III CZP 79/02Badanie skuteczności umowy o służebność gruntową w postępowaniu wieczystoksięgowym

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, dotyczące dwóch kwestii: po pierwsze, czy w postępowaniu wieczystoksięgowym dopuszczalne jest badanie materialnoprawnej skuteczności umowy o ustanowienie służebności gruntowej pod kątem jej zgodności z celem określonym w art. 285 § 2 k.c.; po drugie, czy dopuszczalne jest ustanowienie służebności gruntowej w postaci dostępu do słupa energetycznego na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, którego nieruchomość władnąca wchodzi w skład tego przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy uchwalił, że w postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest dopuszczalne badanie skuteczności materialnoprawnej umowy o ustanowienie służebności gruntowej w zakresie jej zgodności z celem, o którym mowa w art. 285 § 2 k.c. Kognicja sądu w tym postępowaniu jest ograniczona do badania treści wniosku i dołączonych dokumentów, a nie do merytorycznego badania ważności umowy. Sąd nie może odmówić wpisu, kwestionując skuteczność materialnoprawną umowy na podstawie art. 285 § 2 k.c., gdyż takie badanie wymaga postępowania procesowego. W odniesieniu do drugiej kwestii, Sąd Najwyższy stwierdził, że okoliczność, iż nieruchomość władnąca wchodzi w skład przedsiębiorstwa energetycznego, sama przez się nie wyklucza możliwości zrealizowania przez strony umowy celu określonego w art. 285 § 2 k.c. Uzasadniono, że służebność taka może zwiększyć użyteczność przedsiębiorstwa jako całości, nawet jeśli nieruchomość władnąca jest tylko jednym z jego składników, a linie energetyczne stanowią istotny element sieci przesyłowej.

Zagadnienia prawne (2)

Skład orzekający