III CZP 85/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zagadnienia prawnego przedstawionego Sądowi Najwyższemu przez Sąd Apelacyjny, a mianowicie, czy spółka kapitałowa, która w toku postępowania sądowego nabyła w wyniku podziału przez wydzielenie część majątku spółki dzielonej, wstępuje do toczącego się procesu w miejsce poprzednika prawnego bez potrzeby uzyskania zgody przeciwnika procesowego. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że spółka przejmująca część majątku w wyniku podziału przez wydzielenie (art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.) wstępuje do procesu o prawo objęte wydzielonym majątkiem w miejsce spółki dzielonej automatycznie, bez konieczności uzyskiwania zgody przeciwnika procesowego. Podkreślono, że taka sukcesja jest skutkiem prawnym wynikającym z przepisów Kodeksu spółek handlowych i obejmuje również następstwo procesowe, a celem art. 192 pkt 3 k.p.c. jest stabilizacja procesu, która nie jest zagrożona w przypadku automatycznego wstąpienia sukcesora.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad następstwa procesowego w przypadku podziału spółki przez wydzielenie.
Dotyczy wyłącznie podziału przez wydzielenie spółki kapitałowej w toku postępowania sądowego.
Zagadnienia prawne (1)
Czy spółka, do której w toku postępowania na skutek podziału przez wydzielenie przeniesiono część majątku spółki dzielonej (art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.), wstępuje do toczącego się procesu w miejsce poprzednika prawnego (spółki dzielonej) bez potrzeby uzyskania zgody przeciwnika procesowego w trybie art. 192 pkt 3 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, spółka kapitałowa, która w toku procesu nabyła w wyniku podziału przez wydzielenie (art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.) część majątku spółki dzielonej, wstępuje do procesu o prawo objęte wydzielonym majątkiem w miejsce spółki dzielonej bez potrzeby uzyskania zgody przeciwnika procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sukcesja uniwersalna w wyniku podziału przez wydzielenie obejmuje automatycznie następstwo procesowe, podobnie jak w przypadku sukcesji mortis causa czy po zlikwidowanej osobie prawnej. Przepis art. 192 pkt 3 k.p.c. nie ma zastosowania, ponieważ cel tego przepisu (stabilizacja procesu) nie jest zagrożony, a wręcz może być wykorzystywany do utrudniania dochodzenia roszczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.F. S.A. | spółka | powód |
| K.R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| I.L. S.A. | spółka | uczestnik |
| V. L. SA | spółka | powód |
Przepisy (9)
Główne
k.s.h. art. 529 § 1 pkt 4
Kodeks spółek handlowych
Podział przez wydzielenie polega na przeniesieniu części majątku spółki dzielonej na inną spółkę.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchwały Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 192 § pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten reguluje wstąpienie do procesu za zgodą przeciwnika procesowego w przypadku zbycia przedmiotu sporu w toku sprawy.
k.s.h. art. 530 § 1
Kodeks spółek handlowych
W przypadku podziału przez wydzielenie spółka dzielona nadal istnieje.
k.s.h. art. 531 § 1
Kodeks spółek handlowych
Podział spółki kapitałowej jest częściową sukcesją uniwersalną.
k.s.h. art. 531 § 2
Kodeks spółek handlowych
Przedmiotem sukcesji są także zezwolenia, koncesje i ulgi.
k.s.h. art. 529 § 2
Kodeks spółek handlowych
Do podziału przez wydzielenie stosuje się odpowiednio przepisy o podziale spółek.
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stabilizacji procesu.
k.p.c. art. 30 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Automatyczne następstwo w postępowaniu administracyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podział przez wydzielenie jest formą sukcesji uniwersalnej, która powinna obejmować następstwo procesowe. • Cel art. 192 pkt 3 k.p.c. (stabilizacja procesu) nie jest zagrożony przez automatyczne wstąpienie sukcesora. • Automatyczne następstwo procesowe jest zgodne z celem reorganizacji spółek i ułatwia funkcjonowanie przepisów o podziale spółek. • Podobnie jak w przypadku sukcesji mortis causa i po zlikwidowanej osobie prawnej, sukcesja w wyniku podziału przez wydzielenie powinna obejmować następstwo procesowe. • Sukcesja w wyniku podziału spółki obejmuje także stosunki publicznoprawne, gdzie zasadą jest automatyczne następstwo.
Odrzucone argumenty
Podział przez wydzielenie nie jest równoznaczny z likwidacją spółki, dlatego art. 192 pkt 3 k.p.c. powinien mieć zastosowanie. • Następstwo procesowe jest możliwe jedynie jako konsekwencja następstwa materialnoprawnego, na podstawie art. 192 pkt 3 k.p.c., chyba że co innego wynika z przepisów szczególnych. • Stabilizacja procesu w interesie przeciwnika strony, która w toku procesu zbyła przedmiot sporu, przemawia za koniecznością uzyskania zgody.
Godne uwagi sformułowania
spółka kapitałowa, która w toku procesu nabyła w wyniku podziału przez wydzielenie (art. 529 § 1 pkt 4 k.s.h.) część majątku spółki dzielonej, wstępuje do procesu o prawo objęte wydzielonym majątkiem w miejsce spółki dzielonej bez potrzeby uzyskania zgody przeciwnika procesowego; art. 192 pkt 3 k.p.c nie ma w tym przypadku zastosowania. • Artykuł 531 § 1 k.s.h. ujmuje podział spółki kapitałowej bez względu na jego sposób jako częściową sukcesję uniwersalną, tj. jako sukcesję uniwersalną co do części praw i obowiązków określonych w planie podziału... • Cały sens takiej reorganizacji opartej na sukcesji uniwersalnej przemawia za tym, aby sukcesja ta, tak jak sukcesja uniwersalna mortis causa i po osobie prawnej zlikwidowanej obejmowała automatycznie także następstwo procesowe.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący
Krzysztof Strzelczyk
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad następstwa procesowego w przypadku podziału spółki przez wydzielenie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie podziału przez wydzielenie spółki kapitałowej w toku postępowania sądowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Rozstrzyga istotną kwestię procesową dotyczącą sukcesji praw i obowiązków spółek w trakcie toczących się postępowań, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą.
“Podział spółki w trakcie procesu? Sąd Najwyższy wyjaśnia: sukcesja procesowa następuje automatycznie!”
Dane finansowe
WPS: 489 474,75 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.