Orzeczenie · 2009-09-29

III CZP 41/09

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2009-09-29
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
umowa o roboty budowlaneumowa o dziełowynagrodzenieryczałtkosztorysanalogialuka prawnakodeks cywilnyochrona praw majątkowychKonstytucja

Sąd Najwyższy w powiększonym składzie rozstrzygnął zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich, dotyczące możliwości analogicznego stosowania przepisów art. 629 i 632 § 2 Kodeksu cywilnego do umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym lub kosztorysowym. Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich wynikał z rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego w tej kwestii. Sąd Najwyższy stwierdził, że umowa o roboty budowlane i umowa o dzieło są odrębnymi typami umów nazwanych, co potwierdza m.in. odesłanie z art. 656 § 1 k.c. Mimo tej odrębności, Sąd uznał, że w zakresie regulacji wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych występuje luka prawna. Argumentowano, że brak dostatecznej regulacji w tym zakresie, a także podobieństwo obu umów, uzasadnia analogiczne stosowanie przepisów dotyczących umowy o dzieło. Podkreślono, że stosowanie art. 3571 k.c. (klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków) jest znacznie bardziej restrykcyjne niż przepisy art. 629 i 632 § 2 k.c. Wskazano również na konstytucyjną zasadę równej ochrony praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji), która przemawia za zapewnieniem wykonawcy robót budowlanych ochrony porównywalnej do wykonawcy dzieła. Sąd odrzucił argument, że wolą ustawodawcy było wyłączenie stosowania tych przepisów, wskazując, że pierwotne założenie o istnieniu przepisów szczególnych nie zostało zrealizowane, a brak nowelizacji kodeksu cywilnego nie oznacza woli ustawodawcy. Uchwała dopuszcza zatem analogiczne stosowanie art. 629 i 632 § 2 k.c. do umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym lub kosztorysowym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie analogicznego stosowania przepisów o umowie o dzieło do umów o roboty budowlane w zakresie wynagrodzenia, zwłaszcza w kontekście luki prawnej i ochrony praw majątkowych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym lub kosztorysowym.

Zagadnienia prawne (1)

Czy przepisy art. 629 k.c. i art. 632 § 2 k.c. mają zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane, gdy zastrzeżono w jej ramach wynagrodzenie ryczałtowe lub kosztorysowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy art. 629 i 632 § 2 k.c. mogą mieć zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że umowa o roboty budowlane jest odrębnym typem umowy od umowy o dzieło, jednakże istnieje luka prawna w zakresie regulacji wynagrodzenia. Podobieństwo obu umów oraz potrzeba równej ochrony praw majątkowych uzasadniają analogiczne stosowanie przepisów o umowie o dzieło, zwłaszcza że regulacja ogólna (art. 3571 k.c.) jest bardziej restrykcyjna.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchwała

Strony

NazwaTypRola
Rzecznik Praw Obywatelskichorgan_państwowywnioskodawca
Prokuratura Krajowaorgan_państwowyudział

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 629

Kodeks cywilny

Może mieć zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane.

k.c. art. 632 § 2

Kodeks cywilny

Może mieć zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane.

Pomocnicze

k.c. art. 656 § 1

Kodeks cywilny

Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o umowie o dzieło, ale nie wyklucza analogii w zakresie, który nie jest objęty odesłaniem.

k.c. art. 357 § 1

Kodeks cywilny

Regulacja ogólna dotycząca nadzwyczajnej zmiany stosunków, mniej korzystna dla wykonawcy niż art. 632 § 2 k.c.

k.c. art. 647

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych, uznany za niewystarczający.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa o roboty budowlane i umowa o dzieło są odrębnymi typami umów, ale istnieje luka prawna w zakresie regulacji wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych. • Podobieństwo między umową o roboty budowlane a umową o dzieło uzasadnia analogiczne stosowanie przepisów. • Regulacja ogólna (art. 3571 k.c.) jest mniej korzystna dla wykonawcy niż przepisy art. 629 i 632 § 2 k.c. • Konstytucyjna zasada równej ochrony praw majątkowych przemawia za zapewnieniem porównywalnej ochrony wykonawcy robót budowlanych i wykonawcy dzieła. • Brak nowelizacji kodeksu cywilnego po uchyleniu przepisów szczególnych nie oznacza woli ustawodawcy wyłączenia stosowania przepisów o umowie o dzieło w drodze analogii.

Odrzucone argumenty

Umowa o roboty budowlane jest podtypem umowy o dzieło, co uzasadniałoby stosowanie przepisów o umowie o dzieło. • Zakres odesłania z art. 656 § 1 k.c. jest zamknięty i wyklucza stosowanie przepisów o umowie o dzieło w drodze analogii. • Możliwość stosowania art. 3571 k.c. świadczy o braku luki prawnej. • Swoboda kontraktowa pozwalająca na uzgodnienie postanowień zbliżonych do umowy o dzieło wyklucza istnienie luki prawnej.

Godne uwagi sformułowania

Przepisy art. 629 i 632 § 2 k.c. mogą mieć zastosowanie w drodze analogii do umowy o roboty budowlane. • Umowa o roboty budowlane i umowa o dzieło stanowią odrębne typy umów nazwanych. • W zakresie regulacji dotyczącej wynagrodzenia wykonawcy robót budowlanych występuje luka prawna. • Podobieństwo pomiędzy umową o roboty budowlane a umową o dzieło ma istotne znaczenie z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równej ochrony praw majątkowych. • Nie można pomijać także perspektywy konstytucyjnej.

Skład orzekający

Jacek Gudowski

przewodniczący

Helena Ciepła

członek

Iwona Koper

członek

Grzegorz Misiurek

członek

Lech Walentynowicz

członek

Mirosława Wysocka

członek

Dariusz Zawistowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie analogicznego stosowania przepisów o umowie o dzieło do umów o roboty budowlane w zakresie wynagrodzenia, zwłaszcza w kontekście luki prawnej i ochrony praw majątkowych."

Ograniczenia: Dotyczy umów o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym lub kosztorysowym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Rozstrzyga istotną kwestię interpretacyjną w prawie cywilnym dotyczącą umów budowlanych, mającą praktyczne znaczenie dla wykonawców i inwestorów. Wskazuje na potrzebę dostosowania prawa do zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej i konstytucyjnych zasad ochrony praw majątkowych.

Czy przepisy o umowie o dzieło chronią budowlańców? Sąd Najwyższy rozstrzyga lukę prawną.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst