III PZP 3/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w powiększonym składzie rozstrzygnął kluczowe zagadnienie prawne dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych nauczycieli. Sprawa wyłoniła się z powództwa nauczycielki domagającej się wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że Karta Nauczyciela, mimo szczegółowej regulacji czasu pracy nauczycieli, nie wyczerpuje w pełni materii związanej z pracą przekraczającą normę tygodniową. W szczególności, brak jest w niej przepisów zastępujących kodeksowe regulacje dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych i ich wynagradzania. W związku z tym, na podstawie art. 91c ust. 1 Karty Nauczyciela, do nauczycieli stosuje się przepisy Kodeksu pracy dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych. Oznacza to, że praca nauczyciela wykonywana ponad 40-godzinną normę tygodniową jest pracą w godzinach nadliczbowych, za którą przysługuje wynagrodzenie wraz z dodatkiem, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (1)
Czy praca nauczyciela wykonywana ponad normy czasu pracy określone w Karcie Nauczyciela stanowi pracę w godzinach nadliczbowych w rozumieniu Kodeksu pracy, czy też jest w całości uregulowana przepisami Karty Nauczyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Karta Nauczyciela nie wyczerpuje w pełni materii czasu pracy nauczycieli, a w szczególności brakuje w niej przepisów zastępujących kodeksowe regulacje dotyczące pracy w godzinach nadliczbowych i ich wynagradzania. W związku z tym, na podstawie art. 91c ust. 1 KN, stosuje się przepisy Kodeksu pracy, co oznacza prawo do dodatkowego wynagrodzenia za pracę przekraczającą 40-godzinną normę tygodniową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| Liceum | instytucja | pozwany |
Przepisy (53)
Główne
k.n. art. 42 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Określa 40-godzinną normę tygodniową czasu pracy nauczyciela.
k.n. art. 91c § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Stanowi, że w sprawach nieuregulowanych w Karcie Nauczyciela stosuje się przepisy Kodeksu pracy.
Pomocnicze
k.p. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks pracy
Dotyczy pracy w godzinach nadliczbowych z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy.
k.p. art. 151 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151 § 1
Kodeks pracy
Określa wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151 § 2
Kodeks pracy
Określa wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 129 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy norm i ogólnego wymiaru czasu pracy.
k.p. art. 30 § § 3-5
Kodeks pracy
Dotyczy formy i sposobu złożenia oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy.
k.p. art. 35 § ust. 2a
Kodeks pracy
Dotyczy powierzenia pracy ponad wymiar czasu pracy w związku z doraźnymi potrzebami pracodawcy.
k.p. art. 35 § ust. 1
Kodeks pracy
Dotyczy konieczności realizacji programu nauczania jako podstawy do przydzielenia godzin ponadwymiarowych.
k.p. art. 35 § ust. 3
Kodeks pracy
Dotyczy wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
k.p. art. 35a
Kodeks pracy
Dotyczy nauczycieli prowadzących zajęcia w ramach programów finansowanych ze środków UE.
k.p. art. 42 § ust. 1
Kodeks pracy
Dotyczy tygodniowego wymiaru zajęć nauczyciela.
k.p. art. 42 § ust. 3
Kodeks pracy
Dotyczy obowiązkowego wymiaru godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych.
k.p. art. 42 § ust. 7a
Kodeks pracy
Dotyczy okresu rozliczeniowego w przypadku nauczycieli.
k.p. art. 42 § 5b
Kodeks pracy
Dotyczy okresu rozliczeniowego w przypadku nauczycieli.
k.p. art. 42c § ust. 3 i 4
Kodeks pracy
Dotyczy rekompensaty za pracę w dniu wolnym od pracy lub w święto.
k.p. art. 130 § § 2 i 3
Kodeks pracy
Dotyczy okresów odpoczynku.
k.p. art. 132
Kodeks pracy
Dotyczy okresów odpoczynku.
k.p. art. 133
Kodeks pracy
Dotyczy okresów odpoczynku.
k.p. art. 148 § pkt 2
Kodeks pracy
Dotyczy ograniczenia czasu pracy kobiety w ciąży.
k.p. art. 151 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 151 § 2
Kodeks pracy
Dotyczy udzielenia czasu wolnego w zamian za czas przepracowany w godzinach nadliczbowych.
k.p. art. 177 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy ochrony pracownicy w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego.
k.p. art. 178 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy zakazu pracy w porze nocnej dla kobiety w ciąży.
k.p. art. 20 § ust. 1 pkt 2
Kodeks pracy
Dotyczy przypadków rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem.
k.p. art. 23 § ust. 1 pkt 1-6
Kodeks pracy
Enumeratywnie wskazuje przypadki rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania.
