowym. W krajowym transporcie drogowym do wykonywania przewozu okazjonalnego konieczne jest uzyskanie odpowiedniej licencji, w zależności od rodzaju wykonywanego przewozu - w zakresie przewozu osób samochodem osobowym lub pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Bezsprzeczne kontrolowany pojazd nie był przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób wraz z kierowcą, co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu a do których ustawodawca ograniczył świadczenie usług przewozu okazjonalnego. Nadto nie zostały zrealizowane łącznie warunki wykonywania przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określone w art. 18 ust. 4b utd. Przewóz został zamówiony za pośrednictwem aplikacji [...], co wyklucza zawarcie z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa (art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b utd). Złożenie oświadczenia woli w formie elektronicznej, za pośrednictwem aplikacji zainstalowanej w smartfonie, odbywa się poza lokalem przedsiębiorstwa. Nadto opłata za usługę nie została określona przed rozpoczęciem przewozu, gdyż wskazana kwota stanowi jedynie kwotę orientacyjną, która po zakończeniu przewozu może ulec zmianie. Tym samym również nałożenie kary pieniężnej za popełnienie naruszenia z 1p. 2.11 załącznika nr- 3 do utd było zasadne.
W ocenie organu nie było też podstaw faktycznych i prawnych do zastosowania art. 92c utd, zgodnie z którym, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 udt na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć lub za stwierdzenie których na podmiot wykonujący przewóz została nałożona kara przez inny uprawniony podmiot. Nie jest nią nieznajomość prawa a innych przesłanek skarżący nie wykazał.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona zarzuciła organowi II instancji:
1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 8 art. 7, art. 77 § 1, art. 107, art. 76 § 1, art. 80 oraz 86 Kpa polegające na nieuchyleniu decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] roku i wydanie zaskarżanej decyzji pomimo tego, iż organ pierwszej instancji (a następnie organ odwoławczy) błędnie ustalił, iż pojęcie: "krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym" - zdefiniowany w art. 4 pkt 1 i art. 5b ust. 1 pkt 1 utd jest tożsame z pojęciem "przewóz okazjonalny samochodem osobowym" -- zdefiniowanym w art. 4 pkt 11 i art. 18 ust. 4b) pkt 2 utd, co doprowadziło do wadliwego przyjęcia przez obydwa organy, iż skarżący wykonywał przewóz okazjonalny podczas gdy wykonywał krajowy transport drogowy w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, na którego podjęcie i wykonywanie posiadał stosowną licencję wydaną na podstawie art. 5 b ust. 1 pkt 1 utd.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a. art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 oraz art. 5b ust. 1 pkt 1 utd poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przedsiębiorca posiadający licencję na przewóz osób samochodem osobowym w krajowym transporcie drogowym - w tym przypadku skarżący - aby świadczyć usługi przewozu osób samochodem osobowym musi spełniać warunki przewozu okazjonalnego określone w art. 18 ust. 4a lub ust. 4b pkt 2 utd, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów powinna prowadzić do wniosku, że przedsiębiorca posiadający licencję na przewóz osób samochodem osobowym, w krajowym transporcie drogowym nie musi spełniać tych warunków, podobnie jak osoby posiadające licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką (wydaną na podstawie art. 5b ust. 1 pkt 3 utd), co w konsekwencji doprowadziło do bezpodstawnego zastosowania art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 utd w sytuacji, w której przepisy te nie powinny były znaleźć zastosowania;
b. art. 5b ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 4a i 4b utd w zw. z art. 20 w zw. z art. 22 i art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, ze przedsiębiorca posiadający licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, aby świadczyć usługi przewozu osób samochodem osobowym musi dodatkowo spełniać wymogi określone w art. 18 ust. 4a lub 4b pkt 2 utd, podczas gdy uwzględnienie wskazanych norm konstytucyjnych przy wykładni ww. przepisów utd doprowadziłoby do uznania, że wymogi wskazane w art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 nie mają w ogóle zastosowania do przedsiębiorców posiadających licencję na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym;
c. ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia zarzutu z pkt II.2b petitum, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. ( art. 20 w zw. z art. 22 i art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 i Konstytucji - poprzez ich niezastosowanie - oraz art. 18 ust. 4a i 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 utd - poprzez ich bezpodstawne zastosowanie - w sytuacji, w której organy I i II instancji powinny były odmówić zastosowania art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 utd ze względu na ich sprzeczność ze wskazanymi przepisami Konstytucji, która to sprzeczność polega na wprowadzeniu arbitralnych, nieproporcjonalnych i dyskryminujących dodatkowych wymogów, które muszą spełnić podmioty świadczące usługi przewozu osób na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodami osobowymi, w szczególności w porównaniu do osób świadczących usługi przewozu osób na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówkami;
