III CZP 6/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNarodowy Bank Polski złożył wniosek o zmianę wpisu w rejestrze zastawów, wskazując siebie jako nowego zastawnika w miejsce Spółdzielczego Banku Rzemiosła i Rolnictwa (SBRR) w upadłości. SBRR dokonał przelewu wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym na NBP przed ogłoszeniem upadłości. Sąd Okręgowy w Warszawie przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące tego, czy w postępowaniu rejestrowym obligatoryjnym uczestnikiem jest bank w upadłości czy syndyk masy upadłości, a także czy brak organu reprezentującego bank w upadłości stanowi przeszkodę w postępowaniu. Sąd Najwyższy, powołując się na przepisy Prawa upadłościowego i naprawczego oraz ustawy o zastawie rejestrowym, orzekł, że w przypadku ogłoszenia upadłości banku będącego zastawnikiem, to syndyk masy upadłości jest obligatoryjnym uczestnikiem postępowania o wpis zmiany zastawnika do rejestru, nawet jeśli przelew wierzytelności nastąpił przed ogłoszeniem upadłości. Podkreślono, że postępowanie dotyczące zastawu rejestrowego wchodzi w skład masy upadłości, a syndyk działa w imieniu własnym na rzecz upadłego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podmiotu legitymowanego do reprezentowania banku w upadłości w postępowaniach rejestrowych dotyczących zastawu rejestrowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji upadłości banku będącego zastawnikiem i przelewu wierzytelności zabezpieczonej zastawem.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w razie ogłoszenia upadłości banku - zastawnika, po dokonaniu przez niego przelewu na zabezpieczenie wierzytelności wraz z zabezpieczającym ją zastawem rejestrowym, w postępowaniu rejestrowym o zmianę wpisu zastawnika obligatoryjnym uczestnikiem jest bank w upadłości - dotychczasowy zastawnik, czy też syndyk masy upadłości tego banku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W razie ogłoszenia upadłości banku będącego zastawnikiem, uczestnikiem postępowania o wpis zmiany zastawnika w rejestrze zastawów w związku z przelewem wierzytelności zabezpieczonej tym zastawem jest syndyk masy upadłości zastawnika, choćby przelew był dokonany przed ogłoszeniem upadłości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie o wpis zmiany zastawnika w rejestrze zastawów, gdy zastawnikiem jest bank w upadłości, dotyczy masy upadłości. W związku z tym, legitymację do jego wszczęcia lub uczestniczenia w nim ma syndyk masy upadłości, który działa w imieniu własnym na rzecz upadłego. Nie ma znaczenia, czy przelew wierzytelności nastąpił przed czy po ogłoszeniu upadłości.
W razie udzielenia odpowiedzi na pytanie 1, że bank jest obligatoryjnym uczestnikiem postępowania o zmianę wpisu, czy po stronie banku w upadłości - dotychczasowego zastawnika zachodzi ujemna przesłanka postępowania z uwagi na brak organu uprawnionego do jego reprezentowania uniemożliwiający mu działanie?
Odpowiedź sądu
Nie udzielono bezpośredniej odpowiedzi na to pytanie w uchwale, ale z uzasadnienia wynika, że syndyk masy upadłości reprezentuje bank w upadłości w tym postępowaniu.
Uzasadnienie
Choć pytanie o ujemną przesłankę postępowania z powodu braku organu reprezentującego bank w upadłości zostało postawione, rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego skupiło się na tym, że syndyk masy upadłości jest podmiotem legitymowanym do działania w postępowaniu rejestrowym, co pośrednio rozwiązuje problem reprezentacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Narodowy Bank Polski | instytucja | wnioskodawca |
| Spółdzielczy Bank Rzemiosła i Rolnictwa w W. w upadłości likwidacyjnej | spółka | uczestnik |
| T. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Grupa G. sp. z o.o. w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (8)
Główne
p.u.n. art. 143
Ustawa - Prawo upadłościowe i naprawcze
Po uprawomocnieniu się postanowienia o zmianie sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku, miały zastosowanie art. 144 ust. 1 i 2 p.u.n. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2016 r., z których wynikało, że postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogły być wszczęte i dalej prowadzone wyłącznie przez syndyka, przy czym syndyk prowadził je na rachunek upadłego, ale w imieniu własnym.
p.u. art. 144 § 1 i 2
Ustawa - Prawo upadłościowe
Analogiczne skutki z ogłoszeniem upadłości łączą art. 144 ust. 1 i 2 p.u. (w obecnym brzmieniu).
u.z.r. art. 17 § 1
Ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów
Przeniesienie zastawu rejestrowego może być dokonane tylko wraz z przeniesieniem wierzytelności zabezpieczonej tym zastawem, jednak przeniesienie zastawu rejestrowego jest skuteczne od daty wpisu nabywcy do rejestru zastawów. Wpis przejścia zastawu rejestrowego na nabywcę wierzytelności ma charakter konstytutywny.
Pomocnicze
pr. art. 449
Ustawa - Prawo restrukturyzacyjne
Zastosowanie przepisów ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r.
k.p.c. art. 174 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zawieszenia postępowania w przypadku ogłoszenia upadłości.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach, do których przepisy o procesie nie mają zastosowania.
p.u. art. 426 § i nast.
Ustawa - Prawo upadłościowe
Odmienności w przypadku upadłości banku, które jednak nie dotyczą kwestii relewantnych dla oceny rozpatrywanego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postępowanie o wpis zmiany zastawnika w rejestrze zastawów, gdy zastawnikiem jest bank w upadłości, dotyczy masy upadłości. • Syndyk masy upadłości jest podmiotem legitymowanym do wszczęcia lub uczestniczenia w postępowaniu rejestrowym dotyczącym masy upadłości. • Wpis przejścia zastawu rejestrowego na nabywcę wierzytelności ma charakter konstytutywny, a do czasu wpisu zastaw przysługuje dotychczasowemu zastawnikowi.
Godne uwagi sformułowania
obligatoryjnym uczestnikiem jest syndyk masy upadłości zastawnika, choćby przelew był dokonany przed ogłoszeniem upadłości. • Postępowania sądowe mające za przedmiot zastaw rejestrowy przysługujący upadłemu zastawnikowi lub dotyczące tego zastawu są zatem postępowaniami sądowymi dotyczącymi masy upadłości tego zastawnika. • Wpis przejścia zastawu rejestrowego na nabywcę wierzytelności ma charakter konstytutywny.
Skład orzekający
Irena Gromska-Szuster
przewodniczący
Anna Kozłowska
członek
Karol Weitz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podmiotu legitymowanego do reprezentowania banku w upadłości w postępowaniach rejestrowych dotyczących zastawu rejestrowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji upadłości banku będącego zastawnikiem i przelewu wierzytelności zabezpieczonej zastawem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w kontekście upadłości banków i obrotu zastawami, co jest istotne dla praktyków prawa bankowego i cywilnego.
“Upadłość banku a rejestr zastawów: Kto reprezentuje interesy w postępowaniu?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.