III CZP 45/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale III CZP 45/18 rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące przynależności majątkowej rzeczy nabytej w trakcie trwania małżeństwa w ustrojowej wspólności majątkowej, gdy środki na jej nabycie pochodziły częściowo z majątku osobistego jednego z małżonków, a częściowo z majątku wspólnego. Sąd analizował trzy koncepcje: nabycie w całości do majątku wspólnego, nabycie do majątku, z którego pochodziła większość środków, oraz nabycie do majątku osobistego i wspólnego w udziałach proporcjonalnych. Sąd Najwyższy opowiedział się za trzecią koncepcją, uznając ją za najbardziej prawidłową pod względem dogmatycznym. Stwierdził, że rzecz taka wchodzi do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na jej nabycie. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy świadczenie z majątku osobistego lub wspólnego miało charakter nakładu na drugi z tych majątków. Uchwała ta ma istotne znaczenie dla rozliczeń majątkowych między małżonkami oraz dla ochrony praw wierzycieli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad przynależności majątkowej rzeczy nabytych przez małżonków w trakcie wspólności ustawowej, gdy środki pochodzą z majątku osobistego i wspólnego.
Dotyczy sytuacji, gdy nie ma odmiennej umowy małżonków ani wyraźnego oświadczenia woli co do przeznaczenia środków. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy środki miały charakter nakładu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje reżim ustawowej wspólności majątkowej, w części ze środków pochodzących z majątku odrębnego jednego z małżonków a w części z ich majątku wspólnego wchodzi w całości do majątku wspólnego, czy też wchodzi do tego z majątków, z którego pochodzi większa część środków na nabycie rzeczy, czy też wchodzi do majątku odrębnego jednego z małżonków i jednocześnie do ich majątku wspólnego w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na nabycie rzeczy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, w części ze środków pochodzących z majątku osobistego jednego z małżonków, a w części z ich majątku wspólnego, wchodzi do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego małżonków w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na jej nabycie, chyba że świadczenie z majątku osobistego lub majątku wspólnego przekazane na nabycie rzeczy miało charakter nakładu, odpowiednio, na majątek wspólny lub osobisty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że najbardziej prawidłowe jest stanowisko o proporcjonalnym podziale majątku w zależności od pochodzenia środków, uwzględniające zarówno wolę małżonków, jak i przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także chroniące interesy wierzycieli. Pozostałe koncepcje uznano za mniej adekwatne lub prowadzące do niepewności prawnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. C. | osoba_fizyczna | powód |
| E. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 31 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
W skład majątku wspólnego małżonków wchodzą wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności, za wyjątkiem tych, o których mowa w art. 33 k.r.o.
k.r.o. art. 33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Katalog rzeczy, wierzytelności lub praw, które nie wchodzą do majątku wspólnego.
u.k.w.i.h. art. 10 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Podstawa do usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Pomocnicze
k.r.o. art. 33 § pkt 10
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego wchodzą do majątku osobistego (surogacja).
k.r.o. art. 45
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący obowiązku dokonywania rozliczeń nakładów.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Zasada, że zobowiązanie powinno być zaspokojone z majątku tego, kto je zaciągnął.
k.p.c. art. 803
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zaspokojenia zobowiązań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przynależność rzeczy nabytej w czasie trwania wspólności ustawowej, ze środków częściowo wspólnych i częściowo osobistych, do majątku osobistego i wspólnego w udziałach proporcjonalnych do wartości zaangażowanych środków jest najbardziej prawidłowym rozwiązaniem dogmatycznym. • Taka interpretacja uwzględnia wolę małżonków, przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz chroni interesy wierzycieli. • Koncepcja proporcjonalnego podziału zapobiega nieuzasadnionemu powiększaniu jednego majątku kosztem drugiego i zapewnia większą pewność obrotu prawnego.
Odrzucone argumenty
Nabycie rzeczy w całości do majątku wspólnego, niezależnie od proporcji zaangażowanych środków. • Nabycie do majątku, z którego pochodziła przeważająca część środków, z obowiązkiem rozliczenia nakładów z pozostałego majątku. • Nabycie do majątku osobistego małżonka z roszczeniem o zwrot nakładów z majątku wspólnego.
Godne uwagi sformułowania
Rzecz nabyta w trakcie trwania małżeństwa, w którym obowiązuje ustawowa wspólność majątkowa, w części ze środków pochodzących z majątku osobistego jednego z małżonków, a w części z ich majątku wspólnego, wchodzi do majątku osobistego małżonka i do majątku wspólnego małżonków w udziałach odpowiadających stosunkowi środków przeznaczonych z tych majątków na jej nabycie, chyba że świadczenie z majątku osobistego lub majątku wspólnego przekazane na nabycie rzeczy miało charakter nakładu, odpowiednio, na majątek wspólny lub osobisty. • Trzecie ze stanowisk objaśniających status przedmiotu nabytego w czasie trwania małżeństwa ze środków pochodzących częściowo z majątku wspólnego, a częściowo z majątku osobistego małżonków, zakłada, że – jeżeli nic innego nie wynika z treści czynności prawnej – nabyty przedmiot należy proporcjonalnie do wartości użytych dla jego uzyskania środków z majątku osobistego i z majątku wspólnego, w odpowiedniej ułamkowej części. • To stanowisko jawi się jako najbardziej prawidłowe pod względem dogmatycznym.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad przynależności majątkowej rzeczy nabytych przez małżonków w trakcie wspólności ustawowej, gdy środki pochodzą z majątku osobistego i wspólnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy nie ma odmiennej umowy małżonków ani wyraźnego oświadczenia woli co do przeznaczenia środków. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy środki miały charakter nakładu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń majątkowych między małżonkami, szczególnie przy zakupie nieruchomości, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona prawników i osób prywatnych.
“Kupujesz mieszkanie z mężem/żoną? Sprawdź, do kogo tak naprawdę należy!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.