Orzeczenie · 2025-10-29

III FSK 822/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-10-29

NSApodatkoweWysokansa

odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweegzekucja administracyjnabezskuteczność egzekucjiOrdynacja podatkowaczłonek zarząduspółkawierzytelnościpostępowanie dowodowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Dyrektor IAS zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego (art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej) poprzez błędną wykładnię pojęcia mienia, a także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 116 § 1 pkt 2 O.p., zarzucając sądowi niezasadne uchylenie decyzji i wadliwą ocenę okoliczności sprawy. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ podatkowy nie zbadał wystarczająco kwestii istnienia wierzytelności spółki, które mogłyby zostać uznane za mienie nadające się do egzekucji. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku badania bezskuteczności egzekucji w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej, zwłaszcza gdy strona wskazuje na istnienie majątku podatnika. Organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność spełnienia tej przesłanki, a postanowienie umarzające egzekucję jest tylko jednym z dowodów, nie zaś dowodem niepodważalnym. NSA uznał, że WSA słusznie wskazał na potrzebę wyjaśnienia przez organ kwestii przejęcia majątku spółki przez inny podmiot, co ma fundamentalne znaczenie dla oceny bezskuteczności egzekucji i odpowiedzialności osoby trzeciej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie obowiązku organu podatkowego badania bezskuteczności egzekucji w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej, nawet po umorzeniu egzekucji, gdy strona wskazuje na istnienie majątku.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i interpretacji art. 116 O.p.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zwalnia organ podatkowy z obowiązku badania przesłanki bezskuteczności egzekucji w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej, gdy strona wskazuje na istnienie majątku podatnika?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie zwalnia organu podatkowego z obowiązku badania bezskuteczności egzekucji w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej, jeżeli strona wskazuje na okoliczność istnienia mienia podatnika.

Uzasadnienie

Organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika, nawet jeśli wydano postanowienie o umorzeniu egzekucji z powodu braku majątku. Postanowienie to jest tylko jednym z dowodów, a nie dowodem niepodważalnym, i nie stanowi prejudykatu w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej.

Czy mieniem, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, jest także mienie wskazane przez zgłoszenie wniosków dowodowych, które dopiero ma zostać odnalezione przez organ podatkowy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, mieniem, o którym mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., jest jedynie realnie istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji mienie, wskazane wraz z jego usytuowaniem, a nie mienie wskazane przez samo zgłoszenie wniosków dowodowych.

Uzasadnienie

Zgodnie z prawidłową wykładnią art. 116 § 1 pkt 2 O.p., mienie musi realnie istnieć i nadawać się do egzekucji. Wskazanie przez stronę potencjalnego mienia, które dopiero ma zostać odnalezione, nie jest wystarczające do uznania go za mienie w rozumieniu tego przepisu.

Czy sporny charakter wierzytelności spółki może wykluczać możliwość uznania jej za mienie nadające się do egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 2 O.p.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sporny charakter wierzytelności, który uniemożliwia efektywną egzekucję, wyklucza możliwość uznania jej za mienie nadające się do zaspokojenia zaległości podatkowych.

Uzasadnienie

Jeśli organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności, które okazało się nieskuteczne z powodu spornego charakteru tej wierzytelności, nie można jej uznać za mienie umożliwiające zaspokojenie zaległości podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie.

Przepisy (12)

Główne

O.p. art. 116 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Mieniem jest jedynie realnie istniejące, nadające się do efektywnej egzekucji mienie, wskazane wraz z jego usytuowaniem.

O.p. art. 116 § § 1

Ordynacja podatkowa

Warunkiem orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej jest bezskuteczność egzekucji z majątku podatnika.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzić postępowanie dowodowe na okoliczność spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § § 1

Ordynacja podatkowa

Postanowienie umarzające postępowanie egzekucyjne ma zwiększoną moc dowodową, ale nie jest dowodem niepodważalnym.

O.p. art. 117

Ordynacja podatkowa

Możliwość odpowiedzialności podmiotu przejmującego majątek spółki za jej zobowiązania.

P.p.s.a. art. 174