Orzeczenie · 2016-05-13

III CZP 11/16Analogiczne stosowanie art 824 1 kc do regresu ubezpieczycieli oc

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2016-05-13

SNUbezpieczenia społeczneubezpieczenia majątkoweWysokanajwyższy

ubezpieczeniaOCregrespodwójne ubezpieczenieanalogiaSąd Najwyższyuchwałakodeks cywilny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące możliwości analogicznego stosowania art. 824(1) § 2 k.c. do regresu między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego. W analizowanej sprawie powód (ubezpieczyciel) domagał się od pozwanego (innego ubezpieczyciela) zwrotu części wypłaconego odszkodowania, argumentując, że posiadacz pojazdu był ubezpieczony u obu podmiotów. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 824(1) § 2 k.c., który reguluje regres między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia mienia, nie może być stosowany wprost do ubezpieczeń OC z uwagi na brak kategorii wartości ubezpieczeniowej. Jednakże, z uwagi na podobieństwo funkcji sumy gwarancyjnej do wartości ubezpieczeniowej oraz celowościowe i aksjologiczne argumenty, Sąd Najwyższy uznał, że dopuszczalne jest analogiczne stosowanie tego przepisu. Uchwała ta ma na celu zapewnienie skuteczniejszej ochrony ubezpieczonych i poszkodowanych oraz uregulowanie wzajemnych rozliczeń między ubezpieczycielami, zapobiegając jednocześnie niepożądanym konsekwencjom w postaci przewlekania postępowań likwidacyjnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie dopuszczalności analogicznego stosowania art. 824(1) § 2 k.c. do regresu między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego i regresu między ubezpieczycielami.

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest stosowanie w drodze analogii przepisu art. 824(1) § 2 k.c. do regresu między ubezpieczycielami w przypadku tzw. ubezpieczenia podwójnego przy ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że mimo braku bezpośredniego odpowiednika wartości ubezpieczeniowej w ubezpieczeniach OC, suma gwarancyjna pełni analogiczną funkcję, co pozwala na analogiczne zastosowanie przepisu. Argumentacja opiera się na podobieństwie ubezpieczeń OC do ubezpieczeń mienia, funkcji sumy gwarancyjnej, celowościowych i aksjologicznych przesłankach oraz braku negatywnych konsekwencji dla poszkodowanego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchwała

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Towarzystwo Ubezpieczeń […] S.A. w W.	spółka	powód
Towarzystwo Ubezpieczeń i Reasekuracji […] S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 824¹ § § 2

Kodeks cywilny

Dopuszczalne jest analogiczne stosowanie do regresu między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego.

Pomocnicze

k.c. art. 822 § § 1

Kodeks cywilny

Potwierdza prawo poszkodowanego do dochodzenia świadczenia od każdego ubezpieczyciela.

u.o.u.o. art. 28

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Dotyczy klauzul prolongacyjnych skutkujących przedłużeniem umowy ubezpieczenia.

u.o.u.o. art. 31

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Dotyczy klauzul prolongacyjnych skutkujących przedłużeniem umowy ubezpieczenia.

u.o.u.o. art. 13 § ust. 2

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Określa, że łączna wysokość świadczenia nie może przekroczyć doznanej szkody.

u.d.u. art. 5 § ust. 1

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej

Podstawa prawna dla rozporządzeń Ministra Finansów dotyczących ogólnych warunków ubezpieczenia.

k.c. art. 441

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący odpowiedzialności in solidum, rozważany jako podstawa regresu, ale mniej odpowiedni niż art. 824(1) § 2 k.c.

k.c. art. 828

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący regresu w ubezpieczeniach majątkowych, nieodpowiedni dla regresu między ubezpieczycielami OC.

k.c. art. 369

Kodeks cywilny

Definicja solidarnej odpowiedzialności, która nie ma zastosowania wprost do ubezpieczycieli OC.

k.m. art. 303

Kodeks morski

Przykład regulacji podwójnego ubezpieczenia w ubezpieczeniu morskim, wspierający tezę o możliwości analogii.

u.o.u.o. art. 7

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Określa obowiązek określenia sumy gwarancyjnej w ubezpieczeniach obowiązkowych.

u.o.u.o. art. 22 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych

Nakazuje stosowanie przepisów k.c. do umów ubezpieczenia obowiązkowego w zakresie nieuregulowanym ustawą.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Suma gwarancyjna w ubezpieczeniach OC pełni funkcję analogiczną do wartości ubezpieczeniowej w ubezpieczeniach mienia. • Podobieństwo ubezpieczeń OC do ubezpieczeń majątkowych uzasadnia analogiczne stosowanie przepisów dotyczących ubezpieczeń majątkowych. • Analogiczne stosowanie art. 824(1) § 2 k.c. zapewnia skuteczniejszą ochronę ubezpieczonych i poszkodowanych. • Brak regresu między ubezpieczycielami prowadziłby do niepożądanych konsekwencji, takich jak przewlekanie postępowań likwidacyjnych. • Proces legislacyjny nie wskazuje na zamiar wyłączenia ubezpieczeń OC z zakresu stosowania art. 824(1) § 2 k.c.

Odrzucone argumenty

Brak bezpośredniego odpowiednika wartości ubezpieczeniowej w ubezpieczeniach OC uniemożliwia stosowanie art. 824(1) § 2 k.c. • Przepis art. 824(1) § 2 k.c. nie może być stosowany wprost do ubezpieczeń OC. • Art. 828 k.c. i art. 441 k.c. nie stanowią odpowiedniej podstawy prawnej dla regresu między ubezpieczycielami OC.

Godne uwagi sformułowania

Czy dopuszczalne jest stosowanie w drodze analogii do regresu między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego przepisu art. 824¹ § 2 k.c.? • Do regresu między ubezpieczycielami w przypadku tzw. ubezpieczenia podwójnego przy ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego stosuje się w drodze analogii przepis art. 824¹ § 2 k.c. • brak regulacji analizowanej materii, nie stanowi świadomej decyzji ustawodawcy, by wyłączyć kategorię ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej spod działania art. 824¹ § 2 k.c., a przemawia za istnieniem luki w prawie. • Podstawą roszczeń regresowych nie może być również wprost art. 441 k.c., ubezpieczyciele odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego w przypadku podwójnego ubezpieczenia, nie są związani węzłem solidarności (art. 369 k.c.), zatem ich odpowiedzialność ma charakter in solidum. • Za analogicznym stosowaniem art. 824¹ § 2 k.c. przemawia również badanie procesu legislacyjnego poprzedzającego wprowadzenie do systemu prawnego tego przepisu w jego aktualnym brzmieniu.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący

Józef Frąckowiak

sprawozdawca

Monika Koba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności analogicznego stosowania art. 824(1) § 2 k.c. do regresu między ubezpieczycielami w przypadku podwójnego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podwójnego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego i regresu między ubezpieczycielami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego w branży ubezpieczeniowej, które ma bezpośrednie przełożenie na rozliczenia między ubezpieczycielami i ochronę ubezpieczonych. Interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego w kontekście specyfiki ubezpieczeń OC jest interesująca dla prawników i praktyków rynku ubezpieczeniowego.

“Podwójne OC: Jak ubezpieczyciele rozliczają się między sobą? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 1919,83 PLN

zwrot części odszkodowania: 1919,83 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników