III FZ 661/25
Podsumowanie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie WSA odrzucające zażalenie na postanowienie referendarza sądowego, uznając, że postanowienie WSA wydane w przedmiocie prawa pomocy jest niezaskarżalne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie na swoje postanowienie utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania. Sąd uznał, że takie postanowienie WSA jest niezaskarżalne na gruncie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na to postanowienie, potwierdzając, że w obecnym stanie prawnym, z pewnymi wyjątkami, postanowienia WSA wydane w ramach kontroli sprzeciwu od zarządzeń referendarza w przedmiocie prawa pomocy nie podlegają zaskarżeniu zażaleniem.
Sprawa dotyczyła zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, które odrzuciło wcześniejsze zażalenie strony na postanowienie tego samego sądu utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza sądowego. Zarządzenie referendarza dotyczyło pozostawienia wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji (WSA) uznał, że postanowienie wydane na podstawie art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), w którym WSA orzeka jako sąd drugiej instancji, jest niezaskarżalne. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał zażalenie na to postanowienie WSA. NSA potwierdził, że zgodnie z przepisami p.p.s.a. (art. 258, 259, 260), postanowienie WSA wydane w wyniku rozpoznania sprzeciwu od zarządzenia referendarza w przedmiocie prawa pomocy, co do zasady, nie podlega zaskarżeniu zażaleniem. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy sąd sam wykonuje czynności w ramach prawa pomocy (art. 258 § 4 p.p.s.a.), co nie miało miejsca w tej sprawie. W związku z brakiem podstawy prawnej do wniesienia zażalenia, NSA uznał, że WSA prawidłowo odrzucił zażalenie strony i oddalił zażalenie wniesione do NSA.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie WSA wydane w takim trybie, co do zasady, nie jest zaskarżalne zażaleniem, chyba że sąd sam wykonuje czynności w ramach prawa pomocy na podstawie art. 258 § 4 p.p.s.a.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w szczególności art. 260 § 2 p.p.s.a., stanowią, że sąd rozpoznający sprzeciw orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jednakże, w obecnym stanie prawnym, brak jest przepisu przewidującego możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie WSA wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, gdy WSA orzeka jako sąd drugiej instancji. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy sąd sam wykonuje czynności w ramach prawa pomocy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 260 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 259 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 260 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 258 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 194 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 178
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 197 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie WSA wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a. (w sytuacji, gdy WSA orzeka jako sąd drugiej instancji) nie podlega zaskarżeniu zażaleniem. Brak podstawy prawnej do wniesienia zażalenia na postanowienie WSA w przedmiocie prawa pomocy, gdy nie zachodzi wyjątek z art. 258 § 4 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Skarżący wyraził ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia, nie wskazując konkretnych podstaw prawnych do zaskarżenia.
Godne uwagi sformułowania
ani art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), ani żaden inny przepis tej ustawy, nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a. W obecnym stanie prawnym postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego, którym pozostawiono bez rozpoznania wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, jest niezaskarżalne. Wypadkowa przywołanych regulacji pozwala na wyprowadzenie twierdzenia, że w przypadku spraw sądowoadministracyjnych zainicjowanych skargami wniesionymi po 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 258 i 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), nieprzewidującym prawa strony do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na jego podstawie.
Skład orzekający
Krzysztof Winiarski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie braku możliwości zaskarżenia postanowień WSA wydawanych w ramach kontroli sprzeciwu od zarządzeń referendarza w przedmiocie prawa pomocy, gdy WSA orzeka jako sąd drugiej instancji."
Ograniczenia: Dotyczy spraw zainicjowanych po 15 sierpnia 2015 r. i specyficznego trybu postępowania dotyczącego prawa pomocy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest istotna dla praktyków prawa administracyjnego, ponieważ precyzuje kwestię zaskarżalności postanowień dotyczących prawa pomocy, co ma wpływ na przebieg postępowań sądowych.
“Kiedy postanowienie WSA w sprawie prawa pomocy staje się 'ślepym zaułkiem'? NSA wyjaśnia.”
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
III FZ 661/25 - Postanowienie NSA Data orzeczenia 2026-03-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-12-04 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Odrzucenie zażalenia Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono zażalenie Powołane przepisy Dz.U. 2026 poz 143 art. 260, art. 258 § 1 i 2, art. 259 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 327/24, w przedmiocie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 czerwca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 327/24, w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2025 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w sprawie ze skargi T. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 października 2024 r., nr SKO.FE/41.4/84/2024/16528, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie Postanowieniem z 8 września 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 327/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu, działającego jako sąd drugiej instancji, z 23 czerwca 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 327/24, w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2025 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania w sprawie ze skargi T. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 21 października 2024 r., nr SKO.FE/41.4/84/2024/16528, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Gliwicach wskazał, że ani art. 194 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), ani żaden inny przepis tej ustawy, nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a. Na niemożność tę wskazuje wprost § 2 tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku jak w rozpoznawanej sprawie wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji. W ocenie Sądu, w obecnym stanie prawnym postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego, którym pozostawiono bez rozpoznania wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, jest niezaskarżalne. Nie zgadzając się z zapadłym orzeczeniem, pismem z 8 października 2025 r. Skarżący złożył zażalenie, w treści którego wyraził ogólne niezadowolenie z rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jako niezasadne podlegało oddaleniu. Zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy, który w ramach powierzonych czynności posiada kompetencje sądu. Na mocy art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzenia w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (podobnie jak w przypadku postanowień wskazanych w pkt 7 i 8 tego przepisu), strona może wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni liczonych od doręczenia zarządzenia. Po myśli art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o zmianie zaskarżonego zarządzenia (postanowienia) referendarza sądowego albo jego utrzymania w mocy. W omawianym przypadku nie zachodzi skutek anulacyjny kwestionowanego rozstrzygnięcia, a rozpoznający sprzeciw sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wyjątek od powyższej reguły wprowadza art. 258 § 4 p.p.s.a. przewidujący w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywanie czynności wyszczególnionych w § 2 tego przepisu przez sąd (nie zaś referendarza sądowego). Tylko w takiej sytuacji sąd rozpoznaje sprawę w ramach pierwszej instancji z możliwością poddania rozstrzygnięcia kontroli instancyjnej w drodze zażalenia (art. 258 § 4 in fine p.p.s.a.). Wypadkowa przywołanych regulacji pozwala na wyprowadzenie twierdzenia, że w przypadku spraw sądowoadministracyjnych zainicjowanych skargami wniesionymi po 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 258 i 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658), nieprzewidującym prawa strony do wniesienia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na jego podstawie. W zmienionym stanie prawnym zarówno w art. 194 § 1 p.p.s.a., jak i żadnym innym przepisie tej ustawy, ustawodawca nie zawarł podstawy prawnej wnoszenia zażalenia od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. w razie merytorycznej kontroli sprzeciwu czy art. 259 § 2 p.p.s.a. w przypadku jego odrzucenia wobec kwestii formalnych. Podobna sytuacja zachodzi w odniesieniu do przypadku, o którym mowa w art. 259 § 2 pkt 6 ustawy, tj. w razie wydania zarządzenia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane w postępowaniu wpadkowym w ramach prawa pomocy przysługuje jedynie w przypadku, o którym mowa w art. 258 § 4 p.p.s.a. (niezachodzący w sprawie). Ponieważ Skarżącemu nie przysługiwało uprawnienie do zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 czerwca 2025 r., Sąd ten zasadnie zastosował sankcję z art. 178 w zw. z art. 197 § p.p.s.a. i zażalenie odrzucił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę