III Cz 1996/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał zażalenie wnioskodawców na postanowienie Sądu Rejonowego w (...) o odrzuceniu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po K.S., który zmarł w Niemczech, gdzie miał ostatnie miejsce stałego pobytu. Sąd Rejonowy odrzucił wniosek, powołując się na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 dotyczące jurysdykcji w sprawach spadkowych, które przyznaje ją sądom państwa ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Wnioskodawcy zarzucili błędne ustalenie braku jurysdykcji krajowej, wskazując na przepisy k.p.c. (art. 1108 § 1 i 2) dotyczące obywatelstwa polskiego lub położenia majątku spadkowego w Polsce. Sąd Okręgowy oddalił zażalenie, podkreślając, że rozporządzenie UE nr 650/2012, stosowane do spraw spadkowych po osobach zmarłych po 17 sierpnia 2015 r., ma pierwszeństwo przed przepisami krajowymi (art. 91 ust. 3 Konstytucji RP). Sąd wyjaśnił, że jurysdykcja jest ustalana na podstawie ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a nie obywatelstwa czy położenia majątku, co oznacza, że w tym przypadku jurysdykcję mają sądy niemieckie. Stwierdzono, że zastosowana przez Sąd Rejonowy regulacja prawna była prawidłowa, a zarzuty zażalenia bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie jurysdykcji sądów w sprawach spadkowych z elementem zagranicznym po wejściu w życie rozporządzenia UE nr 650/2012, potwierdzenie prymatu prawa unijnego nad krajowym w tym zakresie.
Dotyczy spraw spadkowych otwartych po 17 sierpnia 2015 r. i opiera się na ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy jurysdykcję do stwierdzenia nabycia spadku po osobie zmarłej w Niemczech, która miała tam ostatnie miejsce zwykłego pobytu, a majątek spadkowy znajduje się w Polsce, mają sądy polskie czy niemieckie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku mają sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, zgodnie z rozporządzeniem UE nr 650/2012.
Uzasadnienie
Rozporządzenie UE nr 650/2012, które ma pierwszeństwo przed przepisami k.p.c. i jest bezpośrednio stosowane na mocy art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, wyznacza jurysdykcję na podstawie ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy. Okoliczność położenia majątku spadkowego w Polsce lub obywatelstwo polskie spadkodawcy nie mają znaczenia dla ustalenia jurysdykcji w sprawach spadkowych otwartych po 17 sierpnia 2015 r.
Jaka jest relacja między rozporządzeniem UE nr 650/2012 a przepisami Kodeksu postępowania cywilnego dotyczącymi jurysdykcji w sprawach spadkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozporządzenie UE nr 650/2012 jest aktem wyższego rzędu nad ustawą, stosowanym bezpośrednio, i wyłącza zastosowanie przepisów procedury cywilnej dotyczących jurysdykcji w sprawach spadkowych po osobach zmarłych po 17 sierpnia 2015 r.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, prawo unijne (w tym rozporządzenia) ma pierwszeństwo przed ustawami krajowymi w przypadku kolizji. Rozporządzenie UE nr 650/2012 bezpośrednio reguluje kwestie jurysdykcji w sprawach spadkowych, wyznaczając ją na podstawie ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, co wyklucza stosowanie krajowych przepisów proceduralnych opartych na innych kryteriach (np. położenie majątku).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| J. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| N. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. S. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| P. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. S. (2) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. S. (2) | osoba_fizyczna | spadkodawca |
Przepisy (12)
Główne
Rozporządzenie UE 650/2012 art. 4
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi o bezpośrednim stosowaniu i zwierzchniej pozycji prawa stanowionego przez organizacje międzynarodowe (w tym prawa UE) w stosunku do ustawodawstwa krajowego.
Pomocnicze
Rozporządzenie UE 650/2012 art. 83 § ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012
Rozporządzenie stosuje się do dziedziczenia po osobach zmarłych w dniu lub po dniu 17 sierpnia 2015 r.
k.p.c. art. 1099 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wskazany jako podstawa odrzucenia wniosku przez sąd pierwszej instancji z uwagi na brak jurysdykcji, ale wyłączony przez rozporządzenie UE.
k.p.c. art. 1108 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące jurysdykcji krajowej w sprawach spadkowych, które według sądu odwoławczego nie mają zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na rozporządzenie UE.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa źródła prawa powszechnie obowiązującego w Polsce.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje pozycję ratyfikowanych umów międzynarodowych w krajowym porządku prawnym.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przesądza o nadrzędności umów międzynarodowych ratyfikowanych za zgodą wyrażoną w ustawie nad ustawami w przypadku kolizji.
TFUE art. 288
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Podstawa prawna dla aktów prawnych Unii Europejskiej, w tym rozporządzeń.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 397 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie zażaleniowe.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie UE nr 650/2012 ma pierwszeństwo przed przepisami k.p.c. w zakresie jurysdykcji w sprawach spadkowych. • Jurysdykcja jest ustalana na podstawie ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a nie jego obywatelstwa czy położenia majątku. • Konstytucja RP (art. 91 ust. 3) zapewnia bezpośrednie stosowanie i zwierzchność prawa UE nad prawem krajowym.
Odrzucone argumenty
Sąd Rejonowy powinien był zastosować przepisy k.p.c. (art. 1108 § 1 i 2) dotyczące jurysdykcji krajowej, opierając się na obywatelstwie polskim lub położeniu majątku w Polsce.
Godne uwagi sformułowania
rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 650/2012 ... które ma bezpośrednie zastosowanie do spraw spadkowych • sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku • rozporządzenie ... jest aktem wyższego rzędu nad ustawą, stosowanym bezpośrednio i wyłącza ono zastosowanie przepisów procedury cywilnej • Nie mają więc w rozpoznawanej sprawie znaczenia łączniki obywatelstwa lub miejsca położenia majątku spadkowego.
Skład orzekający
Barbara Braziewicz
przewodniczący
Andrzej Dyrda
sędzia
Roman Troll
sędzia-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie jurysdykcji sądów w sprawach spadkowych z elementem zagranicznym po wejściu w życie rozporządzenia UE nr 650/2012, potwierdzenie prymatu prawa unijnego nad krajowym w tym zakresie."
Ograniczenia: Dotyczy spraw spadkowych otwartych po 17 sierpnia 2015 r. i opiera się na ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie prawa unijnego w codziennych sprawach obywateli, pokazując, jak przepisy UE wpływają na jurysdykcję sądów krajowych w ważnych kwestiach, takich jak dziedziczenie.
“Niemieckie mieszkanie, polski spadek – gdzie sądzić o dziedziczeniu? UE rozstrzyga!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.