d. ewentualnie, w przypadku uznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że przepisy o przewozie okazjonalnym mają zastosowanie do skarżącego, zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 i 2 i Konstytucji - poprzez ich niezastosowanie - oraz art. 18 ust. 4a i ust. 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 utd - poprzez ich bezpodstawne zastosowanie - polegające na nieuzasadnionym pominięciu, że określony w art. 18 ust. 4a utd wymóg, aby przewóz okazjonalny był wykonywany jedynie pojazdami samochodowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, zaś przewóz okazjonalny samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a jest dopuszczalny wyłącznie w przypadku spełnienia dodatkowych wymogów określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd, stanowi w rzeczywistości niekonstytucyjne, arbitralne i niczym nieuzasadnione kryterium różnicujące sytuację podmiotów, które świadczą usługi przewozu okazjonalnego za pomocą samochodów osobowych oraz podmiotów, które świadczą takie usługi za pomocą pojazdów samochodowych przeznaczonych konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, co w konsekwencji powinno było prowadzić do odmowy zastosowania wskazanych powyżej przepisów, jako niezgodnych z Konstytucją;
e. poprzez błędne przyjęcie, iż art. 5 b ust. 1, art. 18 ust 4a) i 4b) w związku z art. 4 pkt 11 utd może być zastosowany wobec skarżącego, w sytuacji gdy przedmiotowe przepisy stanowią przepisy techniczne, które nie zostały prawidłowo notyfikowane Komisji Europejskiej w świetle art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady, a więc zdaniem TSUE - na taki przepis nie można się powoływać wobec jednostek.
W sytuacji gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska skarżącej co do technicznego charakteru art. 18 ust. 4a i 4b) oraz art. 5 b ust. 1 Ustawy o Transporcie w rozumieniu dyrektywy nr 98/34 WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz obecnie obowiązującej dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady, strona wniosła o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z prośbą o zbadanie czy art. 18 ust 4a i 4b) oraz art. 5 b ust. 1 Ustawy o Transporcie stanowią przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34 WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz obecnie obowiązującej dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady, w związku z czym, czy powinny być notyfikowane Komisji Europejskiej oraz, czy są zgodne z prawem i praktyką Unii Europejskiej.
Nadto, na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wniosła, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności regulacji zawartych w art. 18 ust. 4a i 4b pkt 2 Ustawy o Transporcie z art. 20 w zw. z art. 22 i art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, albowiem w ocenie skarżącej regulacje te są sprzeczne ze wskazanymi przepisami Konstytucji.
W oparciu o powyżej sformułowane zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 lit a) i c) p.p.s.a. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując prezentowane dotąd stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.).
Przeprowadzone w zakreślonych ramach badanie sprawy wykazało, że organy nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, ani też przepisów prawa procesowego.
Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019r., poz. 2140 j.t.- dalej utd.), użyte w ustawie określenie krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 5b ust. 1 utd. Podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką
- wymaga uzyskania odpowiedniej licencji.
Z powyższego wynika, że prowadzenie działalności polegającej na krajowym transporcie drogowym w zakresie przewozu osób wymaga posiadania co najmniej jednego z trzech rodzajów licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 utd., a ustawodawca wyraźnie rozróżnił wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób: 1/ samochodem osobowym, 2/ pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą i 3/ taksówką. Przy czym wykonywanie przewozów taksówką podlega regulacji odrębnej od pozostałych sposobów przewozu osób, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Nadto należy podkreślić, że zgodnie z art. 18 ust. 5 utd., przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się:
1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru;
2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi;
3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych;
- co w ocenie Sądu ma dodatkowo podkreślać odrębność przewozów wykonywanych taksówką od przewozów okazjonalnych i zapobiegać ich myleniu przez konsumentów.
Niezależnie od rodzajów licencji na przewóz osób, ustawa definiuje także różne rodzaje przewozów.
