Orzeczenie · 2026-05-26

III FSK 1154/25Egzekucja świadczeń podatkowych skutki uchylenia decyzji 3

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-26
NSAPodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnaskarga kasacyjnauchylenie decyzjinieprawomocny wyrokpostępowanie egzekucyjneobowiązek podatkowyprawo procesowe administracyjneNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. K. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie skutków nieprawomocnego wyroku sądu administracyjnego uchylającego decyzję podatkową, stanowiącą podstawę tytułu wykonawczego. Skarżący argumentował, że uchylenie decyzji powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. NSA odrzucił tę argumentację, powołując się na art. 152 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Sąd podkreślił, że brak wywołania skutków prawnych oznacza, iż uchylony akt nie podlega wykonaniu, a co za tym idzie, obowiązek wynikający z niego nie może być dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym. Jednakże, w przypadku gdy uchylenie nastąpiło w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powinno ono zostać zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a nie umorzone, chyba że obowiązek definitywnie wygasł. Sąd uznał również, że zarzuty dotyczące naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku) oraz art. 34 § 2 pkt 1 i art. 34a pkt 1 u.p.e.a. są niezasadne, ponieważ uchylona decyzja podatkowa weszła do obrotu prawnego, a zatem obowiązek istniał. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również został oddalony, uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja skutków nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową dla postępowania egzekucyjnego oraz stosowanie art. 152 § 1 p.p.s.a. i art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej przez nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego w kontekście trwającego postępowania egzekucyjnego.

Zagadnienia prawne (3)

Jakie skutki w postępowaniu egzekucyjnym wywołuje nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nieprawomocny wyrok uchylający decyzję podatkową, zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., powoduje, że uchylona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. Oznacza to, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, a obowiązek z niej wynikający nie może być dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym. Jeśli uchylenie nastąpiło w toku postępowania egzekucyjnego, powinno ono zostać zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., a nie umorzone, chyba że obowiązek definitywnie wygasł.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że art. 152 § 1 p.p.s.a. zabezpiecza stronę przed negatywnymi działaniami organów do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia. Brak wywołania skutków prawnych przez uchyloną decyzję oznacza brak możliwości egzekwowania obowiązku. W przypadku trwającego postępowania egzekucyjnego, właściwym środkiem jest zawieszenie, a nie umorzenie, chyba że obowiązek nie istnieje.

Czy uchylenie decyzji podatkowej przez nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego stanowi przesłankę do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie decyzji podatkowej przez nieprawomocny wyrok nie stanowi przesłanki do uznania zarzutu nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Przesłanka ta dotyczy sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją nigdy nie powstał lub definitywnie wygasł.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na doktrynę, zgodnie z którą zarzut nieistnienia obowiązku dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał. Skoro uchylona decyzja podatkowa weszła do obrotu prawnego, obowiązek istniał, a zatem nie można mówić o jego nieistnieniu w rozumieniu tego przepisu.

Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku WSA nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawy prawnej i jej uzasadnienia, umożliwiając kontrolę instancyjną.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA odpowiada wymogom formalnym. Podkreślono, że sąd nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich zarzutów, jeśli koncentruje się na istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach, a pominięte wątki mają charakter uboczny.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną skarżącego.

Przepisy (6)

Główne

p.p.s.a. art. 152 § § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Dotyczy to również sytuacji, gdy uchylona decyzja stanowi podstawę wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut nieistnienia obowiązku w rozumieniu tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją nigdy nie powstał lub definitywnie wygasł, a nie gdy został uchylony nieprawomocnym wyrokiem sądu.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 56 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku uchylenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, postępowanie to powinno zostać zawieszone.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawy prawnej i jej uzasadnienie, umożliwiając kontrolę instancyjną. Nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów, jeśli koncentruje się na istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie WSA. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przepisów u.p.e.a. i p.p.s.a. • Naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia obowiązku w związku z uchyleniem decyzji podatkowej. • Naruszenie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu egzekucyjnego. • Naruszenie art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i błędną wykładnię skutków uchylenia decyzji dla postępowania egzekucyjnego. • Naruszenie art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię skutków uchylonego aktu prawnego.

Godne uwagi sformułowania

nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku • uchylona decyzja nie podlega wykonaniu • obowiązek nie może być dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym • postępowanie to powinno zostać zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności • podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał

Skład orzekający

Dominik Gajewski

sędzia

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową dla postępowania egzekucyjnego oraz stosowanie art. 152 § 1 p.p.s.a. i art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej przez nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego w kontekście trwającego postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym i egzekucyjnym, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i sytuację podatników.

Nieprawomocny wyrok uchylający decyzję podatkową – czy to koniec egzekucji? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 360 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst