III CZP 18/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w Opolu, dotyczące wykładni art. 681 k.p.c. w kontekście śmierci spadkobiercy w toku postępowania o dział spadku. Sąd Okręgowy powziął wątpliwość, czy przepis ten obejmuje jedynie spadkobierców zmarłych przed wszczęciem postępowania, czy również tych, którzy zmarli w jego trakcie. Sąd Najwyższy, opierając się na analizie celowościowej i językowej art. 681 k.p.c. oraz przywołując fragment orzeczenia z 1999 r., uznał, że przepis ten ma zastosowanie również do spadkobierców zmarłych po wszczęciu postępowania o dział spadku. Podkreślono, że kluczowe jest, aby stwierdzenie nabycia spadku nie nastąpiło prawomocnie przed wszczęciem postępowania działowego, a sąd w ramach tego postępowania ma kompetencje do jego przeprowadzenia. W przypadku, gdy postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku już się toczy, sąd powinien zawiesić postępowanie działowe. Uchwała ta ma na celu zapewnienie kompleksowego rozstrzygnięcia działu spadku, obejmującego wszystkich spadkobierców, niezależnie od momentu ich śmierci.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 681 k.p.c. w kontekście śmierci spadkobiercy w toku postępowania o dział spadku.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postępowaniem o dział spadku i stwierdzeniem nabycia spadku.
Zagadnienia prawne (1)
Czy regulacja przepisu art. 681 k.p.c. dotyczy tylko spadkobierców zmarłych przed wszczęciem postępowania o dział spadku, czy też również spadkobierców, którzy zmarli w toku postępowania o dział spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Regulacja przepisu art. 681 k.p.c. dotyczy również spadkobierców, którzy zmarli w toku postępowania o dział spadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dla ratio legis art. 681 k.p.c. nie ma znaczenia, czy śmierć spadkobiercy nastąpiła przed wszczęciem postępowania działowego, czy w jego trakcie. Kluczowe jest, że stwierdzenie nabycia praw do spadku nie nastąpiło prawomocnie przed wszczęciem postępowania działowego, a sąd w ramach tego postępowania ma kompetencje do jego przeprowadzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. G. | inne | wnioskodawca |
| E. F. | inne | uczestnik |
| A. K. | inne | uczestnik |
| J. B. | inne | uczestnik |
| I. K. | inne | uczestnik |
| B. G. | inne | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 681
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten pozwala na stwierdzenie nabycia spadku w toku postępowania działowego, jeśli nie nastąpiło ono wcześniej. Ma zastosowanie również do spadkobierców zmarłych w trakcie postępowania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 680
Kodeks postępowania cywilnego
Określa, że prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku powinno zapaść przed wszczęciem postępowania działowego, ale art. 681 stanowi wyjątek.
k.p.c. art. 177 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania działowego, jeśli toczy się już postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po osobach objętych dyspozycją art. 681 k.p.c.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Ogólna zasada dotycząca stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach cywilnych.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wydania uchwały przez Sąd Najwyższy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ratio legis art. 681 k.p.c. przemawia za objęciem nim także spadkobierców zmarłych w toku postępowania działowego. • Możliwość stwierdzenia nabycia spadku w ramach postępowania działowego jest zgodna z celem zapewnienia kompleksowego rozstrzygnięcia. • Wykładnia językowa i celowościowa art. 681 k.p.c. nie wyklucza jego zastosowania w przypadku śmierci spadkobiercy po wszczęciu postępowania.
Odrzucone argumenty
Argument, że art. 681 k.p.c. dotyczy tylko spadkobierców zmarłych przed wszczęciem postępowania. • Argumentacja oparta na systemowej i gramatycznej wykładni, która mogłaby sugerować odrębne postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku.
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie nabycia spadku na podstawie art. 681 k.p.c. może dotyczyć także spadkobierców, którzy zmarli po wszczęciu postępowania o dział spadku. • Ratio legis art. 681 k.p.c. polega między innymi na tym, aby dział spadku obejmował cały spadek i wszystkich spadkobierców w tym także następców prawnych tych ze spadkobierców, którzy zmarli w toku postępowania działowego. • Dział spadku nie może być dokonany bez uprzedniego stwierdzenia nabycia spadku, ale stwierdzenie to może i powinno nastąpić w sprawie działowej, w jej pierwszej fazie.
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący
Jacek Widło
sprawozdawca
Dariusz Pawłyszcze
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 681 k.p.c. w kontekście śmierci spadkobiercy w toku postępowania o dział spadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z postępowaniem o dział spadku i stwierdzeniem nabycia spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Rozstrzyga istotną kwestię proceduralną w sprawach spadkowych, która może mieć praktyczne znaczenie dla wielu uczestników postępowań.
“Czy śmierć spadkobiercy w trakcie sprawy o dział spadku zatrzyma postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.