III CZ 98/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie R.C. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 17 listopada 2025 r., które odrzuciło skargę R.C. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 28 marca 2025 r. (sygn. V Gz 105/24). Sprawa pierwotnie dotyczyła podziału majątku objętego wspólnością w ramach spółki cywilnej, a orzeczenie Sądu Okręgowego dotyczyło oddalenia zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie kosztów postępowania. R.C. zarzucił naruszenie przepisów k.p.c. dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem oraz art. 45 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem była niedopuszczalna. Uzasadniono to tym, że przedmiotem skargi było orzeczenie dotyczące wyłącznie kosztów postępowania, które ma charakter incydentalny i nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 424¹ § 1 i 2 k.p.c. Sąd podkreślił, że orzeczenia kończące postępowanie to te, które rozstrzygają co do istoty sprawy i trwale zamykają drogę do dalszego postępowania. Rozstrzygnięcia o kosztach, choć związane z postępowaniem głównym, mają charakter uboczny. Sąd odrzucił również argumentację skarżącego dotyczącą naruszenia art. 45 Konstytucji RP, wskazując, że prawo do sądu nie oznacza nieograniczonych środków zaskarżenia, a także okoliczności dotyczące wieku czy stanu zdrowia skarżącego, które nie wpływają na dopuszczalność nadzwyczajnego środka zaskarżenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie niedopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w odniesieniu do orzeczeń o kosztach postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga dotyczy wyłącznie kosztów postępowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie o kosztach postępowania, oddalone w drodze zażalenia, może być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie o kosztach postępowania, które ma charakter incydentalny i nie rozstrzyga co do istoty sprawy, nie może być przedmiotem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na utrwalone orzecznictwo, wyjaśnił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem przysługuje jedynie w odniesieniu do prawomocnych wyroków lub postanowień kończących postępowanie w sprawie (rozstrzygających co do istoty). Orzeczenia dotyczące kosztów postępowania mają charakter uboczny i incydentalny, w związku z czym nie podlegają tej nadzwyczajnej formie zaskarżenia.
Czy naruszenie art. 45 Konstytucji RP może uzasadniać dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia o kosztach postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 45 Konstytucji RP nie uzasadnia dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia o kosztach postępowania, gdyż prawo do sądu nie oznacza nieograniczonych środków zaskarżenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że prawo do sądu nie daje prawa do korzystania z dowolnych lub nieograniczonych środków zaskarżenia, a tym samym nie pozwala na rozszerzającą wykładnię przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.C. | osoba_fizyczna | skarżący |
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| S.C. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 424¹ § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie jest dopuszczalna, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było możliwe. W wyjątkowych wypadkach można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu pierwszej lub drugiej instancji kończącego postępowanie, jeżeli niezgodność wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, a strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych (chyba że zmiana lub uchylenie wyroku w drodze innych środków prawnych jest możliwe).
k.p.c. art. 424⁶ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis stanowiący podstawę odrzucenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, jeśli jest niedopuszczalna.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 424¹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazany jako naruszony przez skarżącego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które ma charakter uboczny.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, które nie oznacza prawa do korzystania z dowolnych lub nieograniczonych środków zaskarżenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem dotyczy orzeczenia o kosztach postępowania, które ma charakter incydentalny i nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie. • Orzeczenia o kosztach postępowania nie podlegają skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem zgodnie z art. 424¹ k.p.c. • Prawo do sądu nie oznacza prawa do nieograniczonych środków zaskarżenia.
Odrzucone argumenty
Postanowienie Sądu Okręgowego o kosztach postępowania jest orzeczeniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 424¹ k.p.c. • Naruszenie art. 45 Konstytucji RP uzasadnia dopuszczalność skargi. • Okoliczności dotyczące wieku i stanu zdrowia skarżącego powinny wpływać na dopuszczalność skargi.
Godne uwagi sformułowania
Orzeczenie rozstrzygające co do istoty sprawy, to takie, które po uprawomocnieniu się trwale zamyka drogę do dalszego postępowania i rozstrzygnięcia. • Orzeczeniom rozstrzygającym co do istoty sprawy należy przeciwstawić te rozstrzygające w kwestiach incydentalnych, tj. takie, które pozostają w związku z postępowaniem zmierzającym do rozpoznania żądania, ale ich byt jest samodzielny w tym znaczeniu, że zamykają określony uboczny wątek spawy. • Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów, choć funkcjonalnie związane z orzeczeniem co do istoty, ma charakter uboczny i incydentalny. • Prawo do sądu nie oznacza bowiem prawa do korzystania z dowolnych lub nieograniczonych środków zaskarżenia.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie niedopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w odniesieniu do orzeczeń o kosztach postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której skarga dotyczy wyłącznie kosztów postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy kwestii proceduralnych związanych z dopuszczalnością nadzwyczajnego środka zaskarżenia, co jest istotne dla prawników procesowych, ale może być mniej interesujące dla szerszej publiczności.
“Kiedy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest niedopuszczalna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.