Jednym z nich jest przewóz okazjonalny zdefiniowany w art. 4 pkt 11 utd. w ujęciu negatywnym. Z definicji tej wynika bowiem, że przewozem okazjonalnym jest przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
Zatem każdy przewóz, nawet powtarzalny, o ile nie spełnia przesłanek do uznania go za przewóz regularny, regularny specjalny albo wahadłowy jest przewozem okazjonalnym w rozumieniu utd., i znacznie tego sformułowania przyjęte w udt. jest odmienne od potocznego znaczenia pojęcia "okazjonalności", jako czegoś wyjątkowego, zdarzającego się rzadko.
Stosownie do art. 4 utd.:
7) przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 1983 oraz z 2018 r. poz. 2244);
9) przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób;
10) przewóz wahadłowy to wielokrotny przewóz zorganizowanych grup osób tam i z powrotem, między tym samym miejscem początkowym a tym samym miejscem docelowym, przy spełnieniu łącznie następujących warunków:
a) każda grupa osób przewiezionych do miejsca docelowego wraca do miejsca początkowego,
b) miejsce początkowe i miejsce docelowe oznaczają odpowiednio miejsce rozpoczęcia usługi przewozowej oraz miejsce zakończenia usługi przewozowej, z uwzględnieniem w każdym przypadku okolicznych miejscowości leżących w promieniu 50 km.
Jak wynika z ustaleń faktycznych, skarżący przy pomocy samochodu osobowego kierowanego przez kierowcę zatrudnionego przez niego (kierowca oświadczył, że za wykonywanie przewozów otrzymuje od skarżącego co miesiąc wynagrodzenie, doszło więc do zawarcia odpłatnej umowy wzajemnej pomimo braku umowy pisemnej) wykonywał odpłatny przewóz osób na terenie kraju. Był to przewóz realizowany na zamówienie konkretnego klienta z i do wskazanego przez niego miejsca. Nie był to zatem przewóz regularny ani regularny specjalny (brak haromonogramu kursów, dowolny wybór trasy) ani wahadłowy (kurs jednorazowy i tylko "tam", bez kursu powrotnego). Z powyższego wynika zatem, że nosił on charakter przewozu okazjonalnego.
Odnośnie tego rodzaju przewozu, art. 18 ust. 4a utd. wyraża zasadę, że przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Zgodnie z ust. 4b utd. dopuszcza się przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu użycie słów "dopuszcza się" wskazuje, że jest to wyjątek od zasady ogólnej z ust. art. 18 ust. 4a utd., w myśl której przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą.
Natomiast z akt sprawy wynika, że co prawda usługa przewozu była świadczona przez kierowcę zatrudnionego przez przedsiębiorcę przewozowego, (albowiem w toku postępowania organ I instancji ustalił, że udzielono mu licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym) i na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, ale nie zostały spełnione pozostałe przesłanki określone w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd., tj. umowa nie została zawarta w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, nie nastąpiła w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości, po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu.
Z powyższego wynika, że w badanej sprawie przewóz ani nie był wykonywany pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, tj. według zasady ogólnej, (gdyż z dowodu rejestracyjnego samochodu [...], którym przewóz był wykonywany wynikało, że był przeznaczony do przewozu maksymalnie 5 osób), ani nie zostały spełnione przesłanki konieczne do zastosowania wyjątku w postaci wykonania przewozu samochodem osobowym. Należało zatem uznać, że wykonanie go na takich zasadach, jak opisane w zaskarżonej decyzji, stanowiło wykonanie przewozu pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a z zastrzeżeniem ust. 4b utd.
Wskazuje to, że organy zasadnie przyjęły, że zatrudniony kierowca wykonywał w imieniu skarżącego przewóz okazjonalny, a pojazd, przy użyciu którego usługa była wykonywana nie odpowiadał wymaganiom przewidzianym dla transportu okazjonalnego, określonym w utd.
Jak wynika zaś z lp. 2.11. załącznika nr 3 do utd., za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd. z zastrzeżeniem art. 18 ust. 4b utd. nakładana jest kara pieniężna w kwocie 8 000 zł.
Powyższe wskazuje, że niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, podniesione częściowo w pkt. 1 a oraz w pkt. 2 a i b skargi, zatem prawidłowo organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, co wskazuje także na niezasadność zarzutów naruszenia prawa procesowego poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji, a szczegółowo opisanych w pkt. 1 a skargi.
