III CZ 63/23Uchylenie wyroku nierozpoznanie istoty sprawy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał zażalenie B. K. i M. K. na wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 21 grudnia 2022 r., który uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny argumentował, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał żądania ewentualnego, błędnie uznając za uzasadnione żądanie główne, i zastosował art. 386 § 4 k.p.c. Strona powodowa zarzuciła naruszenie tego przepisu. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za zasadne. Wyjaśnił, że kontrola orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy ma charakter formalny i dotyczy jedynie prawidłowości zastosowania art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. Podkreślił, że nierozpoznanie istoty sprawy polega na wydaniu orzeczenia, które nie odnosi się do przedmiotu sprawy, lub zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania. Wskazał, że potrzeba poczynienia nowych ustaleń faktycznych lub odmienna ocena prawna przez sąd drugiej instancji nie upoważniają do zarzutu nierozpoznania istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji. Stwierdził, że uwzględnienie przez sąd pierwszej instancji powództwa głównego uprawniało go do zaniechania oceny żądania ewentualnego i nie stanowiło nierozpoznania istoty sprawy. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego na podstawie art. 398^15 § 1 w zw. z art. 394^1 § 3 k.p.c., pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego do orzeczenia kończącego postępowanie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście uwzględnienia powództwa głównego i zaniechania oceny żądania ewentualnego, a także zakres kontroli orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji rozpoznał żądanie główne, a sąd drugiej instancji uchylił wyrok z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania z powodu nierozpoznania istoty sprawy, gdy sąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo główne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie istoty sprawy jest wadliwością polegającą na braku odniesienia się do przedmiotu sprawy lub zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania. Uwzględnienie przez sąd pierwszej instancji powództwa głównego uprawniało go do zaniechania oceny żądania ewentualnego i nie stanowiło nierozpoznania istoty sprawy.
Jaki jest zakres kontroli orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola ta ma charakter formalny i dotyczy jedynie prawidłowości zastosowania art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że kontrola orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym ma na celu jedynie skontrolowanie, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji zostało prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., nie wkraczając w ocenę merytoryczną ani prawidłowość zastosowania innych przepisów prawa procesowego.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w G. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku przez sąd odwoławczy połączone z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji może nastąpić wyłącznie w razie stwierdzenia nieważności postępowania albo nierozpoznania przez ten sąd istoty sprawy bądź konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku uwzględnienia kasacji Sąd Najwyższy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał, lub innemu sądowi równorzędnemu.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie przysługuje między innymi na postanowienia sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zażalenie unormowane w art. 394^1 § 1^1 ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.
k.p.c. art. 368 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji powództwa głównego uprawniało ten Sąd do zaniechania oceny żądania ewentualnego i nie może być uznane, w okolicznościach sprawy, za nierozpoznanie jej istoty w rozumieniu art. 368 § 4 k.p.c.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c., ponieważ sąd pierwszej instancji rozpoznał istotę sprawy, uwzględniając powództwo główne.
Godne uwagi sformułowania
zażalenie unormowane w art. 394^1 § 1^1 ma na celu jedynie skontrolowanie przez Sąd Najwyższy, czy orzeczenie kasatoryjne sądu drugiej instancji przekazujące sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji zostało prawidłowo oparte na jednej z przesłanek przewidzianych w art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. • nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. jest wadliwością rozstrzygnięcia polegającą na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów stron z powodu bezpodstawnego przyjęcia, iż wystąpiła przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. • O nierozpoznaniu istoty sprawy nie świadczy potrzeba poczynienia nowych ustaleń co do okoliczności faktycznych sprawy, choćby decydujących z punktu widzenia kierunku jej rozstrzygnięcia. • Uwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji powództwa głównego uprawniało ten Sąd do zaniechania oceny żądania ewentualnego i nie może być uznane, w okolicznościach sprawy, za nierozpoznanie jej istoty w rozumieniu art. 368 § 4 k.p.c.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy w kontekście uwzględnienia powództwa głównego i zaniechania oceny żądania ewentualnego, a także zakres kontroli orzeczeń kasatoryjnych przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd pierwszej instancji rozpoznał żądanie główne, a sąd drugiej instancji uchylił wyrok z powodu nierozpoznania żądania ewentualnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotne zagadnienie procesowe dotyczące nierozpoznania istoty sprawy, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej i może być interesujące dla prawników procesualistów.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy sąd drugiej instancji nie może uchylić wyroku z powodu 'nierozpoznania istoty sprawy'?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.