III PA 36/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. D. wniosła o ustalenie istnienia stosunku pracy z pozwaną N. Hurtownią (...) , (...) Sp. z o.o. w okresie od 1 lipca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r., twierdząc, że umowa zlecenia i umowa z agencją pracy tymczasowej były pozorne i miały na celu obejście przepisów prawa pracy. Sąd Rejonowy, po analizie zebranego materiału dowodowego, w tym umów, zeznań świadków i dokumentacji, ustalił, że powódka faktycznie wykonywała te same obowiązki, co na umowie o pracę, korzystała z tych samych narzędzi pracy, miała ten sam gabinet i asystentkę, a jej przejazdy były traktowane jako podróże służbowe. Sąd uznał, że umowa zlecenia i umowa z agencją pracy tymczasowej były pozorne, a strony łączyła w rzeczywistości umowa o pracę. Sąd Rejonowy podkreślił również, że powódka miała interes prawny w ustaleniu stosunku pracy ze względu na wpływ stażu pracy na wysokość przyszłej emerytury. Pozwana spółka wniosła apelację, zarzucając m.in. obrazę przepisów postępowania i błędną ocenę dowodów. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd Okręgowy szczegółowo odniósł się do zarzutów apelacji, w tym do naruszenia art. 233 § 1 kpc, podkreślając, że ocena dowodów przez Sąd Rejonowy była wszechstronna i zgodna z zasadami logiki. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, w tym istnienie cech stosunku pracy, takich jak osobiste świadczenie pracy, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko oraz odpłatny charakter zatrudnienia. Sąd Okręgowy uznał również, że powódka miała interes prawny w ustaleniu stosunku pracy, a zarzuty dotyczące braku przeprowadzenia dowodu z przesłuchania stron uznał za niezasadne, wskazując na subsydiarny charakter tego dowodu i rezygnację strony pozwanej z tej możliwości. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, ocena cech stosunku pracy, interes prawny w ustaleniu stosunku pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istniały dodatkowe umowy z agencją pracy tymczasowej, a także powiązania rodzinne między Prezesem Zarządu a agencją.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zlecenia i umowa z agencją pracy tymczasowej, zawarte w okresie, gdy pracownik faktycznie wykonuje te same obowiązki co na umowie o pracę, pod tym samym kierownictwem i przy użyciu tych samych narzędzi, mogą być uznane za pozorne i czy w takiej sytuacji istnieje stosunek pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa zlecenia i umowa z agencją pracy tymczasowej mogą być uznane za pozorne, jeśli faktyczne warunki ich wykonywania wskazują na istnienie cech stosunku pracy. W takim przypadku strony łączy umowa o pracę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy, a nie nazwa umowy. W przypadku powódki, mimo formalnego zawarcia umów cywilnoprawnych, zachowane były cechy stosunku pracy: osobiste świadczenie pracy, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko i odpłatność. Zastosowanie umów cywilnoprawnych miało na celu obejście przepisów prawa pracy, co czyni je pozornymi.
Czy pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy, nawet jeśli nie dochodzi konkretnych świadczeń z tego tytułu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pracownik ma interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku pracy, ponieważ ma to wpływ na jego prawa, w tym na wysokość przyszłej emerytury i staż pracy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie rzeczywistego charakteru zatrudnienia leży w interesie pracownika, gdyż wpływa na jego prawa emerytalne i staż pracy. Nie jest wymagane wykazywanie dodatkowego, szczególnego interesu prawnego, gdyż samo ustalenie stosunku pracy jest wystarczające.
Czy sąd odwoławczy powinien dopuścić dowód z przesłuchania strony, jeśli sąd pierwszej instancji uznał zebrany materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy jako wystarczający, a dowód z przesłuchania strony miałby charakter jedynie uzupełniający i nie wpłynąłby na wynik sprawy, sąd odwoławczy nie ma obowiązku dopuszczać takiego dowodu.
Uzasadnienie
Dowód z przesłuchania stron ma charakter subsydiarny. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy jako wystarczający, a rezygnacja strony pozwanej z możliwości złożenia zeznań dodatkowo potwierdziła tę ocenę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| N. Hurtownia (...) , (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia żądanie przez powoda ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definiuje stosunek pracy jako zobowiązanie wzajemne, którego treścią jest obowiązek pracownika wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz obowiązek pracodawcy zatrudnienia pracownika za wynagrodzeniem.
k.p. art. 22 § § 1^1
Kodeks pracy
Stanowi, że zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.
k.p. art. 22 § § 1^2
Kodeks pracy
Zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy określonych w § 1.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Określa nieważność oświadczenia woli złożonego drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
Pomocnicze
k.c. art. 353^1
Kodeks cywilny
Reguluje zasadę swobody umów, która może być stosowana w prawie pracy na mocy art. 300 k.p.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na sąd obowiązek wskazania w uzasadnieniu wyroku faktów, dowodów i przyczyn oceny dowodów.
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z przesłuchania stron.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje moc wiążącą prawomocnego orzeczenia.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Dotyczy zasad orzekania o kosztach sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne wykonywanie obowiązków pracowniczych, mimo formalnego zawarcia umowy zlecenia i umowy z agencją pracy tymczasowej. • Zachowanie cech stosunku pracy (osobiste świadczenie pracy, podporządkowanie, wykonywanie pracy na rzecz pracodawcy ponoszącego ryzyko, odpłatność). • Pozorność umów cywilnoprawnych, mająca na celu obejście przepisów prawa pracy. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu stosunku pracy ze względu na wpływ na przyszłą emeryturę i staż pracy.
Odrzucone argumenty
Argumenty pozwanej o braku pozorności umów i braku interesu prawnego powódki. • Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 233 § 1 kpc, art. 299 kpc) i błędnej oceny dowodów.
Godne uwagi sformułowania
umowa zlecenia była umową pozorną, a zgodnie z art. 83 § 1 kc nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. • zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. • nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.
Skład orzekający
Janusz Wyszyński
przewodniczący
Krzysztof Adamiak
sprawozdawca
Grzegorz Skrodzki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie istnienia stosunku pracy w przypadkach pozornych umów cywilnoprawnych, ocena cech stosunku pracy, interes prawny w ustaleniu stosunku pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie istniały dodatkowe umowy z agencją pracy tymczasowej, a także powiązania rodzinne między Prezesem Zarządu a agencją.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy badają rzeczywisty charakter zatrudnienia, nawet jeśli formalnie zawarto umowy cywilnoprawne. Jest to istotne dla wielu pracowników i pracodawców.
“Umowa zlecenie czy umowa o pracę? Sąd wyjaśnia, kiedy pozory mylą.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.