III FSK 392/25Odpowiedzialność podatkowa osob trzecich przedawnienie decyzji 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Decyzje organów obu instancji orzekały o solidarnej odpowiedzialności R.T. jako byłego prezesa zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za I i III kwartał 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ pierwszej instancji naruszył art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, nie wyznaczając stronie odpowiedniego terminu do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Sąd ten uznał jednak, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż skarżący nie wykazał, aby skrócenie terminu pozbawiło go możliwości obrony. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tego stanowiska. Sąd kasacyjny uznał, że naruszenie art. 200 § 1 o.p. miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ pierwszej instancji wydał decyzję o odpowiedzialności podatkowej skarżącego w dniu 29 grudnia 2023 r., mimo że termin do wypowiedzenia się przez stronę upływał dopiero 2 stycznia 2024 r. Kluczowe było to, że pięcioletni termin do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, określony w art. 118 § 1 o.p., upływał z dniem 31 grudnia 2023 r. Wydanie decyzji po tym terminie było niedopuszczalne. NSA stwierdził, że naruszenie procedury przez organ nie może być środkiem pozwalającym na obejście terminu materialnoprawnego. W związku z tym, że organ nie mógł już wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej skarżącego po 31 grudnia 2023 r., postępowanie stało się bezprzedmiotowe. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWażny precedens dotyczący wpływu naruszeń proceduralnych na dopuszczalność wydania decyzji podatkowej w kontekście terminów materialnoprawnych, zwłaszcza w sprawach odpowiedzialności osób trzecich.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której naruszenie procedury (art. 200 o.p.) prowadzi do wydania decyzji po upływie terminu materialnoprawnego (art. 118 o.p.).
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przez organ podatkowy art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej (niezapewnienie stronie terminu do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego) ma istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli prowadzi do wydania decyzji po upływie terminu z art. 118 § 1 o.p. (terminu do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie art. 200 § 1 o.p. miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ uniemożliwiło organowi wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej w ustawowym terminie.
Uzasadnienie
Naruszenie gwarancji procesowej strony (art. 200 § 1 o.p.) nie może być środkiem pozwalającym organowi na obejście terminu materialnoprawnego (art. 118 § 1 o.p.). Wydanie decyzji po upływie terminu z art. 118 § 1 o.p. jest niedopuszczalne, a naruszenie procedury, które do tego doprowadziło, ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy naruszenie art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, polegające na skróceniu terminu do wypowiedzenia się strony co do zebranego materiału dowodowego, ma istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli strona nie wykazała, że w tym skróconym terminie przedstawiłaby nowe dowody lub twierdzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ umożliwia wydanie decyzji, której organ nie mógłby wydać przy prawidłowym zastosowaniu przepisów postępowania, co bezpośrednio wpływa na dopuszczalność rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Istotny wpływ naruszenia art. 200 § 1 o.p. polega nie tylko na potencjalnym ograniczeniu możliwości przedstawienia przez stronę nowych dowodów, ale przede wszystkim na tym, że organ wydał decyzję w ostatnich dniach biegu terminu z art. 118 § 1 o.p., mimo że dochowanie terminu z art. 200 § 1 o.p. uniemożliwiłoby wydanie decyzji przed upływem terminu z art. 118 § 1 o.p.
Czy termin 5 lat do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (art. 118 § 1 o.p.) jest terminem materialnoprawnym, którego upływ uniemożliwia skuteczne wydanie takiej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jest to termin materialnoprawny, który ogranicza kompetencję organu do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Uzasadnienie
Termin z art. 118 § 1 o.p. określa czas, w którym organ podatkowy może ukształtować podatkowoprawny stosunek odpowiedzialności osoby trzeciej. Po jego upływie decyzja taka nie może zostać skutecznie wydana, niezależnie od tego, czy samo zobowiązanie podatnika głównego pozostaje wymagalne.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (32)
Główne
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. b
Ordynacja podatkowa
Dotyczy odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym przesłanek braku winy członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o upadłość.
o.p. art. 200 § § 1
Ordynacja podatkowa
Wyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Dz.U. 2021 poz 1540 art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich.
Dz.U. 2021 poz 1540 art. 200 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wyznaczenie stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA może rozstrzygnąć sprawę bez przekazywania jej do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada działania na podstawie przepisów prawa.
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów państwa.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy.
o.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
o.p. art. 162
Ordynacja podatkowa
Nie ma zastosowania do terminów z art. 200 o.p.
o.p. art. 178 § § 1
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do przeglądania akt sprawy i sporządzania notatek/kopii.
o.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
o.p. art. 183 § § 1
Ordynacja podatkowa
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
o.p. art. 185 § § 1
Ordynacja podatkowa
Możliwość uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
o.p. art. 188
Ordynacja podatkowa
Możliwość rozstrzygnięcia sprawy przez NSA bez przekazywania jej do ponownego rozpoznania.
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Dowodzenie faktów.
o.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
Przesłanka uznania okoliczności faktycznej za udowodnioną.
o.p. art. 197 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dowód z opinii biegłego.
o.p. art. 199
Ordynacja podatkowa
Dowody z przesłuchania strony i świadków.
o.p. art. 200 § § 3
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
o.p. art. 208 § § 1
Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania.
o.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ordynacja podatkowa
Wymogi uzasadnienia decyzji.
o.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
o.p. art. 212
Ordynacja podatkowa
Zasada związania decyzją podatkową od chwili jej doręczenia.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 200 § 1 o.p. miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ umożliwiło wydanie decyzji po upływie terminu z art. 118 § 1 o.p. • Termin z art. 118 § 1 o.p. jest terminem materialnoprawnym, którego upływ uniemożliwia skuteczne wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że naruszenie art. 200 § 1 o.p. nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący nie wykazał, by w skróconym terminie przedstawił nowe dowody lub twierdzenia.
Godne uwagi sformułowania
nie każde uchybienie w zakresie przywołanego przepisu rodzi automatycznie konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji organu podatkowego. • nie można zaakceptować sytuacji, w której naruszenie gwarancyjnego przepisu postępowania podatkowego staje się środkiem pozwalającym organowi uniknąć konsekwencji upływu terminu prawa materialnego. • Państwo nie może "uratować" wydania decyzji poprzez złamanie procedury. • Wynikiem sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest nie tylko treść materialnoprawnego rozstrzygnięcia, lecz także sama dopuszczalność wydania decyzji w określonej dacie.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ważny precedens dotyczący wpływu naruszeń proceduralnych na dopuszczalność wydania decyzji podatkowej w kontekście terminów materialnoprawnych, zwłaszcza w sprawach odpowiedzialności osób trzecich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której naruszenie procedury (art. 200 o.p.) prowadzi do wydania decyzji po upływie terminu materialnoprawnego (art. 118 o.p.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie procedur przez organy podatkowe i jak naruszenia proceduralne mogą prowadzić do unieważnienia decyzji, nawet jeśli pierwotne zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu. Podkreśla znaczenie terminów materialnoprawnych.
“Organ podatkowy przegrał sprawę przez własne błędy proceduralne, mimo że podatnik mógł być winny zaległości.”
Dane finansowe
WPS: 28 519 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.