III CSK 63/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka dochodziła złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu na nią nieodpłatnie udziału w prawie współwłasności gospodarstwa rolnego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, opierając się na ugruntowanym poglądzie, że umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy nie jest darowizną, a udział przekazany synowi w czasie trwania wspólności majątkowej wszedł do jego majątku wspólnego. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, zwrócił uwagę, że pogląd ten został uznany za nieaktualny w nowszym orzecznictwie SN. Zgodnie z nowszym orzecznictwem, do umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy pod tytułem nieodpłatnym stosuje się w drodze analogii przepisy Kodeksu cywilnego o darowiźnie, w tym przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczące majątku wspólnego. Oznacza to, że wola przekazującego, aby udział wszedł do majątku odrębnego, powinna być uwzględniona. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę uwzględnienia aktualnego orzecznictwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja charakteru umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy i jej wpływu na majątek wspólny małżonków w świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Dotyczy stanu prawnego z okresu obowiązywania ustawy z 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, choć Sąd Najwyższy wskazuje na potrzebę stosowania analogii do przepisów Kodeksu cywilnego i rodzinnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, zawarta w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, wchodzi w całości do majątku wspólnego małżonków, czy też do majątku odrębnego małżonka będącego następcą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy wskazał, że nowsze orzecznictwo SN uznaje, iż do umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy pod tytułem nieodpłatnym stosuje się w drodze analogii przepisy Kodeksu cywilnego o darowiźnie, co może prowadzić do wniosku, że udział ten wchodzi do majątku odrębnego następcy, jeśli taka była wola przekazującego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na starszym orzecznictwie SN, według którego umowa ta nie jest darowizną i wchodzi do majątku wspólnego. Sąd Najwyższy uznał ten pogląd za nieaktualny, powołując się na nowsze orzeczenia, które stosują analogię do przepisów o darowiźnie, co pozwala uwzględnić wolę przekazującego i przepisy o majątku odrębnym.
Czy powódka mogła uchylić się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, jeśli termin do tego upłynął?
Odpowiedź sądu
Sąd pierwszej instancji uznał, że powódka uchybiła rocznemu terminowi do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu, ponieważ dowiedziała się o sprawie o podział majątku wspólnego i błędnym przekonaniu o wyłącznym właścicielstwie syna najpóźniej pod koniec września 2007 r., a powództwo wniosła 6 kwietnia 2009 r.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wykluczył błąd co do czynności prawnej, ale rozważał możliwość uchylenia się od skutków oświadczenia pod wpływem błędu motywacyjnego. Stwierdził, że nawet gdyby błąd wystąpił, termin do uchylenia się upłynął, co Sąd Apelacyjny również podzielił.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Kazimiera K. | osoba_fizyczna | powódka |
| Lucyna K. | osoba_fizyczna | poprzednik prawny powódki |
| Stefan K. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Halina M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.r.o. art. 32 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 33 § pkt 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Pomocnicze
u.u.s.r. art. 2 § ust. 6
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
u.u.s.r. art. 49 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
u.u.s.r. art. 59 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego uznaje umowę przekazania gospodarstwa rolnego następcy za czynność, do której stosuje się przepisy o darowiźnie, co pozwala na uwzględnienie woli przekazującego co do wejścia udziału do majątku odrębnego. • Sąd Apelacyjny błędnie zastosował nieaktualne orzecznictwo SN.
Odrzucone argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy nie jest darowizną i wchodzi do majątku wspólnego. • Powódka uchybiła terminowi do uchylenia się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu.
Godne uwagi sformułowania
umowa o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy prawnemu nie jest darowizną w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a pozakodeksową umową nazwaną o swoistym charakterze • powyższy pogląd w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego został – co uszło uwagi Sądu – uznany za nieaktualny na gruncie ustawy z 1982 r. • do umowy przekazania gospodarstwa rolnego pod tytułem nieodpłatnym stosuje się w drodze analogii przepisu Kodeksu cywilnego i innych ustaw o umowie darowizny
Skład orzekający
Hubert Wrzeszcz
przewodniczący-sprawozdawca
Wojciech Katner
członek
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja charakteru umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy i jej wpływu na majątek wspólny małżonków w świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z okresu obowiązywania ustawy z 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, choć Sąd Najwyższy wskazuje na potrzebę stosowania analogii do przepisów Kodeksu cywilnego i rodzinnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z majątkiem rolnym i jego podziałem w kontekście małżeństwa, a Sąd Najwyższy koryguje wcześniejsze stanowisko, co jest istotne dla praktyków.
“Czy przekazanie gospodarstwa rolnego synowi wchodzi do jego majątku wspólnego? Sąd Najwyższy zmienia interpretację.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.