III OZ 474/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia radcy prawnego T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 czerwca 2023 r. (sygn. akt IV SA/Wr 663/22), które przyznało mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł, obejmującej podatek VAT. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 250 § 1 P.p.s.a. oraz przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Radca prawny zarzucił naruszenie tych przepisów przez ich zastosowanie z pominięciem § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2023 r. (sygn. akt SK 53/22). Pełnomocnik argumentował, że TK stwierdził niezgodność przepisów dotyczących wysokości opłat za nieopłaconą pomoc prawną z Konstytucją, gdy stawki te są niższe niż minimalne stawki za czynności radców prawnych w sprawach z wyboru. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za usprawiedliwione. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a., wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu powinno być ustalane według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych. Wskazał na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (SK 53/22 i SK 85/22), które podważyły konstytucyjność przepisów różnicujących wynagrodzenie pełnomocników z urzędu i z wyboru. NSA stwierdził, że brak jest racjonalnych argumentów uzasadniających dyskryminujące traktowanie obrońców. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, który uwzględni powyższą ocenę prawną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego równości traktowania pełnomocników.
Dotyczy głównie spraw, w których przyznawane są koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy określające wysokość opłat za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu, które przewidują niższe stawki niż minimalne stawki za czynności radców prawnych w sprawach z wyboru, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te są niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ naruszają zasadę równości i równej ochrony praw majątkowych, nie znajdując racjonalnego uzasadnienia dla dyskryminującego traktowania pełnomocników z urzędu.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że różnicowanie wynagrodzenia pełnomocników w zależności od tego, czy działają z wyboru, czy z urzędu, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia i narusza zasadę równości.
Jakie są zasady ustalania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez radcę prawnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wynagrodzenie powinno być ustalane według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych, z uwzględnieniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego, które podważyły przepisy przewidujące niższe stawki dla pełnomocników z urzędu.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na orzecznictwie TK, uznał, że należy stosować stawki analogiczne do tych przewidzianych dla pełnomocników z wyboru, aby zapewnić równość traktowania.
Przepisy (6)
Główne
P.p.s.a. art. 250 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
P.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania w przedmiocie zażalenia.
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu § § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c
Określało wysokość opłaty w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, na 240 zł.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. opłat za czynności radców prawnych § § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c
Określało stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych w sprawach prowadzonych z wyboru, które miały być punktem odniesienia po wyrokach TK.
u.r.p. art. 22(5) § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
Podstawa do wydania rozporządzenia dotyczącego stawek minimalnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów dotyczących wysokości opłat za nieopłaconą pomoc prawną z urzędu w związku z wyrokami Trybunału Konstytucyjnego. • Niezgodność przepisów z Konstytucją RP w zakresie dyskryminującego traktowania pełnomocników z urzędu w porównaniu do pełnomocników z wyboru.
Godne uwagi sformułowania
brak jest racjonalnych argumentów, które uzasadniałyby dyskryminujące traktowanie obrońców w zależności od tego, czy działają oni z wyboru, czy też zostali ustanowieni z urzędu. • Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w sprawach sądowoadministracyjnych, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego równości traktowania pełnomocników."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których przyznawane są koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia równego traktowania prawników i sprawiedliwego wynagrodzenia, co ma znaczenie praktyczne dla wielu uczestników systemu prawnego.
“Czy prawnicy z urzędu zarabiają mniej? NSA wyjaśnia po wyrokach TK.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.