III OSK 2497/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Katowice od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę miasta na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Wojewoda stwierdził nieważność § 1 pkt 2 uchwały Rady Miasta Katowice zmieniającej statut jednostki pomocniczej, która wprowadzała możliwość przyznania zryczałtowanej diety członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów. Wojewoda powołał się na wyrok NSA z 2023 r., który uznał pracę w komisjach wyborczych do rad dzielnic za społeczną i nieuprawniającą do diet. WSA w Gliwicach uznał, że jest związany tym wyrokiem i oddalił skargę miasta. NSA uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając, że WSA wadliwie zastosował art. 170 P.p.s.a. Sąd podkreślił, że poprzedni wyrok NSA z 2023 r. dotyczył innej uchwały (z 2021 r.) i innego rozstrzygnięcia nadzorczego (z 2021 r.), a obecna sprawa dotyczy uchwały z 2024 r. i rozstrzygnięcia nadzorczego z 2024 r. Różnica w treści przepisów (ogólne przyznanie diet vs. diety za czas realizacji czynności wyborczych) oraz odmienność rozstrzygnięć nadzorczych sprawiły, że poprzedni wyrok nie miał mocy wiążącej w tej sprawie. NSA uznał, że Rada Miasta Katowice miała prawo uregulować w statucie kwestię diet dla członków komisji wyborczych. Powołując się na art. 35 ust. 3 u.s.g., który stanowi, że statut ma zawierać regulacje m.in. dotyczące zasad i trybu wyborów, sąd stwierdził, że katalog spraw nie jest zamknięty. Podkreślono, że brak chętnych do pełnienia funkcji społecznych w komisjach uzasadnia możliwość przyznania rekompensaty. Sąd odwołał się również do zasady pomocniczości i proporcjonalności wynikającej z EKSL oraz Konstytucji RP, wskazując, że ingerencja Wojewody była nadmierna i naruszała samodzielność samorządu. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz uchylił rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego. Zasądzono zwrot kosztów postępowania na rzecz Miasta Katowice.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w kolejnych sprawach, interpretacja przepisów dotyczących samodzielności samorządu terytorialnego i możliwości regulowania przez rady gmin kwestii statutowych jednostek pomocniczych, w tym diet dla członków komisji wyborczych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami dotyczącymi statutów jednostek pomocniczych i rozstrzygnięciami nadzorczymi. Interpretacja art. 170 P.p.s.a. wymaga analizy tożsamości sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok NSA dotyczący zgodności z prawem uchwały rady gminy w sprawie diet dla członków komisji wyborczych do jednostek pomocniczych ma moc wiążącą w kolejnej sprawie, w której przedmiotem kontroli jest inne rozstrzygnięcie nadzorcze dotyczące innej uchwały rady gminy, mimo podobieństwa stron i materii?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok NSA nie ma mocy wiążącej w kolejnej sprawie, jeśli dotyczy innej uchwały rady gminy i innego rozstrzygnięcia nadzorczego, nawet jeśli strony i ogólna tematyka są podobne. Kluczowe jest ustalenie tożsamości sprawy pod względem podmiotowym i przedmiotowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że WSA wadliwie zastosował art. 170 P.p.s.a., ponieważ poprzedni wyrok NSA dotyczył innej uchwały i innego rozstrzygnięcia nadzorczego. Różnice w treści uchwał i rozstrzygnięć nadzorczych sprawiły, że sprawy nie były tożsame, a tym samym poprzedni wyrok nie wiązał w tej sprawie.
Czy rada gminy ma uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii przyznawania diet członkom okręgowej i obwodowej komisji wyborczej za czas realizacji czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem wyborów do organów jednostki pomocniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy ma takie uprawnienie, o ile nie narusza to przepisów prawa. Praca w komisjach wyborczych do organów jednostek pomocniczych może być rekompensowana, a brak chętnych do pełnienia funkcji społecznych uzasadnia takie rozwiązanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 35 ust. 3 u.s.g. nie zamyka katalogu spraw, które mogą być regulowane w statucie jednostki pomocniczej, a kwestia zasad i trybu wyborów jest tam wskazana jako przedmiot regulacji. Brak chętnych do pracy społecznej uzasadnia możliwość przyznania jednorazowego wynagrodzenia za pracę w komisjach wyborczych, co nie narusza prawa i wspiera ideę samorządową.
Czy rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody, stwierdzające nieważność uchwały rady gminy w sprawie diet dla członków komisji wyborczych, stanowi nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach tej sprawy, rozstrzygnięcie nadzorcze stanowiło nadmierną ingerencję, naruszając zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ingerencja Wojewody, oparta na rozszerzającej wykładni przepisów i pominięciu zasady proporcjonalności oraz samodzielności samorządu, była nieuzasadniona. Konstytucyjna zasada samodzielności samorządu i prawo do sądowej ochrony przed arbitralną ingerencją organów władzy publicznej zostały naruszone.
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 35 § ust. 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej może zawierać regulacje dotyczące zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej, w tym kwestie diet dla członków komisji wyborczych, o ile nie narusza to przepisów prawa.
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, ale tylko w zakresie tożsamości sprawy (podmiotowej i przedmiotowej).
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sąd podkreślił zasadę samodzielności samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego określają ich ustrój wewnętrzny w granicach ustaw.
Pomocnicze
u.s.g. art. 37b
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
P.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 3 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 4 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 4 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe zastosowanie przez WSA art. 170 P.p.s.a. z uwagi na brak tożsamości sprawy z poprzednim postępowaniem. • Rada Miasta Katowice miała uprawnienie do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej kwestii diet dla członków komisji wyborczych. • Rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody stanowiło nadmierną ingerencję w samodzielność samorządu terytorialnego. • Naruszenie zasady proporcjonalności i samodzielności samorządu terytorialnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Wojewody i WSA oparta na błędnym założeniu o związaniu poprzednim wyrokiem NSA. • Argumentacja Wojewody oparta na rozszerzającej wykładni przepisów, która ograniczała samodzielność samorządu.
Godne uwagi sformułowania
Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. • Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy. • Samodzielność samorządu w aspekcie negatywnym oznacza wolność od arbitralnej ingerencji ze strony innych organów władzy publicznej. • Praca w komisjach wyborczych ma charakter społeczny, a fakt wykonywania określonych czynności nie skutkuje nawiązaniem stosunku pracy z gminą. • Zakres spraw przekazanych do uregulowania w statucie jednostki pomocniczej nie został określony w sposób pełny w powołanym art. 35 ust. 3 u.s.g.
Skład orzekający
Mirosław Wincenciak
przewodniczący
Artur Kuś
członek
Kazimierz Bandarzewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w kolejnych sprawach, interpretacja przepisów dotyczących samodzielności samorządu terytorialnego i możliwości regulowania przez rady gmin kwestii statutowych jednostek pomocniczych, w tym diet dla członków komisji wyborczych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałami dotyczącymi statutów jednostek pomocniczych i rozstrzygnięciami nadzorczymi. Interpretacja art. 170 P.p.s.a. wymaga analizy tożsamości sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu funkcjonowania samorządu terytorialnego – jego samodzielności i możliwości kształtowania wewnętrznych regulacji, co jest istotne dla prawników i samorządowców. Pokazuje konflikt między nadzorem a autonomią lokalną.
“Samorząd kontra Wojewoda: Kto decyduje o dietach w wyborach do rad dzielnic?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.