III CKN 963/98
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Mieczysława Z. o ustalenie nieważności umowy sprzedaży działki, którą zawarł z Marianem Z. i Anną Z. Powód uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli, twierdząc, że złożył je pod wpływem błędu wywołanego przez drugą stronę. Błąd miał polegać na jego przekonaniu, że brat zapewni matce mieszkanie w domu na sprzedawanej działce, co okazało się nieprawdą. Sądy niższych instancji uznały to uchylenie za nieskuteczne, wskazując, że błąd musi dotyczyć treści czynności prawnej lub okoliczności z nią związanych, a nie przyszłych, niepewnych zdarzeń. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 października 2000 r. oddalił kasację powoda. Podkreślono, że nietrafne przewidywania co do przyszłego rozwoju sytuacji, nawet jeśli skłoniły do zawarcia umowy, nie stanowią błędu prawnie doniosłego w rozumieniu art. 84 Kodeksu cywilnego. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzuty procesowe dotyczące zdolności do czynności prawnych powoda, wskazując, że choroba psychiczna sama w sobie nie wpływa na zdolność do czynności prawnych ani procesową, a powód był reprezentowany przez adwokata.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że subiektywne, nietrafne przewidywania co do przyszłości nie są błędem prawnie doniosłym w rozumieniu art. 84 k.c., nawet jeśli skłoniły do zawarcia umowy.
Dotyczy sytuacji, gdy błąd odnosi się do przyszłych, niepewnych zdarzeń, a nie do stanu obecnego lub przeszłego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy niespełnienie się oczekiwań co do przyszłego rozwoju zdarzeń, które skłoniły do zawarcia umowy, stanowi błąd prawnie doniosły w rozumieniu art. 84 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niespełnienie się oczekiwań co do przyszłego rozwoju zdarzeń nie stanowi błędu prawnie doniosłego.
Uzasadnienie
Błąd prawnie doniosły w rozumieniu art. 84 k.c. musi dotyczyć treści czynności prawnej lub okoliczności z nią związanych, a nie nietrafnych przewidywań co do przyszłości. Okoliczności powołane przez powoda świadczyły o nietrafnej prognozie, a nie o błędnym wyobrażeniu.
Czy choroba psychiczna wpływa na zdolność do czynności prawnych i procesową, a jeśli tak, to w jakich okolicznościach?
Odpowiedź sądu
Choroba psychiczna sama przez się nie wpływa na zdolność do czynności prawnych i procesową, chyba że pozbawia stronę możności obrony swoich praw.
Uzasadnienie
Fakt choroby psychicznej nie wpływa automatycznie na zdolność do czynności prawnych i procesową. W tej sprawie powód był reprezentowany przez adwokata, co wykluczało brak możności obrony jego praw.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Mieczysław Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Marian Z. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Anna Z. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Błąd prawnie doniosły musi dotyczyć treści czynności prawnej lub okoliczności z nią związanych, a nie nietrafnych przewidywań co do przyszłości.
k.p.c. art. 39312
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 65
Kodeks postępowania cywilnego
Fakt choroby psychicznej sam przez się nie wpływa na zdolność do czynności prawnych i tym samym na zdolność procesową.
k.p.c. art. 39311
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut dotyczący przepisów postępowania w skardze kasacyjnej może być rozpoznany tylko pod kątem nieważności postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nietrafne przewidywania co do przyszłego rozwoju sytuacji nie stanowią błędu prawnie doniosłego w rozumieniu art. 84 k.c.
Odrzucone argumenty
Oświadczenie woli złożone pod wpływem błędu co do przyszłego rozwoju zdarzeń. • Naruszenie przepisów postępowania przez nierozważenie zdolności do czynności prawnych i procesowej powoda mimo choroby psychicznej.
Godne uwagi sformułowania
niespełnienie się oczekiwań osoby dokonującej czynności prawnej co do określonego rozwoju zdarzeń nie daje podstaw do uznania oświadczenia woli za wynik błędu prawnie doniosłego • to co bowiem nazywa swoim błędem nie łączy się z mylnym wyobrażeniem o jakiejś okoliczności zewnętrznej, lecz jest nietrafnym przewidywaniem
Skład orzekający
Tadeusz Domińczyk
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
członek
Kazimierz Zawada
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że subiektywne, nietrafne przewidywania co do przyszłości nie są błędem prawnie doniosłym w rozumieniu art. 84 k.c., nawet jeśli skłoniły do zawarcia umowy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy błąd odnosi się do przyszłych, niepewnych zdarzeń, a nie do stanu obecnego lub przeszłego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia istotną różnicę między błędem prawnym a nietrafnym przewidywaniem, co jest kluczowe w praktyce obrotu cywilnoprawnego.
“Czy Twoje nietrafne przewidywania mogą unieważnić umowę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.