III PZP 4/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące relacji między skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia a skargą nadzwyczajną. Kluczowe pytanie dotyczyło tego, czy strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem musi wykazać, że złożyła wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został on uwzględniony, a także czy niewykazanie tej okoliczności skutkuje odrzuceniem skargi. Po analizie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o Sądzie Najwyższym, a także dotychczasowego orzecznictwa, Sąd Najwyższy uznał, że skarga nadzwyczajna nie jest środkiem prawnym „przysługującym stronie” w rozumieniu art. 424^1 k.p.c., gdyż jej wniesienie zależy od decyzji podmiotów szczególnie uprawnionych. W związku z tym, strona nie ma obowiązku wykazywać, że próbowała skorzystać ze skargi nadzwyczajnej. Uchwała stanowi, że strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie ma obowiązku wykazywać, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze skargi nadzwyczajnej nie było i nie jest możliwe; tym samym skarga nie podlega odrzuceniu na podstawie art. 424^8 § 1 k.p.c. w związku z art. 424^5 § 1 pkt 5 k.p.c. albo art. 424^8 § 2 k.p.c. Uchwale nadano moc zasady prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że strona nie musi wykazywać próby wniesienia skargi nadzwyczajnej jako warunku dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Dotyczy specyficznej relacji między dwoma nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia w polskim systemie prawnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ma obowiązek wykazać, że złożyła do uprawnionego organu wniosek o wniesienie skargi nadzwyczajnej i nie został on uwzględniony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona nie ma takiego obowiązku.
Uzasadnienie
Skarga nadzwyczajna nie jest środkiem prawnym 'przysługującym stronie', a jej wniesienie zależy od decyzji podmiotów szczególnie uprawnionych. Wykładnia językowa, celowościowa i prokonstytucyjna przepisów nie uzasadnia takiego obowiązku strony.
Czy niewykazanie przez stronę złożenia wniosku o wniesienie skargi nadzwyczajnej i jego nieuwzględnienie powoduje odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niewykazanie tej okoliczności nie powoduje odrzucenia skargi.
Uzasadnienie
Skoro strona nie ma obowiązku wykazywać złożenia wniosku o skargę nadzwyczajną, to jego niewykazanie nie może stanowić podstawy do odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Prokurator Prokuratury Okręgowej w Olsztynie delegowana do Prokuratury Krajowej Joanna Ostrowska | organ_państwowy | Prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 424^1
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy zmiana lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. "Przysługujące stronie środki prawne" nie obejmują skargi nadzwyczajnej.
k.p.c. art. 424^5 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga powinna zawierać wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.
k.p.c. art. 424^8 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odrzuca skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 424^5 § 1 k.p.c.
k.p.c. art. 424^8 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga podlega odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego wyroku w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych była lub jest możliwa.
ustawa o SN art. 89 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Skarga nadzwyczajna jest dopuszczalna, gdy nie ma możliwości uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Skarga nadzwyczajna nie jest środkiem przysługującym stronie.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
k.c. art. 417^1 § § 2
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej.
Pomocnicze
ustawa o SN art. 89 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa podmioty uprawnione do wniesienia skargi nadzwyczajnej.
ustawa o SN art. 115 § § 1a
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy legitymacji do wniesienia skargi nadzwyczajnej od orzeczeń uprawomocnionych przed wejściem w życie ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga nadzwyczajna nie jest środkiem prawnym 'przysługującym stronie', co wyłącza obowiązek jej wykazania jako przesłanki dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. • Wykładnia prokonstytucyjna przepisów nie może prowadzić do ograniczenia drogi sądowej do dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa. • Obie skargi mogą istnieć obok siebie i być stosowane równolegle.
Odrzucone argumenty
Skarga nadzwyczajna powinna wyprzedzać skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ze względu na jej cel i charakter. • Strona ma obowiązek wykazać, że podjęła wszelkie możliwe kroki w celu wyeliminowania szkody, w tym próbę wniesienia skargi nadzwyczajnej. • Argumenty oparte na stabilności orzecznictwa Izby Cywilnej przemawiające za subsydiarnością skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wobec skargi nadzwyczajnej.
Godne uwagi sformułowania
Strona wnosząca skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku (art. 424^1 k.p.c.) nie ma obowiązku wykazania, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze skargi nadzwyczajnej nie było i nie jest możliwe; tym samym skarga nie podlega odrzuceniu na podstawie art. 424^8 § 1 k.p.c. w związku z art. 424^5 § 1 pkt 5 k.p.c. albo art. 424^8 § 2 k.p.c. • Skarga nadzwyczajna nie jest środkiem „przysługującym stronie”. • Wykładnia prokonstytucyjna, uwzględniająca normę wynikającą art. 77 ust. 1 w związku z art. 45 § 1 w związku z 31 ust. 3 Konstytucji, prowadzi do wniosku, że art. 424^5 § 1 pkt 5 k.p.c. oraz art. 424^8 § 2 k.p.c. w związku z art. 89 § 1 in fine ustawy o SN nie mogą być wykładane w ten sposób, aby ograniczały stronie drogę do uzyskania prejudykatu pozwalającego na dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za „bezprawie judykacyjne” na podstawie art. 417^1 § 2 k.c.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Katarzyna Gonera
sprawozdawca
Dawid Miąsik
członek
Maciej Pacuda
sprawozdawca
Piotr Prusinowski
członek
Romualda Spyt
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że strona nie musi wykazywać próby wniesienia skargi nadzwyczajnej jako warunku dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej relacji między dwoma nadzwyczajnymi środkami zaskarżenia w polskim systemie prawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej związanej z dostępem do wymiaru sprawiedliwości i możliwością dochodzenia odszkodowania od państwa, co jest istotne dla prawników i obywateli.
“Czy musisz próbować wnieść skargę nadzwyczajną, by móc dochodzić odszkodowania od państwa? SN wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.