III CA 1750/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód W. W., wierzyciel B. i A. D., wystąpił z powództwem o uznanie za bezskuteczne wobec niego dwóch umów dotyczących nieruchomości: umowy sprzedaży z 19 listopada 2004 r. zawartej między B. i A. D. a S. G. oraz umowy dożywocia z 20 października 2005 r. zawartej między S. G. a A. B. Powód argumentował, że te transakcje uniemożliwiły mu egzekucję należności. Sąd Rejonowy oddalił powództwo. Sąd pierwszej instancji ustalił, że powód był wierzycielem B. i A. D. na kwotę ponad 98 tys. zł, a nieruchomość była dwukrotnie zajmowana w postępowaniach egzekucyjnych, które następnie umarzano z powodu bezskuteczności. Sąd uznał, że umowa sprzedaży z 19 listopada 2004 r. mogła być uznana za bezskuteczną, ponieważ S. G. (ojciec B. D.) był w bliskim stosunku z dłużnikami, co rodziło domniemanie wiedzy o pokrzywdzeniu wierzycieli. Jednakże, druga umowa – dożywocia – była czynnością odpłatną, a powód nie udowodnił, że nabywca A. B. wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności za bezskuteczną. Sąd Rejonowy podkreślił, że dla uwzględnienia skargi pauliańskiej konieczne jest uznanie bezskuteczności obu umów, a brak możliwości uznania bezskuteczności drugiej umowy uniemożliwiał zaspokojenie powoda. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powoda, podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że apelacja jest bezzasadna, a sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody. Sąd Okręgowy podkreślił, że wiedza pozwanej A. B. o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest równoznaczna z wiedzą o pokrzywdzeniu wierzyciela przy wcześniejszej transakcji. Powód nie wykazał przesłanek z art. 531 § 2 KC, dlatego powództwo zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 531 § 2 KC w kontekście skargi pauliańskiej, zwłaszcza w odniesieniu do udowodnienia wiedzy nabywcy o pokrzywdzeniu wierzycieli przy odpłatnych czynnościach prawnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji dwuetapowego zbycia nieruchomości i konieczności udowodnienia wiedzy nabywcy w drugim etapie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa dożywocia zawarta przez osobę trzecią (nabywcę nieruchomości) z inną osobą (zbywcą nieruchomości, który wcześniej nabył ją od dłużnika) może zostać uznana za bezskuteczną wobec pierwotnego wierzyciela dłużnika na podstawie art. 531 § 2 KC, jeśli wierzyciel nie udowodni wiedzy tej osoby o pokrzywdzeniu wierzycieli?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli umowa jest odpłatna, wierzyciel musi udowodnić pozytywną wiedzę nabywcy o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności za bezskuteczną, a sam fakt wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest wystarczający.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dla uznania umowy dożywocia za bezskuteczną wobec wierzyciela, zgodnie z art. 531 § 2 KC, powód musiał udowodnić, że A. B. wiedziała o tym, że wcześniejsze rozporządzenie nieruchomością przez dłużników (na rzecz S. G.) było dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli. Sam fakt wiedzy o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym nie jest wystarczający do przypisania takiej wiedzy, zwłaszcza gdy umowa jest odpłatna. Powód nie przedstawił dowodów na poparcie tej tezy.
Czy umowa sprzedaży nieruchomości zawarta przez dłużników z osobą trzecią, będącą w bliskim stosunku z jednym z dłużników, może zostać uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie art. 527 § 3 KC, jeśli dłużnicy stali się niewypłacalni?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki z art. 527 KC, w tym domniemanie wiedzy osoby trzeciej o pokrzywdzeniu wierzycieli z uwagi na bliski stosunek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa sprzedaży z 19 listopada 2004 r. mogła być uznana za bezskuteczną, ponieważ S. G. (ojciec B. D.) był w bliskim stosunku z dłużnikami, co rodziło niewzruszone domniemanie wiedzy o pokrzywdzeniu wierzycieli. Ponadto, czynność ta uszczupliła majątek dłużników, prowadząc do ich niewypłacalności, co potwierdzały umorzone postępowania egzekucyjne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | powód |
| A. B. | osoba_fizyczna | pozwana |
| S. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. i A. D. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, wierzyciel może żądać sądowego ustalenia bezskuteczności tej czynności w stosunku do niego.
k.c. art. 527 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 531 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne.
Pomocnicze
KPC art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów: Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
KPC art. 6
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu: Zgodnie z ogólnymi regułami, na powodzie ciąży procesowy obowiązek udowodnienia przesłanek możliwości uznania czynności za bezskuteczną.
KPC art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji: Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeżeli jest ona bezzasadna.
KPC art. 930 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kontynuacji postępowania egzekucyjnego po zmianie właściciela nieruchomości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Druga umowa (dożywocia) była odpłatna, a powód nie udowodnił wiedzy nabywcy (A. B.) o pokrzywdzeniu wierzycieli przy wcześniejszej transakcji. • Brak możliwości uznania bezskuteczności drugiej umowy uniemożliwia zaspokojenie powoda z nieruchomości, która obecnie stanowi własność A. B.
Odrzucone argumenty
Pierwsza umowa sprzedaży nieruchomości (między dłużnikami a S. G.) mogła być uznana za bezskuteczną ze względu na bliski stosunek nabywcy do dłużników i domniemanie wiedzy o pokrzywdzeniu. • Pozwana A. B. miała świadomość toczącego się postępowania egzekucyjnego, co powinno być równoznaczne z wiedzą o pokrzywdzeniu wierzycieli.
Godne uwagi sformułowania
Istotą dochodzonego w rozpoznawanej sprawie roszczenia, opartego na konstrukcji skargi pauliańskiej, jest uzyskanie przez wierzyciela możliwości egzekucji z przedmiotów majątkowych należących do dłużnika, które wyszły z jego majątku na podstawie czynności prawnych dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli • Ustalenie bezskuteczności tylko jednej z umów byłoby sprzeczne z istotą skargi pauliańskiej. • W tym wypadku ustawa nie przewiduje jakichkolwiek domniemań ułatwiających powodowi dochodzenie jego roszczenia; przeciwnie, zgodnie z ogólnymi regułami art. 6 KC , to na powodzie ciąży procesowy obowiązek udowodnienia przesłanek możliwości uznania czynności za bezskuteczną. • Czym innym jest wiedza pozwanej o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, a zupełnie czym innym wiedza, że poprzednia umowa zbycia nieruchomości dokonana była z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 531 § 2 KC w kontekście skargi pauliańskiej, zwłaszcza w odniesieniu do udowodnienia wiedzy nabywcy o pokrzywdzeniu wierzycieli przy odpłatnych czynnościach prawnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji dwuetapowego zbycia nieruchomości i konieczności udowodnienia wiedzy nabywcy w drugim etapie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność skargi pauliańskiej, szczególnie gdy nieruchomość jest przedmiotem kolejnych transakcji. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie wiedzy stron o pokrzywdzeniu wierzycieli.
“Czy wiedza o egzekucji wystarczy, by stracić nieruchomość? Sąd rozstrzyga w sprawie skargi pauliańskiej.”
Dane finansowe
WPS: 98 739,03 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.