III CZP 15/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpatrywał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy we Włocławku dotyczące skuteczności zwolnienia adwokata ustanowionego z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką. Sąd Rejonowy oddalił wniosek adwokatki o przyznanie kosztów pomocy prawnej, ponieważ uznał, że zmiana pełnomocnika z urzędu nastąpiła z inicjatywy Rady Adwokackiej, a nie na skutek decyzji procesowej Sądu. Wcześniej Sąd oddalił wniosek adwokatki o zwolnienie jej z obowiązku zastępowania strony. Sąd Najwyższy, analizując zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego i Prawie o adwokaturze, stwierdził, że po nowelizacji z 2010 roku, to sąd jest właściwy do oceny ważności przyczyn zwolnienia pełnomocnika z urzędu, a dopiero po decyzji sądu organ samorządu może wyznaczyć nowego pełnomocnika. Podkreślono, że art. 118 § 3 k.p.c. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze. W związku z tym, Sąd Najwyższy podjął uchwałę, zgodnie z którą właściwa okręgowa rada adwokacka nie może skutecznie zwolnić adwokata ustanowionego z urzędu z obowiązku zastępowania strony w postępowaniu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie właściwości sądu lub organu samorządu do zwolnienia pełnomocnika z urzędu oraz interpretacja przepisów k.p.c. i Prawa o adwokaturze w tym zakresie.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy pełnomocnik z urzędu wnosi o zwolnienie z obowiązku zastępowania strony.
Zagadnienia prawne (1)
Czy zwolnienie przez Okręgową Radę Adwokacką występującego dotychczas w postępowaniu pełnomocnika procesowego strony, ustanowionego przez Sąd z urzędu, oraz wyznaczenie w jego miejsce przez Okręgową Radę Adwokacką nowego pełnomocnika procesowego z urzędu jest prawnie skuteczne w sytuacji, gdy taka decyzja Okręgowej Rady Adwokackiej podjęta jest samodzielnie, tj. bez uprzedniego wniosku Sądu o wyznaczenie nowego pełnomocnika procesowego strony oraz, gdy wcześniej Sąd oddalił już wniosek dotychczasowego pełnomocnika procesowego o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie na zasadzie art. 118 § 3 kpc a contrario?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Okręgowa Rada Adwokacka nie może skutecznie zwolnić adwokata ustanowionego z urzędu z obowiązku zastępowania strony w postępowaniu.
Uzasadnienie
Po nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z 2010 roku, to sąd jest właściwy do oceny ważności przyczyn zwolnienia pełnomocnika z urzędu. Dopiero po decyzji sądu organ samorządu może wyznaczyć nowego pełnomocnika. Art. 118 § 3 k.p.c. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| N.R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E.B. | inne | uczestnik |
| P.G. | inne | uczestnik |
| R.R. | inne | uczestnik |
| K.R. | inne | uczestnik |
| adw. W.K. | inne | dotychczasowy pełnomocnik z urzędu |
| adw. K.W. | inne | nowy pełnomocnik z urzędu |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 118 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest właściwy do oceny ważności przyczyn zwolnienia pełnomocnika z urzędu. Po decyzji sądu organ samorządu może wyznaczyć nowego pełnomocnika. Jest to przepis szczególny w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze.
Pomocnicze
Prawo o adwokaturze art. 28 § ust. 2
Ustawa Prawo o adwokaturze
W sprawach, w których pomoc prawna ma z mocy przepisów prawa nastąpić z urzędu, zwolnić adwokata od udzielenia tej pomocy może tylko organ, który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (np. art. 118 § 3 k.p.c.).
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 397 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do przedstawienia zagadnienia prawnego Sądowi Najwyższemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Po nowelizacji k.p.c. z 2010 r. to sąd, a nie organ samorządu, jest właściwy do oceny ważności przyczyn zwolnienia pełnomocnika z urzędu. • Art. 118 § 3 k.p.c. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa o adwokaturze, co oznacza, że zwolnienie następuje na wniosek sądu. • Przyznanie organowi samorządu równoległej kompetencji do zwolnienia przeczyłoby celowi nowelizacji, która wzmocniła gwarancyjną funkcję instytucji pełnomocnika z urzędu.
Godne uwagi sformułowania
właściwa okręgowa rada adwokacka [...] nie może skutecznie zwolnić go z tego obowiązku. • ustawodawca uznał, że to sąd prowadzący postępowanie – a nie organ samorządu - powinien oceniać, czy przyczyny wskazane przez pełnomocnika domagającego się zwolnienia od obowiązku zastępowania strony w procesie są wystarczająco ważkie • wzmocnienia gwarancyjnej funkcji wyłączenia prawa pełnomocnika do swobodnego wypowiedzenia pełnomocnictwa procesowego.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
przewodniczący
Marta Romańska
członek
Roman Trzaskowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie właściwości sądu lub organu samorządu do zwolnienia pełnomocnika z urzędu oraz interpretacja przepisów k.p.c. i Prawa o adwokaturze w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy pełnomocnik z urzędu wnosi o zwolnienie z obowiązku zastępowania strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z pomocą prawną z urzędu, co jest istotne dla praktykujących prawników. Wyjaśnia kompetencje sądu i rady adwokackiej.
“Kto decyduje o zwolnieniu adwokata z urzędu? Sąd Najwyższy rozstrzyga spór kompetencyjny.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.