Odnośnie zarzutów naruszenia art. 20 w zw. z art. 22 , art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji w pierwszej kolejności zasadnym będzie ich przytoczenie.
Art. 20 stanowi, że społeczna gospodarka rynkowa oparta na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz solidarności, dialogu i współpracy partnerów społecznych stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 22 ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.
Art. 31 ust. 3 stwierdza, że graniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw.
Wreszcie zgodnie z art. 32 Konstytucji:
1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
Wskazując na powyższe przepisy Konstytucji, strona podniosła, że zostały one naruszone przez ich niezastosowanie i zastosowanie art. 18 ust. 4a i 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 utd., które wprowadzają arbitralne i naruszające zasadę proporcjonalności wymogi, które muszą spełnić przedsiębiorcy świadczący usługi przewozu na podstawie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodami osobowymi w porównaniu do podmiotów świadczących usługi przewozu osób na podstawie licencji na taksówkę.
Z taką tezą strony skarżącej nie sposób się zgodzić.
Zauważyć bowiem należy, że porównanie, czy dane rozwiązania prawne nie stanowią regulacji naruszających zasadę równości wobec prawa może nastąpić tylko w stosunku do podmiotów charakteryzujących się tą samą cechą relewantną i następuje tylko wówczas, gdy mimo posiadania tej samej cechy, są one traktowane odmiennie. Nie można zatem mówić o naruszeniu równości wobec prawa w sytuacji, gdy jedni przewoźnicy posiadają licencję na przewóz osób taksówką, a inni nie. Warunki udzielenia licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką określa art. 6 utd., a samochodem osobowym i przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób wraz z kierowcą - art. 5c utd. Porównanie obu regulacji prowadzi do wniosku, że podmiot, który chce uzyskać licencję na taksówkę musi spełnić więcej warunków niż podmiot uzyskujący licencję na przewozy osób samochodem osobowym lub pojazdem przeznaczonym dla więcej niż 7 osób. Art. 6 utd. wskazuje m.in. na wymóg niekaralności kierowcy za określone przestępstwa, ukończenie odpłatnego szkolenia w zakresie transportu drogowego taksówką, w przypadku gmin liczących powyżej 100 000 mieszkańców potwierdzonego zdanym egzaminem, powtarzanym nie rzadziej niż raz do roku. Na mocy innych przepisów obowiązany jest także do posiadania taksometru i kasy fiskalnej.
W sytuacji, gdy wszystkie te wymogi nie ciążą na przewoźniku świadczącym usługi w zakresie przewozu osób samochodem osobowym trudno mówić, że konieczność wykonywania przewozów osób na określonych innych zasadach stanowi kryterium dyskryminujące przewoźników działających na podstawie licencji na przewóz osób samochodami osobowymi. Zdaniem Sądu świadczy to raczej o tym, że są to zasady mające na celu ścisłe rozgraniczenie obu rodzajów przewozów, a także wyrównanie pozycji rynkowej obu grup przewoźników w sytuacji, gdy określone wymogi muszą spełnić jedynie przedsiębiorcy świadczący usługi taksówką. Wskazuje na to także art. 18 ust. 5 utd. 5 stanowiący, że przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się:
1) umieszczania i używania w pojeździe taksometru;
2) umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi;
3) umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych.
Natomiast wolność działalności gospodarczej nie ma charakteru absolutnego i tę zasadę Konstytucyjną należy rozumieć nie tak, że każdemu wolno podejmować każdą działalność gospodarczą i że nie podlega ona żadnej reglamentacji, bo doprowadziłoby to do oczywistego chaosu, lecz tak, że każdy ma równy dostęp do wykonywania działalności po spełnieniu jednakowych dla wszystkich wymagań. Nie można bowiem utożsamiać wymogów regulujących podejmowanie określonej działalności z ograniczeniem swobody działalności gospodarczej. Zdaniem Sądu ma to raczej na celu zabezpieczenie interesu ogólnego poprzez wykonywanie działalności gospodarczej przez osoby posiadające konieczne kompetencje, przy zachowaniu wymogów szczególnie istotnych z punktu widzenia charakteru prowadzonej działalności np. sanitarnych w przypadku lokali gastronomicznych czy bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowiska w przypadku wydobywania kopalin. Natomiast pomimo, że skarżąca zarzuca, że przepisy art. 18 ust. 4a i 4b pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 11 utd. mają charakter dyskryminujący w stosunku do przedsiębiorców świadczących usługi w zakresie przewozu osób taksówką, to z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca posiadała lub występowała o tę – jej zdaniem - uprzywilejowaną licencję na wykonywanie przewozów taksówką.
