III CZP 27/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpatrzył zagadnienie prawne dotyczące możliwości dochodzenia przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia na podstawie art. 189 k.p.c., gdy uchwała ta nie dotyczy jego stosunku członkostwa. W uchwale z dnia 20 października 2015 r. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że art. 189 k.p.c. nie może stanowić podstawy takiego żądania. Uzasadnienie opiera się na analizie Prawa o stowarzyszeniach, które nie przewiduje odrębnego powództwa członka o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwał organów stowarzyszenia. Podkreślono, że istniejący system nadzoru nad stowarzyszeniami, sprawowany przez organy państwowe i prokuratora, jest wystarczający do eliminacji wadliwych uchwał. Sąd wskazał, że członek stowarzyszenia może dochodzić ochrony swoich praw wynikających ze stosunku członkostwa, w tym przed niezgodnym z prawem wykluczeniem, jednak nie może kwestionować uchwał, które nie ingerują w jego sferę praw i obowiązków członkowskich. Podkreślono również autonomiczny charakter prawa do sądu oraz specyfikę stosunków prawnych w stowarzyszeniach, które wymagają uwzględnienia wolności zrzeszania się i samorządności organizacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście prawa stowarzyszeń, zakresu ochrony praw członków stowarzyszeń, zasad nadzoru nad stowarzyszeniami.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy uchwała organu stowarzyszenia nie dotyczy stosunku członkostwa. Nie wyłącza możliwości zaskarżenia uchwał dotyczących bezpośrednio praw i obowiązków członkowskich.
Zagadnienia prawne (1)
Czy art. 189 k.p.c. może stanowić podstawę żądania przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia niedotyczącej jego stosunku członkostwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 189 k.p.c. nie może być podstawą żądania przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia niedotyczącej jego stosunku członkostwa.
Uzasadnienie
Prawo o stowarzyszeniach nie przewiduje odrębnego powództwa członka o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwał organów stowarzyszenia, a istniejący mechanizm nadzoru państwowego jest wystarczający. Członek może dochodzić ochrony swoich praw wynikających ze stosunku członkostwa, ale nie może kwestionować uchwał niedotyczących jego praw i obowiązków członkowskich.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. R. | osoba_fizyczna | powód |
| T. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. U. | osoba_fizyczna | powód |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w A. | instytucja | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Nie może stanowić podstawy żądania przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia niedotyczącej jego stosunku członkostwa.
Pomocnicze
Pr. stow. art. 14
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach
Pr. stow. art. 16
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach
Pr. stow. art. 21
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach
Pr. stow. art. 29 § 1 pkt 2
Ustawa - Prawo o stowarzyszeniach
Dopuszczono zaskarżenie uchwały organu stowarzyszenia do sądu tylko przez organ nadzorujący lub prokuratora.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
k.s.h. art. 249
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 252
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 422
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 425
Kodeks spółek handlowych
Pr. sp. art. 42
Ustawa - Prawo spółdzielcze
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawo o stowarzyszeniach nie przewiduje odrębnego powództwa członka o uchylenie lub stwierdzenie nieważności uchwał organów stowarzyszenia. • Istniejący mechanizm nadzoru państwowego nad stowarzyszeniami jest wystarczający do eliminacji wadliwych uchwał. • Członek stowarzyszenia może dochodzić ochrony swoich praw wynikających ze stosunku członkostwa, ale nie może kwestionować uchwał niedotyczących jego praw i obowiązków członkowskich. • Zaskarżenie uchwały na podstawie art. 189 k.p.c. nie podlega ograniczeniom czasowym, co mogłoby podważyć działalność stowarzyszenia. • Brak możliwości przyjęcia rozszerzonego skutku prawnego orzeczenia sądu w przypadku stosowania art. 189 k.p.c. do zwalczania wadliwych uchwał niedotyczących stosunku członkowskiego.
Odrzucone argumenty
Członek stowarzyszenia ma prawo do zaskarżenia na zasadach ogólnych, w tym na podstawie art. 189 k.p.c., uchwał nieistniejących lub sprzecznych z prawem, jeśli dotyczą spraw wewnętrznych stowarzyszenia i wpływają na jego pozycję prawną. • Interes prawny członka stowarzyszenia w zaskarżeniu uchwały wynika z samego stosunku członkostwa, jeśli kwestionowane uchwały dotyczące spraw wewnętrznych stowarzyszenia wpływają na jego pozycję prawną.
Godne uwagi sformułowania
art. 189 k.p.c. nie może stanowić podstawy żądania przez członka stowarzyszenia ustalenia nieistnienia uchwały organu stowarzyszenia niedotyczącej jego stosunku członkostwa. • Prawo o stowarzyszeniach nie przewiduje odrębnego powództwa członka o uchylenie lub stwierdzenie nieważności albo ustalenie nieistnienia uchwał władz stowarzyszenia. • Interes prawny powoda musi być zgodny z prawem, z zasadami współżycia społecznego oraz celem, któremu ma służyć art. 189 k.p.c. • Ingerencja sądu w działalność organizacji pozarządowej powinna być wyjątkowa oraz uwzględniać jej autonomiczny i samorządny charakter.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Jan Górowski
sprawozdawca
Jacek Gudowski
członek
Anna Owczarek
członek
Marta Romańska
członek
Tadeusz Wiśniewski
członek
Mirosława Wysocka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 189 k.p.c. w kontekście prawa stowarzyszeń, zakresu ochrony praw członków stowarzyszeń, zasad nadzoru nad stowarzyszeniami."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy uchwała organu stowarzyszenia nie dotyczy stosunku członkostwa. Nie wyłącza możliwości zaskarżenia uchwał dotyczących bezpośrednio praw i obowiązków członkowskich.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie stowarzyszeń, które ma praktyczne znaczenie dla członków organizacji i ich możliwości dochodzenia praw przed sądem. Wyjaśnia granice stosowania art. 189 k.p.c.
“Czy członek stowarzyszenia może kwestionować każdą uchwałę? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.