III FSK 3060/21Oddalenie skargi kasacyjnej podatek od czynności cywilnoprawnych 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje organów podatkowych w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) wobec M. K. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w szczególności błędne zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (OP) zamiast art. 21 § 1 pkt 1 OP, co miało skutkować nieprawidłowym opodatkowaniem umów pożyczek według stawki 20% zamiast 2%. Naczelny Sąd Administracyjny (NSA), rozpoznając sprawę, był związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem z dnia 10 maja 2018 r. (sygn. akt II FSK 1303/16), wydanym wobec tej samej strony w analogicznym stanie faktycznym i prawnym. W tamtym wyroku NSA uznał, że umowa z dnia 1 lipca 2011 r. zawarta pomiędzy skarżącą a W. T. nie jest umową pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, ponieważ udostępnienie środków wymagało dodatkowego konsensusu stron, a nie tylko samego przekazania pieniędzy. NSA podkreślił, że o zawarciu umowy pożyczki decydują uzgodnienia stron, a nie sam fakt otrzymania pieniędzy. W niniejszej sprawie NSA, stosując zasadę mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia (art. 170 p.p.s.a.), przyjął, że umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie stanowiła umowy pożyczki w rozumieniu przepisów. W związku z tym, że skarżąca powołała się na tę umowę w trakcie kontroli podatkowej, ujawniając fakt otrzymania środków, organ podatkowy prawidłowo zastosował art. 21 § 1 pkt 2 OP, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu ustalającej jego wysokość. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając ją za niezasadną, a także odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzając, że nie zostały one należycie uzasadnione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążąca wykładnia przepisów dotyczących momentu powstania zobowiązania podatkowego w PCC, w szczególności w kontekście umów pożyczek i mocy wiążącej wcześniejszych orzeczeń NSA.
Orzeczenie jest silnie związane z konkretnym stanem faktycznym i wcześniejszym wyrokiem NSA dotyczącym tej samej strony i umowy. Może być stosowane analogicznie w sprawach dotyczących mocy wiążącej orzeczeń.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa z dnia 1 lipca 2011 r. zawarta pomiędzy skarżącą a W. T. stanowi umowę pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, a w konsekwencji, czy podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie stanowi umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, co zostało przesądzone w prawomocnym wyroku NSA z dnia 10 maja 2018 r. (II FSK 1303/16).
Uzasadnienie
NSA, związany wcześniejszym wyrokiem w tej samej sprawie, stwierdził, że umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie spełniała essentialia negotii umowy pożyczki, ponieważ udostępnienie środków wymagało dodatkowego konsensusu stron, a nie tylko samego przekazania pieniędzy. Sam fakt otrzymania pieniędzy nie przesądza o zawarciu umowy pożyczki.
Jaki jest moment powstania zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w przypadku, gdy umowa pożyczki nie jest uznawana za umowę w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, ale podatnik powołuje się na nią w toku postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy umowa nie jest uznawana za umowę pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 KC, ale podatnik powołuje się na nią w toku postępowania, a organ ustala jej istnienie i wysokość, zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 2 OP).
Uzasadnienie
NSA oparł się na wcześniejszym wyroku, który przesądził, że umowa z 1 lipca 2011 r. nie jest umową pożyczki. W związku z tym, że organ powziął wiedzę o pożyczkach z tej umowy i ustalił ich wysokość, zastosowanie znalazł art. 21 § 1 pkt 2 OP, a nie art. 21 § 1 pkt 1 OP.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej zostały należycie uzasadnione i czy wykazano wpływ zarzucanych naruszeń na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty skargi kasacyjnej nie zostały należycie uzasadnione, co uniemożliwiło NSA ocenę ich zasadności.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że strona wnosząca skargę kasacyjną ma obowiązek tak ją zredagować, aby umożliwić sądowi odniesienie się do stanowiska sądu pierwszej instancji, przedstawiając argumentację na poparcie odmiennej wykładni przepisów lub wykazując wpływ naruszeń na wynik sprawy. W tym przypadku brakowało konkretnego uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (25)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
o.p. art. 21 § 1
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Określa moment powstania zobowiązania podatkowego (z mocy prawa lub z dniem doręczenia decyzji).
