III OSK 248/22Odmowa wszczęcia postępowania dodatek pielęngnacyjny kombatant
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przyznania dodatku pielęgnacyjnego i dodatku kombatanckiego w drodze wyjątku. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 61a § 1 k.p.a., art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., art. 193 Konstytucji RP, art. 183 k.p.a. i art. 186 k.p.a., a także zarzuty naruszenia prawa materialnego, w szczególności art. 73 ust. 3 pkt 6 u.o.s.u.s. w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.e.r. i art. 16 u.o.k. Skarżący argumentował, że organ powinien był wydać decyzję merytoryczną, a nie postanowienie o odmowie wszczęcia, kwestionował brak podstaw materialnoprawnych do rozpatrzenia wniosku oraz podnosił kwestie związane z brakiem skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego i brakiem zawiadomienia prokuratora. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Prezes ZUS prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na brak przepisów pozwalających na przyznanie wskazanych dodatków w drodze wyjątku. Sąd wyjaśnił, że art. 16 ust. 4 u.o.k. dotyczy dodatków akcesoryjnych do emerytury lub renty, a nie świadczeń w drodze wyjątku, a przepisy te nie stanowią podstawy do przyznania dodatku pielęgnacyjnego czy kombatanckiego w trybie nadzwyczajnym. Sąd odniósł się również do pozostałych zarzutów, uznając je za nieuzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, w szczególności dodatków pielęgnacyjnego i kombatanckiego, oraz zasady odmowy wszczęcia postępowania przez organ administracji.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku podstaw materialnoprawnych do przyznania konkretnych dodatków w drodze wyjątku. Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Prezes ZUS posiada kompetencje do przyznania w drodze wyjątku dodatku pielęgnacyjnego i dodatku kombatanckiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Prezes ZUS nie posiada kompetencji do przyznania w drodze wyjątku dodatku pielęgnacyjnego i dodatku kombatanckiego, ponieważ przepisy prawa materialnego nie przewidują takiej możliwości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dotyczące dodatków pielęgnacyjnego i kombatanckiego (art. 16 ust. 4 u.o.k.) określają je jako świadczenia akcesoryjne do emerytury lub renty, a nie jako świadczenia przyznawane w drodze wyjątku. Brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia wniosku w tym trybie.
Czy odmowa wszczęcia postępowania przez organ administracji publicznej z powodu braku podstaw materialnoprawnych jest prawidłowa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa wszczęcia postępowania jest prawidłowa, gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym gdy brak jest podstaw prawnych do jego wszczęcia.
Czy sąd administracyjny powinien skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji wątpliwości co do konstytucyjności przepisów?
Odpowiedź sądu
Nie, skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego jest uprawnieniem sądu, a nie jego obowiązkiem, i nie obliguje go żądanie strony.
Uzasadnienie
Utrwalony pogląd doktryny i orzecznictwa wskazuje, że możliwość wystąpienia z pytaniem prawnym do TK jest uprawnieniem sądu, a żądania strony w tym zakresie nie obligują składu orzekającego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 73 § 3 pkt 6
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.o.e.r. art. 83 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.o.k. art. 16 § 1 i 2
Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 183
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 186
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 92
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.o.k. art. 16 § 4
Ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez niedostateczne odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów skargi. • Naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania, podczas gdy powinno zostać wydane orzeczenie merytoryczne. • Naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niezawieszenie postępowania sądowego pomimo wniosku o nowelizację przepisu. • Naruszenie art. 193 Konstytucji w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez zaniechanie skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. • Naruszenie art. 183 k.p.a. i art. 186 k.p.a. w zw. z art. 92 p.p.s.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia prokuratora o toczącym się postępowaniu. • Naruszenie art. 73 ust. 3 pkt 6 u.o.s.u.s. w zw. z art. 83 ust. 1 u.o.e.r. i art. 16 u.o.k. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że Prezes ZUS nie posiada kompetencji do przyznania w drodze wyjątku dodatku pielęgnacyjnego i kombatanckiego.
Godne uwagi sformułowania
brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia złożonego żądania w trybie administracyjnym • ani art. 73 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s., ani art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, czy art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach (...) nie wskazują, aby Prezes ZUS w drodze wyjątku mógł podjąć decyzję w sprawie dodatku pielęgnacyjnego i dodatku kombatanckiego • rozstrzygnięcie o zasadności wszczęcia postępowania powinno ograniczać się do podstaw proceduralnych, nie zaś rozciągać na aspekty merytoryczne • Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania • postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie • zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia (...) nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego (...), po drugie, gdy uzasadnienie (...) zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli • świadczenia te nie mają charakteru świadczeń samodzielnych, lecz wyłącznie akcesoryjnych, w przypadku uzyskania prawa do emerytury lub renty (...), a ponadto nie są przyznawane jako świadczenia w drodze wyjątku
Skład orzekający
Olga Żurawska-Matusiak
przewodniczący
Rafał Stasikowski
sędzia
Beata Jezielska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przyznawania świadczeń w drodze wyjątku, w szczególności dodatków pielęgnacyjnego i kombatanckiego, oraz zasady odmowy wszczęcia postępowania przez organ administracji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku podstaw materialnoprawnych do przyznania konkretnych dodatków w drodze wyjątku. Interpretacja przepisów proceduralnych dotyczących skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej i materialnoprawnej związanej z prawem do świadczeń z ZUS, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych i postępowaniu administracyjnym.
“Czy ZUS może odmówić wszczęcia postępowania o dodatek w drodze wyjątku? NSA wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.