III OSK 2606/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta w sprawie zmiany statutu jednostki pomocniczej, uznając ją za sprzeczną z przepisami ustawy o samorządzie gminnym, w szczególności w zakresie przyznawania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczych. Sąd I instancji oddalił skargę, opierając się na wcześniejszym wyroku NSA, który miał wiązać w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że WSA wadliwie zastosował przepisy o mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 170 i 171 p.p.s.a.), ponieważ sprawa dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego niż ta, która była przedmiotem wcześniejszego postępowania. NSA podkreślił, że gmina ma prawo, w granicach ustawy, określać w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów jej organów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych, zwłaszcza gdy brak jest chętnych do pełnienia tych funkcji społecznie. Sąd uznał, że przyznanie zryczałtowanej diety za czas realizacji czynności związanych z wyborami nie narusza prawa i stanowi formę rekompensaty za pracę, a także wspiera realizację zadania własnego samorządu, jakim jest wspieranie idei samorządowej. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz miasta.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że sądy nie są związane mocą poprzedniego wyroku, jeśli późniejsza sprawa dotyczy odmiennych uchwał i rozstrzygnięć nadzorczych, a także potwierdzenie prawa gminy do regulowania diet dla członków komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jednostkami pomocniczymi i ich statutami, a także interpretacji przepisów o mocy wiążącej orzeczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny jest związany mocą prawomocnego wyroku w sprawie rozstrzygnięcia nadzorczego dotyczącego uchwały rady gminy, jeśli późniejsza uchwała i rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczą odmiennych kwestii, mimo podobieństwa stron i przedmiotu sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany mocą prawomocnego wyroku, jeśli późniejsza sprawa dotyczy innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, nawet przy tożsamości stron.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że poprzedni wyrok NSA dotyczył innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, a zatem nie można było zastosować art. 170 p.p.s.a. o mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
Czy rada gminy może w statucie jednostki pomocniczej uregulować kwestię przyznawania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy może w statucie jednostki pomocniczej określić zasady i tryb wyborów jej organów, w tym przyznawanie diet członkom komisji wyborczych, o ile nie narusza to przepisów prawa.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 35 ust. 3 u.s.g. wskazuje katalog spraw, które statut jednostki pomocniczej ma regulować 'w szczególności', co oznacza, że dopuszczalne jest uregulowanie innych kwestii dotyczących jednostki pomocniczej, w tym zasad wyborów i diet, o ile nie naruszają one prawa. Brak chętnych do pełnienia funkcji społecznie uzasadnia przyznanie rekompensaty.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie diet dla członków komisji wyborczych narusza zasadę samodzielności samorządu terytorialnego i zasadę proporcjonalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nadmierna ingerencja Wojewody, wynikająca z rozszerzającej wykładni przepisów, narusza zasadę samodzielności samorządu terytorialnego i zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
NSA odwołał się do art. 165 ust. 2 Konstytucji i EKSL, podkreślając, że ingerencja w sferę działania samorządu musi być zgodna z prawem i proporcjonalna. Wojewoda niezasadnie stwierdził nieważność uchwały, nadmiernie ingerując w samodzielność gminy.
Przepisy (24)
Główne
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej ma zawierać regulacje dotyczące m.in. nazwy, obszaru, zasad i trybu wyborów organów, organizacji i zadań organów, zakresu zadań przekazywanych przez gminę oraz kontroli i nadzoru.
Konstytucja art. 165 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Samodzielność jednostki samorządu terytorialnego.
Konstytucja art. 169 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca dotyczy tożsamości stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże także inne osoby w przypadkach przewidzianych w ustawie.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może rozpoznać skargę kasacyjną merytorycznie, jeśli istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 148
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA uchyla zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Podstawa do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy przez organ nadzoru.
u.s.g. art. 35 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 37b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 37b § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 5 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 35a
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 36 § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 37 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Ustawa z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy art. 7 § 2
u.s.g. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Wspieranie i upowszechnianie idei samorządowej, w tym tworzenie warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych.
Konstytucja art. 15 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada decentralizacji władzy publicznej.
Konstytucja art. 35
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona mniejszości narodowych i etnicznych (niezasadnie podniesiony zarzut).
Dz.U. 2026 poz 143 art. 188
Dz.U. 2026 poz 143 art. 148
Dz.U. 2026 poz 143 art. 193
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA wadliwie zastosował przepisy o mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 170 i 171 p.p.s.a.), ponieważ sprawa dotyczyła innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego niż ta, która była przedmiotem wcześniejszego postępowania. • Gmina ma prawo uregulować w statucie jednostki pomocniczej zasady i tryb wyborów jej organów, w tym kwestię diet dla członków komisji wyborczych. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego i naruszało zasadę proporcjonalności.
Odrzucone argumenty
Argument o naruszeniu art. 35 Konstytucji (ochrona mniejszości narodowych) przez Sąd I instancji.
Godne uwagi sformułowania
praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny • dozwolone jest tylko to, co prawo wyraźnie przewiduje • samodzielność i swoboda organów gminy istnieje wyłącznie w granicach ustanowionego prawa • moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy • statut każdej jednostki pomocniczej ma zawierać regulację obejmującą w szczególności... • ingerencja Wojewody winna być od tej zasady wyjątkiem i możliwa jest jedynie w zakresie określonym w ustawie i z zachowaniem zasady proporcjonalności • nie można stwierdzić, aby sprawa objęta zaskarżonym wyrokiem Sądu I instancji stanowiła tożsamą sprawę z tą, która prawomocnie została zakończona wyrokiem NSA
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Artur Kuś
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że sądy nie są związane mocą poprzedniego wyroku, jeśli późniejsza sprawa dotyczy odmiennych uchwał i rozstrzygnięć nadzorczych, a także potwierdzenie prawa gminy do regulowania diet dla członków komisji wyborczych w jednostkach pomocniczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z jednostkami pomocniczymi i ich statutami, a także interpretacji przepisów o mocy wiążącej orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii samodzielności samorządu terytorialnego i możliwości przyznawania diet członkom komisji wyborczych, co ma praktyczne znaczenie dla funkcjonowania jednostek pomocniczych.
“Gmina wygrała z Wojewodą: Diety dla członków komisji wyborczych w dzielnicach są legalne!”
Dane finansowe
WPS: 720 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.