Z tego samego względu nie jest niekonstytucyjne i arbitralne kryterium różnicujące dopuszczające wykonywanie przewozów okazjonalnych pojazdami samochodowymi przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. O ile bowiem w przedmiotowej sprawie przewóz był wykonywany typowym samochodem osobowym, jakie powszechnie są używane dla potrzeb prywatnych (i tak jest z reguły w przypadku przewozów zamawianych przez aplikację [...], [...] czy [...], co jest wiadome notoryjnie), o tyle charakter i wielkość pojazdu przeznaczonego do przewozu powyżej 7 osób jest tego rodzaju, że znacznie ogranicza możliwość wystąpienia sytuacji, gdy taki pojazd służący w zasadzie celom prywatnym ubocznie i dodatkowo będzie używany do zarobkowego przewozu osób.
Po wtóre nie jest też tak, że wykonywanie przewozów okazjonalnych samochodem osobowym jest wykluczone, lecz tak, że jedynie wymaga spełnienia dodatkowych wymogów, określonych w art. 18 ust. 4b pkt 2 utd., tj. zawarcia umowy pisemnej lub w formie elektronicznej w lokalu przedsiębiorstwa, po ustaleniu opłaty ryczałtowej przed rozpoczęciem przewozu i jej uregulowaniem (co do zasady) w formie bezgotówkowej. Zatem ustawa zawiera regulacje zapewniające przewoźnikowi możliwość wyboru jednej lub drugiej formy wykonywania działalności. Natomiast celem zróżnicowania możliwości wykonywania przewozów na różnych zasadach (trzy odrębne licencje, odmienne pojazdy) jest – jak już wyżej wskazano - zapewnienie w praktyce realizacji przewozów przez różnych przewoźników.
Innymi słowy skoro skarżący jest podmiotem gospodarczym prowadzącym działalność w innym zakresie niż przewozy taksówkowe, to nie może domagać się identycznych warunków wykonywania działalności jak osoba, która taką działalność wykonuje, natomiast wyrazem swobody działalności gospodarczej jest, że może o takie uprawnienie wystąpić i je nabyć po spełnieniu określonych prawem warunków.
Z podanych wyżej względów Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty wyrażone w pkt. 2 lit. b, c i d skargi, a w związku z tym nie dopatrzył się też wątpliwości co do zgodności powołanych przepisów z Konstytucją, zatem występowanie do Trybunału Konstytucyjnego, o co wnosił skarżący, uznał za niecelowe.
Odnośnie technicznego charakteru przepisów utd., która nie była notyfikowana Komisji Europejskiej co skarżąca podnosi w pkt 2 e skargi, Sąd zauważa, że Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.1998.204.37 z 21 lipca 1998 r.) została zastąpiona Dyrektywą (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady z 9 września 2015 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.UE.L.2015.241.1 z 17 września 2015r.).
Zgodnie z art. 1 ust. 1 lit b Dyrektywy pojęcie usługa oznacza każdą usługę społeczeństwa informacyjnego, to znaczy każdą usługę normalnie świadczoną za wynagrodzeniem, na odległość, drogą elektroniczną i na indywidualne żądanie odbiorcy usług, a "przepisy techniczne" zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. f Dyrektywy oznaczają specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de jure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub korzystania w państwie członkowskim lub na przeważającej jego części, jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne państw członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 7, zakazujące produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu lub stosowania produktu lub zakazujące świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług.
Usługa przewozu nie jest usługą świadczoną na odległość drogą elektroniczną. O świadczeniu usługi drogą elektroniczną nie świadczy fakt, że wolę skorzystania z niej konsument ujawnił przy użyciu aplikacji w smartfonie, gdyż świadczenie usługi polega na wykonaniu przewozu przy wykorzystaniu odpowiedniego pojazdu. Nadto zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. b ppkt (i) Dyrektywy, świadczenie usługi "na odległość" wskazuje, że usługa świadczona jest bez równoczesnej obecności jej stron, co z oczywistych względów nie może się ziścić w przypadku usługi przewozu.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że nie ma wątpliwości co do tego, że przepisy utd. nie mają charakteru technicznego, zatem nie było potrzeby występowania w tej kwestii do TSUE.
