III CZP 47/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 września 2013 r. rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące wpływu wykreślenia spółki akcyjnej z rejestru przedsiębiorców na możliwość ochrony wierzycieli na podstawie skargi pauliańskiej (art. 527 i nast. k.c.). W analizowanej sprawie Bank P. S.A. dochodził uznania za bezskuteczne dwóch umów zawartych przez Zakłady Mięsne P. S.A., które miały doprowadzić do pokrzywdzenia wierzyciela. W trakcie postępowania spółka P. S.A. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd Apelacyjny powziął wątpliwość, czy takie wykreślenie powoduje wygaśnięcie wierzytelności powoda i utratę przez niego interesu chronionego skargą pauliańską. Sąd Najwyższy, analizując dotychczasowe orzecznictwo i piśmiennictwo, stwierdził, że wykreślenie spółki z rejestru nie wyłącza ochrony wierzycieli na podstawie art. 527 i nast. k.c. Podkreślono, że skarga pauliańska ma charakter samodzielny i nie jest akcesoryjna do wierzytelności wobec dłużnika, a jej celem jest ochrona wierzycieli przed nieuczciwym zachowaniem dłużnika. Utrata bytu prawnego przez spółkę nie powinna pozbawiać wierzycieli możliwości dochodzenia swoich praw, zwłaszcza że postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne nie zawsze gwarantuje zaspokojenie wszystkich wierzycieli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUtrzymanie ochrony wierzycieli na gruncie skargi pauliańskiej mimo wykreślenia dłużnika z rejestru.
Dotyczy głównie sytuacji, gdy dłużnikiem jest spółka kapitałowa.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wykreślenie spółki akcyjnej - dłużnika powoda - z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego w czasie trwania postępowania o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, dokonanej przez tego dłużnika powoda z pozwanym, powoduje skutek w postaci wygaśnięcia wierzytelności powoda wobec dłużnika, a tym samym utratę przez powoda godnego ochrony interesu, stanowiącego jedną z przesłanek skargi paulińskiej (art. 527 i następne k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykreślenie spółki akcyjnej będącej dłużnikiem nie wyłącza ochrony jej wierzycieli na podstawie art. 527 i nast. k.c.
Uzasadnienie
Skarga pauliańska ma charakter samodzielny i nie jest akcesoryjna do wierzytelności wobec dłużnika. Jej celem jest ochrona wierzycieli przed nieuczciwym zachowaniem dłużnika, a utrata bytu prawnego przez spółkę nie powinna pozbawiać wierzycieli możliwości dochodzenia swoich praw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank P. S.A. | spółka | powód |
| "G." sp. z o.o. | spółka | pozwany |
| Zakłady Mięsne P. S.A. | spółka | dłużnik powoda |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Skarga pauliańska służy ochronie wierzycieli przed czynnościami prawnymi dłużnika dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli. Wymaga istnienia wierzytelności w chwili dokonywania czynności i wytoczenia powództwa.
Pomocnicze
k.c. art. 530
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wierzytelność musi istnieć co najmniej w chwili wyrokowania.
k.s.h. art. 477 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Podstawa wykreślenia spółki z rejestru.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Odpowiedzialność dłużnika hipotecznego.
k.c. art. 879
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność poręczyciela.
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Dziedziczenie długów i wierzytelności.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada ochrony własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga pauliańska ma charakter samodzielny i nie jest akcesoryjna do wierzytelności wobec dłużnika. • Celem skargi pauliańskiej jest ochrona wierzycieli przed nieuczciwym zachowaniem dłużnika. • Wykreślenie spółki z rejestru nie powinno pozbawiać wierzycieli możliwości dochodzenia swoich praw.
Odrzucone argumenty
Wykreślenie spółki z rejestru powoduje wygaśnięcie wierzytelności powoda i utratę przez niego interesu chronionego skargą pauliańską.
Godne uwagi sformułowania
Wykreślenie spółki akcyjnej będącej dłużnikiem nie wyłącza ochrony jej wierzycieli na podstawie art. 527 i nast. k.c. • Celem skargi pauliańskiej nie jest zabezpieczenie konkretnej wierzytelności, lecz wprowadzenie regulacji chroniącej wierzycieli przed nieuczciwym zachowaniem dłużnika. • Osiągnięcie tego celu byłoby wątpliwe w razie przyjęcia, że żądanie określone w art. 527 i nast. k.c. wygasa z chwilą wykreślenia będącej dłużnikiem spółki akcyjnej z rejestru.
Skład orzekający
Bogumiła Ustjanicz
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Agnieszka Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Utrzymanie ochrony wierzycieli na gruncie skargi pauliańskiej mimo wykreślenia dłużnika z rejestru."
Ograniczenia: Dotyczy głównie sytuacji, gdy dłużnikiem jest spółka kapitałowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony wierzycieli w sytuacji, gdy ich dłużnik przestaje istnieć prawnie. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego ma istotne znaczenie praktyczne dla obrotu prawnego.
“Czy wykreślenie firmy z rejestru chroni ją przed długami? Sąd Najwyższy odpowiada!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.