III CZP 31/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej podjął uchwałę w sprawie z wniosku Gminy Miejskiej K. o stwierdzenie nabycia spadku, w której rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące uprawnień kuratora procesowego ustanowionego dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika. Sąd Okręgowy w Krakowie przedstawił pytanie, czy kurator ustanowiony na podstawie art. 144 k.p.c. w zw. z art. 69 § 3 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym od 15 marca 2018 r.) może złożyć w imieniu nieobecnego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, czy też takie uprawnienie przysługuje jedynie kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 184 k.r.o. Sąd Najwyższy, analizując przepisy k.p.c. i k.c., stwierdził, że kurator procesowy, mimo rozszerzenia jego kompetencji po nowelizacji, jest umocowany do dokonywania czynności procesowych, ale nie czynności materialnoprawnych. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ma charakter materialnoprawny i przekracza zakres umocowania kuratora procesowego. Do złożenia takiego oświadczenia w imieniu nieobecnego spadkobiercy uprawniony jest jedynie kurator ustanowiony w trybie art. 184 k.r.o. Uchwała podkreśla, że ochrona konstytucyjnego prawa do dziedziczenia wymaga odróżnienia roli kuratora procesowego od kuratora materialnoprawnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja uprawnień kuratora procesowego w sprawach spadkowych po nowelizacji przepisów k.p.c. oraz rozróżnienie między kuratorem procesowym a kuratorem materialnoprawnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.
Zagadnienia prawne (1)
Czy kurator ustanowiony dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika na podstawie art. 144 k.p.c. w zw. z art. 69 § 3 k.p.c. i art. 146 i z art. 13 § 2 k.p.c. w jego brzmieniu obowiązującym od dnia 15 marca 2018 r. w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć w imieniu nieobecnego oświadczenie o przyjęciu, bądź odrzuceniu spadku, czy też takie uprawnienie służy jedynie kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 184 k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kurator ustanowiony w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika nie jest uprawniony do złożenia w jego imieniu oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kurator procesowy, mimo rozszerzenia jego kompetencji po nowelizacji art. 69 k.p.c., jest umocowany do dokonywania czynności procesowych, ale nie czynności materialnoprawnych. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ma charakter materialnoprawny i przekracza zakres umocowania kuratora procesowego. Do takich czynności uprawniony jest jedynie kurator ustanowiony w trybie art. 184 k.r.o.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska K. | instytucja | wnioskodawca |
| T.F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| U.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.F. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B.S.1 | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (20)
Główne
k.r.o. art. 184
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Pomocnicze
k.p.c. art. 144
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 69 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 146
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 1015
Kodeks cywilny
k.c. art. 1026
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 177 § § 1 pkt 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 510 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 143
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 210 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 1018
Kodeks cywilny
k.r.o. art. 601
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 603
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 604
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 101 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 101 § § 4
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 640 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 641
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kurator procesowy, mimo rozszerzenia jego kompetencji po nowelizacji art. 69 k.p.c., jest umocowany do dokonywania czynności procesowych, ale nie czynności materialnoprawnych. • Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku ma charakter materialnoprawny i przekracza zakres umocowania kuratora procesowego. • Do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w imieniu nieobecnego spadkobiercy uprawniony jest jedynie kurator ustanowiony w trybie art. 184 k.r.o.
Odrzucone argumenty
Kurator procesowy, na mocy znowelizowanego art. 69 § 3 k.p.c., jest umocowany do dokonywania wszystkich czynności łączących się ze sprawą, w tym czynności materialnoprawnych. • Wykładnia literalna i historyczna znowelizowanego art. 69 w zw. z art. 146 k.p.c. sugeruje, że kompetencje kuratora zostały poszerzone i obejmują czynności materialnoprawne.
Godne uwagi sformułowania
kurator ustanowiony w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika nie jest uprawniony do złożenia w jego imieniu oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku. • zakres umocowania kuratora procesowego ustanowionego na podstawie art. 143 w zw. z art. 69 § 3 k.p.c. obejmuje czynności procesowe. • Nie ma podstaw do zrównania uprawnień kuratora procesowego z uprawnieniami pełnomocnika procesowego. • Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku jest jednostronną czynnością prawną (...) przy której oświadczenie woli nie jest skierowane do określonego adresata. Nie ulega wątpliwości, że oświadczenie to ma charakter materialnoprawny.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący-sprawozdawca
Mariusz Załucki
członek
Kamil Zaradkiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja uprawnień kuratora procesowego w sprawach spadkowych po nowelizacji przepisów k.p.c. oraz rozróżnienie między kuratorem procesowym a kuratorem materialnoprawnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego w prawie spadkowym, które ma bezpośrednie przełożenie na ochronę praw osób nieobecnych i prawidłowy przebieg postępowań. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne.
“Czy kurator procesowy może odrzucić spadek w imieniu nieobecnego? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.