III CZP 14/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy w R. dotyczące właściwości sądu do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego wraz z apelacją oraz dopuszczalności zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie. Sąd Najwyższy stwierdził, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony z apelacją rozpoznaje sąd drugiej instancji, zgodnie ze zmianami wprowadzonymi ustawą nowelizującą Kodeks postępowania cywilnego. Uzasadnił to koncentracją czynności związanych z kontrolą dopuszczalności apelacji w sądzie drugiej instancji. W odniesieniu do kwestii zaskarżalności postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, uznając, że zagadnienie to miało charakter hipotetyczny i nie było niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślono, że sądowa kontrola odmowy zwolnienia od kosztów sądowych jest możliwa na etapie składania apelacji poprzez art. 380 k.p.c. w związku z art. 394^2 § 1, art. 394^2 § 2 i art. 397 § 3 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących właściwości sądu do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego z apelacją oraz kwestii zaskarżalności postanowień w tym zakresie, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zmian legislacyjnych, które mogą być przedmiotem dalszych interpretacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w apelacji podlega rozpoznaniu przez sąd I czy II instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony z apelacją rozpoznaje sąd drugiej instancji.
Uzasadnienie
Zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego (ustawa nowelizująca) skoncentrowały czynności związane z kontrolą dopuszczalności apelacji w sądzie drugiej instancji, ograniczając rolę sądu pierwszej instancji do czynności technicznych. W związku z tym, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jako związany z dopuszczalnością apelacji, powinien być rozpoznawany przez sąd drugiej instancji.
Czy na postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych służy zażalenie i do którego sądu?
Odpowiedź sądu
Odmowa podjęcia uchwały w tym zakresie.
Uzasadnienie
Zagadnienie to miało charakter hipotetyczny, ponieważ nie doszło do wydania postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, a tym samym nie było niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Najwyższy wskazał jednak, że sądowa kontrola odmowy zwolnienia od kosztów sądowych jest możliwa na etapie składania apelacji poprzez art. 380 k.p.c. w związku z art. 394^2 § 1, art. 394^2 § 2 i art. 397 § 3 k.p.c., a zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji z powodu nieopłacenia może być rozpoznane przez inny skład sądu drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. G. | osoba_fizyczna | powód |
| J. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
u.k.s.c. art. 105 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa właściwy sąd do zgłoszenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z obecnym brzmieniem, wniosek złożony z apelacją jest rozpoznawany przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 390 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przedstawiania zagadnień prawnych Sądowi Najwyższemu przy rozpoznawaniu apelacji. Sąd Najwyższy rozstrzyga wyłącznie zagadnienia powstałe przy rozpoznawaniu apelacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 371
Kodeks postępowania cywilnego
W brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. poz. 1469, przepis ten koncentruje czynności związane z badaniem dopuszczalności apelacji w sądzie drugiej instancji.
k.p.c. art. 370
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylony przepis, który poprzednio uzasadniał pogląd o właściwości sądu pierwszej instancji do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych składanego z apelacją.
k.p.c. art. 369 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zmieniony przepis, ograniczający rolę sądu pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym do czynności technicznych.
k.p.c. art. 373
Kodeks postępowania cywilnego
Zmieniony przepis, który wraz z art. 371 k.p.c. koncentruje czynności związane z badaniem dopuszczalności apelacji w sądzie drugiej instancji.
k.p.c. art. 397 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia przedstawienie zagadnienia prawnego przy rozpoznawaniu zażalenia. Sąd Najwyższy może rozpoznać zagadnienie prawne w kontekście zażalenia.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia sądową kontrolę niezaskarżalnych postanowień, w tym postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, na etapie rozpoznawania środka odwoławczego.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zaskarżalności postanowień w postępowaniu cywilnym. W dawnym brzmieniu nie przewidywał zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych.
k.p.c. art. 394 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W dawnym brzmieniu nie przewidywał zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Obecnie, w § 1, dopuszcza zażalenie na postanowienie o odrzuceniu apelacji, co pośrednio umożliwia kontrolę odmowy zwolnienia od kosztów.
k.p.c. art. 126 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Warunkuje podjęcie przez sąd dalszych czynności prawidłowym opłaceniem pisma procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiany w k.p.c. koncentrują kontrolę dopuszczalności apelacji w sądzie drugiej instancji. • Rola sądu pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym została ograniczona do czynności technicznych. • Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest ściśle związany z dopuszczalnością apelacji.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne przedstawione przez Sąd Okręgowy • lakoniczne uzasadnienie postanowienia Sądu Okręgowego • poważnych wątpliwości interpretacyjnych • zasada aktualizacji (bezpośredniego stosowania nowego prawa) • zasada kontynuacji • sąd pierwszej instancji jako sąd a quo • sąd drugiej instancji jako sąd ad quem • czynności techniczne i pozajurysdykcyjne • charakter wyłącznie abstrakcyjny, oderwany od przedmiotu orzekania • hipotetyczny charakter • niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy • niezaskarżalne • sądową kontrolę na podstawie art. 380 k.p.c. • zamknięcia skarżącemu drogi do wniesienia apelacji • rozwiązanie nielogiczne i nieracjonalne w świetle celów ustawy nowelizującej • wątpliwość co do celowości określonego rozwiązania legislacyjnego • luka uzasadniająca rozszerzenie kręgu postanowień zaskarżalnych zażaleniem w drodze analogii legis
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
przewodniczący
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących właściwości sądu do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego z apelacją oraz kwestii zaskarżalności postanowień w tym zakresie, zwłaszcza w kontekście zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i zmian legislacyjnych, które mogą być przedmiotem dalszych interpretacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę prawniczą i koszty postępowań sądowych, zwłaszcza po zmianach w przepisach.
“Kto rozpatrzy Twój wniosek o zwolnienie od kosztów w apelacji? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.