k.p. art. 32 § ust. 1
Kodeks pracy
Dotyczy ochrony związkowej.
k.p. art. 38
Kodeks pracy
Dotyczy zawiadomienia o zamiarze wypowiedzenia.
k.p. art. 39
Kodeks pracy
Dotyczy ochrony przed wypowiedzeniem.
k.p. art. 41
Kodeks pracy
Dotyczy zakazu wypowiadania umów o pracę.
k.p. art. 42a § ust. 1a
Kodeks pracy
Dotyczy preferencyjnego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli z niepełnosprawnością.
k.p. art. 45 § § 2
Kodeks pracy
Dotyczy konsekwencji niezgodnego z prawem rozwiązania stosunku pracy.
k.p. art. 52 § § 3
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracownika.
k.p. art. 53 § § 4
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z przyczyn niedotyczących pracownika.
k.p. art. 55 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia z winy pracodawcy.
k.p. art. 63 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy wygaśnięcia stosunku pracy w przypadku śmierci pracownika.
k.p. art. 66 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy zawieszenia pracownika w pełnieniu obowiązków w przypadku tymczasowego aresztowania.
k.p. art. 85t § ust. 3 i 4
Kodeks pracy
Dotyczy zawieszenia w pełnieniu obowiązków w przypadku tymczasowego aresztowania lub pozbawienia wolności.
k.p. art. 155 § 1
Kodeks pracy
Dotyczy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.
k.n. art. 35 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Definiuje godziny ponadwymiarowe.
k.n. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe.
k.n. art. 35a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy nauczycieli prowadzących zajęcia w ramach programów finansowanych ze środków UE.
k.n. art. 42 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Określa 40-godzinną normę tygodniową czasu pracy nauczyciela.
k.n. art. 42 § ust. 2
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Wymienia rodzaje czynności realizowanych przez nauczyciela w ramach tygodniowego czasu pracy.
k.n. art. 42 § ust. 3
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Określa tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć.
k.n. art. 42 § ust. 5b
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy okresu rozliczeniowego w przypadku nauczycieli.
k.n. art. 42 § ust. 7a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy okresu rozliczeniowego w przypadku nauczycieli.
k.n. art. 42a § ust. 1a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy preferencyjnego wymiaru godzin zajęć dla nauczycieli z niepełnosprawnością.
k.n. art. 20 § ust. 5a
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy zawiadomienia dyrektora szkoły o zamiarze wypowiedzenia.
k.n. art. 23 § ust. 1
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy przypadków rozwiązania stosunku pracy z nauczycielem zatrudnionym na podstawie mianowania.
k.n. art. 35 § ust. 4
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
Dotyczy przydzielania pracy w godzinach ponadwymiarowych kobiecie w ciąży lub osobie wychowującej dziecko do lat 4.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Karta Nauczyciela nie reguluje w sposób wyczerpujący kwestii pracy w godzinach nadliczbowych i ich wynagradzania. • Przepisy Kodeksu pracy dotyczące godzin nadliczbowych mają zastosowanie do nauczycieli na podstawie art. 91c ust. 1 KN. • Praca nauczyciela ponad 40-godzinną normę tygodniową jest pracą w godzinach nadliczbowych. • Nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Odrzucone argumenty
Karta Nauczyciela w całości reguluje kwestię czasu pracy nauczycieli, wyłączając stosowanie przepisów Kodeksu pracy. • Godziny ponadwymiarowe są instytucją odrębną od godzin nadliczbowych i wyczerpują roszczenia z tytułu przekroczenia normy czasu pracy.
Godne uwagi sformułowania
Praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (...) jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy. • Karta Nauczyciela nie zawiera regulacji zastępującej zawarte w Kodeksie pracy przepisy odnoszące się do wykonywania pracy nadliczbowej. • Nie można uznać, że godziny ponadwymiarowe stanowią odpowiednik godzin nadliczbowych, bowiem ich charakter jest zupełnie różny. • W Karcie Nauczyciela nie określono w sposób korzystniejszy sposobu rekompensowania czasu pracy niż w Kodeksie pracy.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący
Bohdan Bieniek
sprawozdawca
Jolanta Frańczak
członek
Halina Kiryło
członek
Piotr Prusinowski
sprawozdawca, uzasadnienie
Krzysztof Staryk
członek
Romualda Spyt
członek
Informacje dodatkowe
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie rozstrzyga istotną i powszechną kwestię dotyczącą praw nauczycieli, mającą bezpośrednie przełożenie na ich wynagrodzenia i warunki pracy. Jest to ważny precedens dla sektora edukacji.
“Nauczyciele dostaną więcej pieniędzy za nadgodziny? Sąd Najwyższy rozstrzygnął kluczową wątpliwość!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.