Nadto dla zastosowania Dyrektywy nie ma znaczenia okoliczność sposobu zawarcia umowy przy użyciu aplikacji [...]. Wyrokiem z 20 grudnia 2017 r. (sygn. akt C 434/15) Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że art. 56 TFUE w zw. z art. 58 ust. 1 TFUE, a także art. 2 ust. 2 lit. d dyrektywy 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r dotyczącej usług na rynku wewnętrznym i art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą 98/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 lipca 1998 r., do którego odsyła art. 2 lit. a dyrektywy 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywy o handlu elektronicznym), należy interpretować w ten sposób, że usługę pośrednictwa, taką jak ta, o której mowa w postępowaniu przed TSUE, która polega na odpłatnym umożliwianiu nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon (smartphone), między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 TFUE. Tego rodzaju usługę należy zatem wyłączyć z zakresu stosowania art. 56 TFUE, dyrektywy 2006/123 i dyrektywy 2000/31. Trybunał wskazał, że usługa pośrednictwa świadczona przez przedsiębiorstwo polega na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską, nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Omawianą usługę pośrednictwa pomiędzy klientem (pasażerem) a kierowcą Trybunał uznał za integralną część złożonej usługi, której głównym elementem jest usługa przewozowa, wobec czego należy zakwalifikować ją jako usługę w dziedzinie transportu, a nie usługę społeczeństwa informacyjnego i podlega ona nie postanowieniom art. 56 TFUE dotyczącego swobodnego przepływu usług w ogólności, lecz postanowieniom art. 58 ust. 1 TFUE, będącego przepisem szczególnym, w myśl którego swobodę przepływu usług w dziedzinie transportu regulują postanowienia tytułu dotyczące transportu. Skoro TSUE potraktował firmę pośredniczącą jako wykonującego w części usługę transportową (w zakresie pośrednictwa), to tym bardziej skarżący, jako realizator tej usługi (przewóz pasażerów) również wykonuje niepodlegającą Dyrektywie usługę transportową (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 1 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 1048/18; wyrok WSA w Warszawie z 27 lutego 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2358/17., wyrok WSA w Gdańsku z 17 października 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 501/19 czy również wyrok WSA w Gdańsku z 28 listopada 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 668/19).
Zatem zarzut wyrażony w pkt 2 e skargi również okazał się niezasadny.
Stosownie zaś do lp. 2.11. załącznika nr 3 do utd., za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a utd. z zastrzeżeniem art. 18 ust. 4b utd. nakładana jest kara pieniężna w kwocie 8 000 zł.
Odnośnie kolejnego zarzucanego naruszenia zauważyć należy, że art. 87 ust. 1 pkt 1 utd. stanowi, że kierowca pojazdu wykonując transport drogowy jest obowiązany okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji, którego w przedmiotowej sprawie nie okazał, gdyż nie został w taki dokument wyposażony przez podmiot zlecający mu przewóz. Okazał jedynie elektroniczną wersję w pdf, a nie oryginalnego dokumentu, co nie jest wystarczające dla uznania, że obowiązek ten został spełniony. Zatem wymierzenia kary za naruszenie opisane w pkt.1.12 załącznika nr 3 do utd polegające na "niewyposażeniu kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 utd" w kwocie 500 zł było zasadne.
Zasadnie również przyjęto w zaskarżonej decyzji skarżący nie wywiązał się z obowiązku zgłoszenia w formie pisemnej, w postaci papierowej lub elektronicznej organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio w art. 7a i art. 8 utd, co skutkowało nałożeniem kary 800 zł na podstawie I p. 1.5. załącznika nr 3 do utd. Nie zgłosił on bowiem w ogóle organowi udzielającemu licencji, że będzie wykonywał działalność z wykorzystaniem pojazdu zatrzymanego do kontroli.
Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się w toku postępowania administracyjnego naruszeń przepisów skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Wykładnia przepisów prawa materialnego została przeprowadzona poprawnie, jak również właściwie je zastosowano do ustalonego stanu faktycznego.
W opisanych okolicznościach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI