III CA 1420/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelację rodziców małoletnich W. P. i A. P. (1) od postanowienia Sądu Rejonowego w Pabianicach, które odmówiło zatwierdzenia oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po E. L. przez ich synów. Rodzice argumentowali, że oświadczenia te nie zostały złożone w terminie pod wpływem błędu, naruszając art. 1019 § 2 k.c. Sąd Okręgowy, analizując przepisy dotyczące nabycia spadku i czynności prawnych z udziałem małoletnich, przypomniał, że brak oświadczenia w terminie 6 miesięcy jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Podkreślono, że małoletni nie mogą samodzielnie składać takich oświadczeń, a ich przedstawiciele ustawowi potrzebują zezwolenia sądu opiekuńczego. Sąd wskazał, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie biegu terminu do złożenia oświadczenia. W tej sprawie termin do złożenia oświadczeń przez małoletnich biegł od 10 maja 2017 r., ale został przerwany przez złożenie wniosku do sądu opiekuńczego 18 października 2017 r. Po uprawomocnieniu się postanowienia sądu opiekuńczego (19 stycznia 2018 r.), rodzicom pozostał niespełna miesiąc na złożenie oświadczeń, co nastąpiło dopiero 13 marca 2018 r., czyli po upływie terminu. Sąd uznał, że rodzice nie wykazali, iż błąd co do biegu terminu był prawnie doniosły, zwłaszcza że otrzymali pouczenie od notariusza i byli świadomi konieczności złożenia oświadczenia po uzyskaniu zezwolenia. W związku z tym apelacja została oddalona, a koszty postępowania pozostały po stronie uczestników.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odrzucenia spadku przez małoletnich, wpływu wniosku o zezwolenie sądu opiekuńczego na bieg terminu oraz pojęcia błędu prawnie doniosłego w kontekście art. 1019 § 2 k.c.
Dotyczy specyficznej sytuacji małoletnich spadkobierców i konieczności uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego. Interpretacja błędu może być stosowana analogicznie do innych sytuacji wymagających zezwolenia sądu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy błąd co do biegu terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego, spowodowany koniecznością uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego, może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych niezachowania tego terminu na podstawie art. 1019 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, błąd co do biegu terminu, jeśli wynika z niedołożenia należytej staranności przez przedstawiciela ustawowego w ustaleniu rzeczywistego stanu rzeczy lub w przeprowadzeniu procedury uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego, nie jest prawnie doniosły.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego przerywa bieg terminu do złożenia oświadczenia. Jednakże, jeśli po uzyskaniu zezwolenia przedstawiciel ustawowy nie złoży oświadczenia w pozostałym terminie, a powołuje się na błąd co do biegu terminu, który wynika z jego własnej niedbałości lub błędnej interpretacji pouczenia, błąd ten nie jest prawnie doniosły. W analizowanej sprawie rodzice mieli świadomość konieczności złożenia oświadczenia po uzyskaniu zgody sądu, a ich błędne przekonanie o początku biegu terminu wynikało z braku należytej staranności.
Jaki jest skutek prawny złożenia przez przedstawiciela ustawowego wniosku o zezwolenie sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego na bieg terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie lub przerwę biegu terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie biegu terminu na czas trwania postępowania lub przerwę biegu terminu na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. stosowanego w drodze analogii, gdyż uzyskanie zgody sądu jest przeszkodą dla wykonania uprawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. P. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| D. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| (...) Bank (...) Spółka akcyjna z siedzibą we W. | spółka | uczestnik |
| K. P. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy wnioskodawców |
| A. P. (2) | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy wnioskodawców |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 1019 § 2
Kodeks cywilny
Pozwala na uchylenie się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia spadkowego, o ile zostało to wywołane błędem charakteryzującym się prawną doniosłością. Błędem prawnie doniosłym nie jest zaniechanie czynności pozostające w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę lub jego przedstawiciela ustawowego należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu lub w dokonywaniu czynności.
Pomocnicze
k.c. art. 1012
Kodeks cywilny
k.c. art. 1015 § 1
Kodeks cywilny
Określa 6-miesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
k.c. art. 1015 § 2
Kodeks cywilny
Brak oświadczenia w terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
k.c. art. 1018 § 3
Kodeks cywilny
Określa formę oświadczenia o odrzuceniu spadku i wymogi dotyczące pełnomocnictwa.
k.c. art. 1020
Kodeks cywilny
Skutek złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku.
k.c. art. 10
Kodeks cywilny
Zdolność do czynności prawnych.
k.c. art. 11
Kodeks cywilny
Zdolność do czynności prawnych.
k.r.o. art. 92
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska.
k.r.o. art. 98 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przedstawicielstwo ustawowe rodziców.
k.r.o. art. 101 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wymóg zezwolenia sądu opiekuńczego na czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu.
k.r.o. art. 156
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wymóg zezwolenia sądu opiekuńczego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do postępowań w innych instancjach.
k.p.c. art. 520 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzyganie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 123 § 1
Kodeks cywilny
Przerwanie biegu terminu przedawnienia (stosowane analogicznie do terminu do złożenia oświadczenia).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bieg terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego jest przerwany od momentu złożenia wniosku o zezwolenie sądu opiekuńczego. • Błąd co do biegu terminu, wynikający z niedołożenia należytej staranności przez przedstawiciela ustawowego, nie jest prawnie doniosły. • Postanowienie sądu opiekuńczego zezwalające na odrzucenie spadku nie jest równoznaczne z dokonaniem tej czynności.
Odrzucone argumenty
Niezłożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie przez małoletnich było spowodowane błędem prawnie doniosłym. • Brak wystarczającej wiedzy prawnej rodziców i podjęcie przez nich wszystkich możliwych starań. • Postanowienie sądu opiekuńczego jest wystarczające do odrzucenia spadku.
Godne uwagi sformułowania
błędem prawnie doniosłym nie jest zaniechanie czynności pozostające w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu. • złożenie wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego powoduje zawieszenie – na czas trwania postępowania – biegu terminu określonego w art. 1015 § 1 k.c. • termin ten ulega przerwaniu na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 k.c. stosowanego w drodze analogii. • naczelne w tym zakresie dobro małoletniego, który mógłby też przecież dziedziczyć długi spadkowe, wymaga więc poddania pod wstępny osąd ze strony sądu opiekuńczego kwestii dziedziczenia małoletniego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrzucenia spadku przez małoletnich, wpływu wniosku o zezwolenie sądu opiekuńczego na bieg terminu oraz pojęcia błędu prawnie doniosłego w kontekście art. 1019 § 2 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji małoletnich spadkobierców i konieczności uzyskania zezwolenia sądu opiekuńczego. Interpretacja błędu może być stosowana analogicznie do innych sytuacji wymagających zezwolenia sądu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia spadkowego związanego z dziedziczeniem przez małoletnich i terminami, co jest częstym problemem praktycznym. Wyjaśnia niuanse proceduralne i materialnoprawne.
“Czy błąd rodzica w terminie do odrzucenia spadku po zmarłym dziadku może kosztować dziecko dziedziczenie długów?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.