u.p.c.c. art. 1 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Przedmiot opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (m.in. umowy pożyczki).
u.p.c.c. art. 7 § 5
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Stawka sankcyjna 20% w przypadku powołania się na umowę pożyczki przed organem podatkowym, gdy należny podatek nie został zapłacony.
u.p.c.c. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Stawka 2% podatku od czynności cywilnoprawnych.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
p.p.s.a. art. 170
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi, jeśli sąd nie stwierdzi naruszenia prawa.
p.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakaz reformationis in peius (orzekanie na niekorzyść strony wnoszącej środek odwoławczy).
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek sądu rozpoznania wszystkich aspektów sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA.
o.p. art. 21 § 3
Ustawa – Ordynacja podatkowa
Określenie wysokości zobowiązania podatkowego w decyzji.
u.p.c.c. art. 10 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Obowiązek samodzielnego rozliczenia podatku przez podatnika.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
k.c. art. 61 § 1
Kodeks cywilny
Skuteczność oświadczenia woli złożonego innej osobie.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres powagi rzeczy osądzonej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie jest umową pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, co zostało przesądzone w prawomocnym wyroku NSA. • Zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (powstanie zobowiązania z dniem doręczenia decyzji) jest prawidłowe, gdy organ ustala wysokość zobowiązania po powołaniu się przez podatnika na umowę.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 OP zamiast art. 21 § 1 pkt 1 OP. • Niezastosowanie art. 21 § 1 pkt 1 OP. • Naruszenie art. 134 § 2 p.p.s.a. (zakaz reformationis in peius). • Naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe rozstrzygnięcie o postępowaniu organu. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami prawa materialnego poprzez uchylenie decyzji mimo braku naruszeń. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie i wskazówki co do dalszego postępowania.
Godne uwagi sformułowania
„powołaniem się” przez skarżącą na umowę pożyczki • „ujawnieniem pożyczek niezgłoszonych do opodatkowania” • decyzja deklaratoryjna, jako że stwierdza ona zaistnienie określonego skutku prawnego • decyzja konstytutywna, czyli tworzącą skutek prawny • zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania, czyli decyzji konstytutywnej • bezsprzecznie kwalifikacja prawna umowy [...] ma istotne znaczenie • Sąd rozpoznający niniejszą sprawę tej kwestii nie może badać, gdyż w tym zakresie związany jest stanowiskiem prawnym wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2018 r., II FSK 1303/16 • istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu • ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych • sam fakt otrzymania przez skarżącą od pożyczkodawczyni określonej kwoty pieniężnej nie stanowi o zawarciu umowy pożyczki • nie organ ujawnił niezgłoszenie do opodatkowania umów pożyczek, ale wiedzę o istnieniu pożyczek organ powziął od skarżącej na skutek powołania się przez nią na umowę z dnia 1 lipca 2011 r. • Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.
Skład orzekający
Paweł Borszowski
przewodniczący
Jolanta Sokołowska
sędzia
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążąca wykładnia przepisów dotyczących momentu powstania zobowiązania podatkowego w PCC, w szczególności w kontekście umów pożyczek i mocy wiążącej wcześniejszych orzeczeń NSA."
Ograniczenia: Orzeczenie jest silnie związane z konkretnym stanem faktycznym i wcześniejszym wyrokiem NSA dotyczącym tej samej strony i umowy. Może być stosowane analogicznie w sprawach dotyczących mocy wiążącej orzeczeń.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest wcześniejsze orzecznictwo i jak moc wiążącą mają prawomocne wyroki sądów administracyjnych, nawet w sprawach podatkowych. Pokazuje też subtelności w interpretacji umów pożyczek.
“Prawomocny wyrok NSA przesądził o losach skargi kasacyjnej w sprawie podatku od pożyczek.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.