III CZP 68/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał zagadnienie prawne dotyczące sytuacji, w której gospodarstwo rolne zostało przekazane następcy pozostającemu w związku małżeńskim i objętemu ustrojem wspólności majątkowej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Powstała wątpliwość, czy takie przekazanie automatycznie skutkuje objęciem gospodarstwa wspólnością ustawową, czy też wymaga odrębnego zastrzeżenia. Sąd Najwyższy, opierając się na utrwalonym orzecznictwie, uznał, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy jest specyficzną umową cywilnoprawną, odmienną od darowizny. W związku z tym, nie stosuje się do niej przepisów kodeksu cywilnego dotyczących darowizny, w tym wyłączenia z art. 33 pkt 2 k.r.o. W konsekwencji, gospodarstwo rolne nabyte przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej na podstawie tej ustawy, wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 31 § 1 k.r.o.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie charakteru prawnego umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy i jego skutków w zakresie wspólności majątkowej małżeńskiej.
Dotyczy umów zawartych na podstawie ustawy z 1982 r. oraz interpretacji przepisów k.r.o. w brzmieniu obowiązującym przed 20 stycznia 2005 r., choć zasady mogą być analogicznie stosowane do późniejszych umów.
Zagadnienia prawne (1)
Czy przekazanie gospodarstwa rolnego następcy pozostającemu w związku małżeńskim i ustroju wspólności majątkowej na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin skutkuje w każdej sytuacji objęciem przekazanego gospodarstwa wspólnością ustawową w rozumieniu art. 31 k.r.o. (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 stycznia 2005 r.), czy też skutek taki następuje jedynie w wyniku, odzwierciedlonego w treści czynności prawnej, zastrzeżenia odmiennego od reguły wyrażonej w art. 33 pkt 2 k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Gospodarstwo rolne przekazane na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin następcy pozostającemu w ustroju wspólności majątkowej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy jest specyficzną umową cywilnoprawną, odmienną od darowizny. Nie stosuje się do niej przepisów kodeksu cywilnego o darowiźnie, w tym wyłączenia z art. 33 pkt 2 k.r.o. W związku z tym, gospodarstwo nabyte przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej na podstawie tej ustawy, wchodzi w skład majątku wspólnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 31 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zasada nabywania praw do majątku wspólnego.
k.r.o. art. 33 § pkt 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wyłączenie z majątku wspólnego przedmiotów nabytych przez jednego z małżonków z tytułu darowizny, dziedziczenia, zapisu lub przedawnienia roszczenia.
u.u.s.r.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Podstawa prawna umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy.
Pomocnicze
u.s.r. art. 119 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa skutki prawne umów zawartych na podstawie uchylonej ustawy.
Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. art. 5 § ust. 2
Nowelizacja kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, stosowanie przepisów w obecnym brzmieniu.
k.c. art. 888
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące darowizny.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa podjęcia uchwały.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy jest specyficzną umową cywilnoprawną, odmienną od darowizny. • Nie stosuje się do niej przepisów kodeksu cywilnego o darowiźnie, w tym wyłączenia z art. 33 pkt 2 k.r.o. • Gospodarstwo rolne nabyte przez jednego z małżonków w czasie trwania wspólności majątkowej na podstawie ustawy z 1982 r. wchodzi w skład majątku wspólnego.
Odrzucone argumenty
Umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego jest darowizną w rozumieniu k.c., a gospodarstwo wchodzi do majątku osobistego następcy. • Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. tak zbliżyła reżim prawny umowy przekazania do darowizny, że należy stosować przepisy o darowiźnie.
Godne uwagi sformułowania
umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy jest ustawowo wyodrębnioną swoistą umową cywilnoprawną odmienną od umowy darowizny • nie mieści się w katalogu umów uregulowanych w kodeksie cywilnym • wspólną cechą umowy przekazania własności gospodarstwa rolnego następcy i umowy darowizny jest jedynie nieodpłatność świadczenia, nie będąca jednak atrybutem, ani nawet dominującą cechą umowy przekazania
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Iwona Koper
sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy i jego skutków w zakresie wspólności majątkowej małżeńskiej."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych na podstawie ustawy z 1982 r. oraz interpretacji przepisów k.r.o. w brzmieniu obowiązującym przed 20 stycznia 2005 r., choć zasady mogą być analogicznie stosowane do późniejszych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu prawa rodzinnego i majątkowego, które ma praktyczne znaczenie dla wielu rolników i ich rodzin, wyjaśniając status prawny gospodarstw rolnych w kontekście wspólności majątkowej.
“Czy gospodarstwo rolne od rodziców staje się Waszą wspólną własnością? Kluczowa uchwała Sądu Najwyższego.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.