Orzeczenie · 2023-10-17

III OZ 474/23

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2023-10-17
NSAAdministracyjneWysokansa
pomoc prawna z urzędukoszty zastępstwa procesowegoradca prawnyTrybunał Konstytucyjnyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiNSAWSAwynagrodzenie pełnomocnikarówność traktowania

Sprawa dotyczyła zażalenia radcy prawnego T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wr 663/22), które przyznało mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł, obejmującej podatek VAT. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Radca prawny zarzucił naruszenie tych przepisów przez ich zastosowanie z pominięciem § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. akt SK 53/22). Pełnomocnik argumentował, że TK stwierdził niezgodność przepisów dotyczących wysokości opłat za nieopłaconą pomoc prawną z Konstytucją, gdy stawki te są niższe niż minimalne stawki za czynności radców prawnych w sprawach z wyboru. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za usprawiedliwione. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalane według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych. Wskazał na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (SK 53/22 i SK 85/22), które podważyły konstytucyjność przepisów różnicujących wynagrodzenie pełnomocników z urzędu i z wyboru. NSA stwierdził, że brak jest racjonalnych argumentów uzasadniających dyskryminujące traktowanie obrońców. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, który uwzględni powyższą ocenę prawną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego równości traktowania pełnomocników.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy głównie spraw, w których przyznawane są koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Zagadnienia prawne (2)

Czy przepisy określające wysokość opłat za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu, które przewidują niższe stawki niż minimalne stawki za czynności radców prawnych w sprawach z wyboru, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają zasadę równości i równej ochrony praw majątkowych, nie znajdując racjonalnego uzasadnienia dla dyskryminującego traktowania pełnomocników z urzędu.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że różnicowanie wynagrodzenia pełnomocników w zależności od tego, czy działają z wyboru, czy z urzędu, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia i narusza zasadę równości.

Jakie są zasady ustalania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez radcę prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wynagrodzenie powinno być ustalane według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych, z uwzględnieniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które podważyły przepisy przewidujące niższe stawki dla pełnomocników z urzędu.

Uzasadnienie

NSA, opierając się na orzecznictwie TK, uznał, że należy stosować stawki analogiczne do tych przewidzianych dla pełnomocników z wyboru, aby zapewnić równość traktowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 250 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.

P.p.s.a. art. 197 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c

Określało wysokość opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, na 240 zł.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c

Określało stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w sprawach prowadzonych z wyboru, które miały być punktem odniesienia po wyrokach TK.

u.r.p. art. 22(5) § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych

Podstawa do wydania rozporządzenia dotyczącego stawek minimalnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów dotyczących wysokości opłat za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu w związku z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego. • Niezgodność przepisów z Konstytucją RP w zakresie dyskryminującego traktowania pełnomocników z urzędu w porównaniu do pełnomocników z wyboru.

Godne uwagi sformułowania

brak jest racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu. • Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego równości traktowania pełnomocników."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których przyznawane są koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia równego traktowania prawników i sprawiedliwego wynagrodzenia, co ma znaczenie praktyczne dla wielu uczestników systemu prawnego.

Czy prawnicy z urzędu zarabiają mniej? NSA wyjaśnia po wyrokach TK.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst