III RN 26/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywoływała spór dotyczący wygaśnięcia użytkowania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa przez Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną w P. Organy administracji, począwszy od Kierownika Urzędu Rejonowego, a następnie Wojewody, wydały decyzje stwierdzające wygaśnięcie prawa użytkowania nieruchomości rolnych. Kluczowym zarzutem było wydanie tych decyzji przed upływem terminu określonego w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który wyznaczał datę 31 grudnia 1997 r. jako ostateczny termin na zmianę warunków użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku uchylił decyzję Wojewody, ale w uzasadnieniu wskazał, że wygaśnięcie użytkowania następuje z mocy prawa po upływie terminu, a organy jedynie stwierdzają ten fakt. Sąd Najwyższy, rozpatrując rewizję nadzwyczajną Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, uznał, że NSA błędnie zinterpretował przepisy. Sąd Najwyższy podkreślił, że wygaśnięcie użytkowania następuje z mocy prawa dopiero po upływie terminu, a wydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie przed tym terminem jest niedopuszczalne. W związku z tym Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok NSA i stwierdził nieważność decyzji administracyjnych, uznając, że organy nie były uprawnione do wydania ich przed końcem 1997 r.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia użytkowania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zasady wydawania decyzji administracyjnych, kontrola orzecznictwa NSA przez Sąd Najwyższy w trybie rewizji nadzwyczajnej.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 90. XX wieku, związanego z transformacją własnościową nieruchomości rolnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ administracji może wydać decyzję stwierdzającą wygaśnięcie użytkowania nieruchomości rolnych przed upływem terminu określonego w ustawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może wydać decyzji stwierdzającej wygaśnięcie użytkowania nieruchomości rolnych przed upływem terminu określonego w ustawie, ponieważ wygaśnięcie następuje z mocy prawa dopiero po upływie tego terminu.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi przewiduje, że wygaśnięcie użytkowania następuje z mocy prawa po upływie terminu na zmianę jego warunków. Organy administracji powinny jedynie stwierdzić ten fakt w drodze decyzji, ale nie mogą orzekać o wygaśnięciu przed terminem.
Czy dodany później art. 17a ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi zmienia zasady dotyczące wygaśnięcia użytkowania nieruchomości rolnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dodany później art. 17a ust. 2 ustawy odnosi się do innej sytuacji prawnej i faktycznej (tzw. władania) i nie ma na celu zmiany art. 16 ustawy dotyczącego wygaśnięcia użytkowania.
Uzasadnienie
Ustawodawca wyraźnie zastrzegł w art. 17a ust. 1 ustawy, że nowe przepisy nie zmieniają art. 16. Artykuł 17a ust. 2 dotyczy sytuacji po przejściu nieruchomości do dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
Czy Naczelny Sąd Administracyjny powinien stwierdzić nieważność decyzji administracyjnych, jeśli zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji rażącego naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny powinien stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji.
Uzasadnienie
W przypadku wydania decyzji z naruszeniem przepisów, w tym przypadku art. 16 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi, NSA powinien był zastosować art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o NSA i stwierdzić nieważność decyzji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w P. | spółka | skarżąca |
| Wojewoda W. | organ_państwowy | organ administracji |
| Kierownik Urzędu Rejonowego w P. | organ_państwowy | organ administracji |
| Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego | organ_państwowy | wnioskodawca rewizji nadzwyczajnej |
Przepisy (20)
Główne
u.g.n.r. art. 16 § ust. 2 i 3
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Dotychczasowe użytkowanie nieruchomości rolnych Skarbu Państwa wygasa z mocy prawa, jeżeli zmiana jego warunków nie nastąpi w terminie określonym w art. 13 ust. 1. Właściwy organ wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji stanowiących tytuł użytkowania.
u.g.n.r. art. 13 § ust. 1
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Określa termin (do 31 grudnia 1997 r.) na zmianę warunków użytkowania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa.
Pomocnicze
KPA art. 162 § § 1 pkt 1 i § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji stanowiących tytuł prawny.
u.NSA art. 22 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
NSA stwierdza nieważność decyzji administracyjnej.
Konstytucja RP art. 21 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
KC art. 251
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony własności.
KC art. 271 § i nast.
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony własności.
Konstytucja RP art. 181
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakres kognicji sądów.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
KPA art. 156 § § 1 pkt 2 i 5
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
u.g.n.r. art. 17a § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Dotyczy sytuacji po przejściu nieruchomości do dyspozycji Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.
u.g.n.r. art. 1
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Przedmiot ustawy.
u.g.n.r. art. 2
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Przedmiot ustawy.
u.g.n.r. art. 17 § ust. 1
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Dotyczy decyzji wojewodów.
u.g.n.r. art. 14 § ust. 2
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Przejście nieruchomości do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa z mocy prawa.
u.g.n.r. art. 16 § ust. 4
Ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw
Dotyczy odszkodowania za części składowe i niepobrane pożytki.
u.NSA art. 10
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Dotyczy postępowania przed NSA.
Ustawa o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw art. 1
Zmiana przepisów proceduralnych.
Konstytucja RP art. 236 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy orzekania Sądu Najwyższego.
KPC art. 39315
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy administracji wydały decyzje stwierdzające wygaśnięcie użytkowania nieruchomości rolnych przed upływem terminu określonego w ustawie, co jest niedopuszczalne. • Dodany art. 17a ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi nie zmienia zasad dotyczących wygaśnięcia użytkowania.
Odrzucone argumenty
Argumenty podniesione w rewizji nadzwyczajnej, które nie wskazywały na rażące naruszenie prawa lub były chybione merytorycznie. • Argumenty dotyczące naruszenia granic kognicji przez NSA.
Godne uwagi sformułowania
użytkowanie nieruchomości wygasa z mocy prawa • właściwy organ powinien wydać decyzję stwierdzającą wygaśnięcie decyzji stanowiących tytuł użytkowania • nie było dopuszczalne wydanie na ich podstawie decyzji o wygaśnięciu użytkowania już w dniu 21 maja 1997 r., bowiem wówczas nie upłynął jeszcze termin przewidziany dla zmiany dotychczasowych warunków użytkowania.
Skład orzekający
Jerzy Kwaśniewski
przewodniczący
Andrzej Wasilewski
sprawozdawca
Andrzej Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia użytkowania nieruchomości rolnych Skarbu Państwa, zasady wydawania decyzji administracyjnych, kontrola orzecznictwa NSA przez Sąd Najwyższy w trybie rewizji nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego z lat 90. XX wieku, związanego z transformacją własnościową nieruchomości rolnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i potencjalne konflikty między organami administracji a użytkownikami. Wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące wygaśnięcia prawa użytkowania.
“Czy można stracić prawo do ziemi przed terminem? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.