III PSK 84/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń byłych funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej (J.K., I.O., J.C.) o zasądzenie odprawy pieniężnej w związku z wygaśnięciem stosunku służbowego na skutek reorganizacji Krajowej Administracji Skarbowej i przyjęcia propozycji zatrudnienia w korpusie służby cywilnej. Sądy obu instancji przyznały powodom dochodzone kwoty, uznając, że wygaśnięcie stosunku służbowego w związku z przyjęciem propozycji zatrudnienia cywilnego traktowane jest jak zwolnienie ze służby, co uzasadnia przyznanie odprawy na podstawie odpowiednich przepisów ustawy o Służbie Celnej i przepisów wprowadzających ustawę o KAS. Strona pozwana, Skarb Państwa – Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiu, wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 163 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej w zw. z art. 170 ust. 3 i 4 ustawy pwKAS oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżąca kwestionowała prawo do odprawy dla funkcjonariuszy, którzy przyjęli propozycję zatrudnienia cywilnego („ucywilnieni”), twierdząc, że przysługuje ona jedynie tym, którzy takiej propozycji nie otrzymali lub jej nie przyjęli („zwolnieni sensu stricto”). Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że zagadnienie prawne podniesione przez stronę skarżącą zostało już rozstrzygnięte uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2024 r. (sygn. akt III PZP 2/23). Uchwała ta potwierdziła, że funkcjonariuszom, którzy w wyniku reformy KAS stali się funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej, a następnie przyjęli propozycję zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, przysługuje prawo do odprawy pieniężnej. Sąd Najwyższy uzasadnił to prokonstytucyjną wykładnią przepisów, uwzględniającą zasadę równości wobec prawa i równego traktowania, a także traktującą odprawę jako gratyfikację za wieloletnią służbę. Wobec rozstrzygnięcia tego zagadnienia przez Sąd Najwyższy, brak było podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do dalszego merytorycznego rozpoznania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy w wyniku reformy zostali przeniesieni do służby cywilnej, pomimo braku bezpośredniego przepisu przyznającego odprawę w takiej sytuacji. Podkreślenie znaczenia prokonstytucyjnej wykładni i zasady równości.
Dotyczy specyficznej sytuacji reorganizacji KAS i przejścia funkcjonariuszy do służby cywilnej. Interpretacja oparta na konkretnej uchwale Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy funkcjonariuszowi Służby Celno-Skarbowej, który przyjął propozycję zatrudnienia w korpusie służby cywilnej w związku z reorganizacją KAS, przysługuje odprawa pieniężna na zasadach określonych dla funkcjonariuszy zwolnionych ze służby?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, funkcjonariuszowi takiemu przysługuje prawo do odprawy pieniężnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na uchwale III PZP 2/23, stwierdził, że wygaśnięcie stosunku służbowego w związku z przyjęciem propozycji zatrudnienia cywilnego traktowane jest jak zwolnienie ze służby, co uzasadnia przyznanie odprawy. Podkreślono prokonstytucyjną wykładnię przepisów, zasadę równości oraz charakter odprawy jako gratyfikacji za służbę.
Czy zróżnicowanie sytuacji funkcjonariuszy zwolnionych sensu stricto i funkcjonariuszy ucywilnionych w zakresie prawa do odprawy pieniężnej znajduje uzasadnienie konstytucyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sytuacja tych funkcjonariuszy jest analogiczna w zakresie wygaśnięcia stosunku służbowego i utraty statusu funkcjonariusza, co uzasadnia równe traktowanie w zakresie prawa do odprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że obie grupy funkcjonariuszy tracą status funkcjonariusza i związane z nim przywileje, co czyni ich sytuację analogiczną w kontekście wygaśnięcia stosunku służbowego i uzasadnia równe traktowanie w zakresie prawa do odprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.K. | osoba_fizyczna | powódka |
| I.O. | osoba_fizyczna | powódka |
| J.C. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Izba Administracji Skarbowej we Wrocławiu | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.s.c. art. 163 § ust. 4
Ustawa o Służbie Celnej
pwKAS art. 170 § ust. 3 i 4
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
Pomocnicze
pwKAS art. 165 § ust. 3 i 7
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
pwKAS art. 171 § ust. 1
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała Sądu Najwyższego III PZP 2/23 rozstrzygnęła zagadnienie prawne dotyczące prawa do odprawy dla funkcjonariuszy 'ucywilnionych'. • Prokonstytucyjna wykładnia przepisów, zasada równości i charakter odprawy jako gratyfikacji za służbę uzasadniają przyznanie odprawy. • Sytuacja funkcjonariuszy zwolnionych sensu stricto i ucywilnionych jest analogiczna w zakresie wygaśnięcia stosunku służbowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 163 ust. 4 u.s.c. w zw. z art. 170 ust. 3 i 4 pwKAS oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, która przyznała prawo do odprawy funkcjonariuszom ucywilnionym. • Wadliwe zastosowanie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez uznanie, że ucywilnieni funkcjonariusze i zwolnieni sensu stricto charakteryzują się wspólną cechą uzasadniającą równe traktowanie w zakresie prawa do odprawy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy stanął zatem na stanowisku, zgodnie z którym, mimo że prawo do odprawy nie wynika wprost z art. 170 ust. 1 pwKAS, konieczne jest odstąpienie od jego wykładni językowej na rzecz wykładni funkcjonalnej i systemowej. • Odprawa w służbach mundurowych ma charakter gratyfikacji za wieloletnią służbę dla Rzeczypospolitej Polskiej. • W przypadku funkcjonariusza, którego służba na skutek przyjęcia zaproponowanych warunków zatrudnienia na stanowisku w ramach korpusu służby cywilnej uległa zakończeniu i który utracił szereg uprawnień składających się na tzw. „prawo do munduru”, konieczne jest zrekompensowanie mu dotychczasowych szczególnych warunków służby związanych z pracą w formacji mundurowej. • Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że skoro funkcjonariusz nawiązuje stosunek pracy w ramach Krajowej Administracji Skarbowej, to jego sytuacja jest jakościowo lepsza od sytuacji funkcjonariusza, który odrzucił przedstawioną mu propozycję.
Skład orzekający
Jarosław Sobutka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa do odprawy dla funkcjonariuszy służb mundurowych, którzy w wyniku reformy zostali przeniesieni do służby cywilnej, pomimo braku bezpośredniego przepisu przyznającego odprawę w takiej sytuacji. Podkreślenie znaczenia prokonstytucyjnej wykładni i zasady równości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji reorganizacji KAS i przejścia funkcjonariuszy do służby cywilnej. Interpretacja oparta na konkretnej uchwale Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami byłych funkcjonariuszy służb mundurowych po reformach administracyjnych, co jest istotne dla szerokiego grona prawników i osób związanych z administracją publiczną.
“Czy po reformie KAS funkcjonariuszom należy się odprawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 1350 PLN
Sektor
administracja publiczna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.