III SA 1595/00Zwrot opłaty skarbowej niedopuszczalny bez orzeczenia sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi ING (...) S.A. na decyzję Izby Skarbowej w W., która utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego odmawiającą zwrotu opłaty skarbowej w kwocie 7.000 zł od umowy pożyczki z dnia 18.03.1998 r. Spółka domagała się również zaliczenia tej kwoty na poczet zaległej opłaty skarbowej od wcześniejszej umowy pożyczki z dnia 10.09.1997 r. Kluczowym zarzutem spółki było, że umowa z 18.03.1998 r. jest nieważna z mocy prawa z powodu naruszenia art. 374 Kodeksu handlowego, który ogranicza reprezentację zarządu w umowach zawieranych między spółką a członkiem zarządu. Spółka argumentowała, że zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, opłata podlega zwrotowi, gdy czynność prawna jest nieważna. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę. Sąd uznał, że naruszenie art. 374 Kh nie powoduje nieważności umowy z mocy prawa, a jedynie może być podstawą do stwierdzenia jej nieważności przez sąd powszechny w trybie art. 189 Kpc. Dla zwrotu opłaty skarbowej, zgodnie z przywołanym przepisem, wymagane jest albo stwierdzenie nieważności przez sąd, albo nieważność wynikająca wprost z ustawy (np. z powodu niezachowania formy prawnej). Sąd podkreślił, że interpretacja spółki, zgodnie z którą wystarczy powołanie się na nieważność z mocy prawa bez orzeczenia sądowego, jest błędna i sprzeczna z zasadą racjonalnego ustawodawcy. W konsekwencji, skoro nie było podstaw do zwrotu opłaty skarbowej, brak było również podstaw do zaliczenia jej na poczet innej należności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej w kontekście nieważności czynności prawnej, zwłaszcza gdy nieważność wynika z naruszenia przepisów o reprezentacji spółki. Podkreślenie konieczności uzyskania orzeczenia sądowego stwierdzającego nieważność dla celów zwrotu opłaty skarbowej, gdy nieważność nie wynika wprost z ustawy.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty skarbowej i interpretacji przepisów Kodeksu handlowego w kontekście nieważności czynności prawnej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw lub przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy naruszenie przepisów o szczególnej reprezentacji spółki (art. 374 Kh) skutkuje nieważnością umowy z mocy prawa, co uzasadniałoby zwrot opłaty skarbowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 374 Kh nie skutkuje nieważnością umowy z mocy prawa. Nieważność taka wymaga stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepis art. 374 Kh nie stanowi wprost o skutkach jego naruszenia w postaci nieważności z mocy prawa. Dla zwrotu opłaty skarbowej z powodu nieważności czynności prawnej, wymagane jest albo stwierdzenie nieważności przez sąd, albo nieważność wynikająca wprost z ustawy (np. z powodu formy). Interpretacja skarżącej spółki była sprzeczna z zasadą racjonalnego ustawodawcy.
Jakie są przesłanki zwrotu opłaty skarbowej od czynności prawnej, która jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Opłata skarbowa podlega zwrotowi, jeżeli czynność prawna jest nieważna, lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność, albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna).
Uzasadnienie
Sąd szczegółowo omówił trzy sytuacje zwrotu opłaty skarbowej wskazane w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy o opłacie skarbowej, rozróżniając nieważność bezwzględną (z mocy prawa lub stwierdzoną orzeczeniem) od nieważności względnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.o.p. art. 13 § 1
Ustawa o opłacie skarbowej
Opłata skarbowa podlega zwrotowi, jeżeli czynność prawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność, albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli.
Kh art. 374
Kodeks handlowy
Ograniczenie reprezentacji zarządu w umowach między spółką a członkiem zarządu. Sąd uznał, że naruszenie tego przepisu nie powoduje nieważności z mocy prawa.
Pomocnicze
u.o.p. art. 1 § 2
Ustawa o opłacie skarbowej
Opłacie skarbowej podlegają umowy pożyczki.
u.o.p. art. 5 § 1
Ustawa o opłacie skarbowej
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej.
u.o.p. art. 7 § 2
Ustawa o opłacie skarbowej
Obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej powstaje w terminie 14 dni od daty zawarcia umowy.
o.p. art. 220 § 2
Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna decyzji Izby Skarbowej.
o.p. art. 233 § 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa prawna decyzji Izby Skarbowej.
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
Kh art. 369 § 1
Kodeks handlowy
Zasada reprezentacji zarządu spółki.
Kh art. 371
Kodeks handlowy
Możliwość ograniczenia uprawnień członków zarządu.
Kpc art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
u.o. NSA art. 27 § 1
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Rozporządzenie Ministra Finansów art. 7
Przepis dotyczący naliczania odsetek za zwłokę.
Rozporządzenie Ministra Finansów art. 8
Przepis dotyczący naliczania odsetek za zwłokę.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Umowa pożyczki z dnia 18.03.1998 r. jest nieważna z mocy prawa z powodu naruszenia art. 374 Kh, co uzasadnia zwrot opłaty skarbowej. • W przypadku nieważności z mocy prawa, nie jest wymagane orzeczenie sądu stwierdzające tę nieważność dla uzyskania zwrotu opłaty skarbowej.
Godne uwagi sformułowania
Wyszczególniając w art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. "a" ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej (...) nieważność czynności prawnej i nieważność stwierdzoną prawomocnym orzeczeniem sądu, ustawodawca miał na uwadze w pierwszym przypadku nieważność wynikającą z niezachowania zastrzeżonej formy, dla której ustawa przewiduje rygor nieważności, a w drugim przypadku nieważność wymagającą ustalenia wyrokiem sądowym. • Przepis art. 374 Kh nie stanowi wprost, jakie są w praktyce skutki jego niezachowania. • Dlatego w ocenie Sądu podstawą zwrotu opłaty skarbowej mogło być ewentualnie orzeczenie sądu powszechnego wydane w trybie art. 189 Kpc, ustalające że umowa pożyczki z dnia 28 marca 1998 r. jest nieważna. • Zupełnie chybione jest twierdzenie strony skarżącej, że w przypadku dokonania czynności prawnej nieważnej z mocy prawa przepisy ustawy o opłacie skarbowej dają stronom możliwość albo powołania się na taką nieważność, bez konieczności przeprowadzania postępowania przed sądem, albo przeprowadzenia postępowania przed sądem powszechnym zakończonego stwierdzeniem nieważności czynności prawnej. Tego rodzaju rozumowanie sprzeczne jest z zasadą racjonalnego ustawodawcy, który dwom różnym normom prawnym nie mógł nadać jednakowego znaczenia.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 13 ust. 1 pkt 3 lit. \"a\" ustawy o opłacie skarbowej w kontekście nieważności czynności prawnej, zwłaszcza gdy nieważność wynika z naruszenia przepisów o reprezentacji spółki. Podkreślenie konieczności uzyskania orzeczenia sądowego stwierdzającego nieważność dla celów zwrotu opłaty skarbowej, gdy nieważność nie wynika wprost z ustawy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwrotu opłaty skarbowej i interpretacji przepisów Kodeksu handlowego w kontekście nieważności czynności prawnej. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów spraw lub przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym - warunków zwrotu opłaty skarbowej. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i ich doradców prawnych.
“Kiedy można odzyskać opłatę skarbową? NSA wyjaśnia kluczowe warunki zwrotu.”
Dane finansowe
WPS: 7000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.