III AUa 752/25Uchylenie decyzji pozwolenie na budowe 65
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa C. S. do emerytury rolniczej. Sąd Okręgowy w Siedlcach przyznał jej prawo do świadczenia, uwzględniając okres pracy w gospodarstwie teściów od 22 marca 1984 r. do 31 grudnia 1987 r. jako okres ubezpieczenia, mimo braku opłaconych składek, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dopuszczało takie rozwiązanie. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego złożył apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zaliczenie okresu, za który nie opłacono składek. Sąd Apelacyjny w Lublinie pierwotnie zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie, uznając, że brak opłaconych składek jest przeszkodą do zaliczenia okresu pracy jako domownika do stażu ubezpieczeniowego. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę uwzględnienia wykładni, że brak opłacenia składek przez rolnika za domownika nie stanowi przeszkody do ustalenia okresu ubezpieczenia, jeśli spełnione są przesłanki bycia domownikiem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny w Lublinie, związany wykładnią Sądu Najwyższego, uznał apelację Prezesa KRUS za niezasadną. Sąd stwierdził, że C. S. spełniła przesłanki bycia domownikiem w spornym okresie, a brak opłacenia składek przez teściów nie wyklucza zaliczenia tego okresu do stażu ubezpieczeniowego. Dodatkowo, Sąd Apelacyjny uwzględnił okres pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie ojca od 19 października 1978 r. do 28 czerwca 1979 r. oraz prawidłowo przeliczył okres od 1 stycznia 1983 r. do 21 marca 1984 r., co w sumie pozwoliło na udowodnienie wymaganego 25-letniego stażu ubezpieczeniowego. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny oddalił apelację Prezesa KRUS i zasądził od niego zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, czy okres pracy domownika w gospodarstwie rolnym, za który nie opłacono składek, może być zaliczony do stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia prawa do emerytury rolniczej, w świetle wykładni Sądu Najwyższego.
Orzeczenie Sądu Najwyższego, na które powołuje się Sąd Apelacyjny, stanowi wiążącą wykładnię prawa, jednakże orzecznictwo w tej materii bywa rozbieżne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy okres pracy domownika w gospodarstwie rolnym, za który nie zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne rolników, może być zaliczony do 25-letniego okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia prawa do emerytury rolniczej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli spełnione są przesłanki bycia domownikiem, brak opłacenia składek przez rolnika nie stanowi przeszkody do zaliczenia tego okresu do stażu ubezpieczeniowego, zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w wyroku III USKP 34/24 orzekł, że ubezpieczenie społeczne rolników powstaje z mocy prawa, a brak zgłoszenia domownika i opłacenia składek przez rolnika nie pozbawia domownika prawa do zaliczenia okresu pracy do stażu ubezpieczeniowego, jeśli spełnione są przesłanki bycia domownikiem. Obowiązek opłacenia składek jest pochodną ubezpieczenia, a nie jego warunkiem sine qua non.
Jak należy liczyć okresy ubezpieczenia przypadające przed 1 października 2009 r. dla ustalenia 25-letniego stażu ubezpieczeniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Okresy te należy liczyć, zaliczając cały kwartał, w którym powstało lub ustało ubezpieczenie, przyjmując 4 kwartały za jeden rok.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zastosował przepis przejściowy (art. 2 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników), który nakazuje zaliczanie całych kwartałów, a nie dni, do ustalenia stażu ubezpieczeniowego.
Czy okres pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przypadający przed 1 stycznia 1983 r., może być zaliczony do stażu ubezpieczeniowego, nawet jeśli był wykonywany równolegle z zatrudnieniem poza rolnictwem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pod warunkiem, że praca była rzeczywiście wykonywana, miała stały charakter i była niezbędna dla funkcjonowania gospodarstwa, a okres ten nie został już zaliczony do innych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dopuszcza zaliczenie takich okresów, o ile nie dochodzi do podwójnego zaliczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
u.s.s.r. art. 19 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa warunki nabycia prawa do emerytury rolniczej, w tym wymóg osiągnięcia wieku emerytalnego i podlegania ubezpieczeniu przez co najmniej 25 lat.
u.s.s.r. art. 20 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa okresy zaliczane do stażu ubezpieczeniowego, w tym okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990.
u.s.s.r. z 1982 r. art. 2 § 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Definiuje pojęcie domownika.
u.s.s.r. z 1982 r. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Określa, że ubezpieczenie jest obowiązkowe.
u.s.s.r. z 1990 r. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zalicza okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990 do stażu ubezpieczeniowego.
u.s.s.r. z 1990 r. art. 20 § 2
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa zasady zaliczania okresów pracy w gospodarstwie rolnym przed 1 stycznia 1983 r.
k.p.c. art. 398 § 20
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu przekazanego do ponownego rozpoznania wykładnią prawa Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
u.s.s.r. art. 6 § 14
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Definiuje okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu jako te, za które opłacono składki, chyba że nie istniał obowiązek ich opłacenia.
u.s.s.r. art. 37 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Nakłada na rolnika obowiązek zgłoszenia domownika do ubezpieczenia.
u.s.s.r. art. 16 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Określa, że domownik podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy.
u.s.s.r. z 1982 r. art. 44 § 3
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Określa moment powstania obowiązku opłacania składki za domownika.
Dz.U. 2009 Nr 79 poz. 667 art. 2
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepis przejściowy dotyczący sposobu liczenia okresów ubezpieczenia przed 1 października 2009 r. (kwartały).
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uzupełnienia postępowania dowodowego przez sąd drugiej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres pracy domownika w gospodarstwie rolnym, za który nie zostały opłacone składki, nie może być zaliczony do 25-letniego stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia prawa do emerytury rolniczej, pomimo spełnienia przesłanek bycia domownikiem. • Zaliczenie okresu pracy domownika do stażu ubezpieczeniowego jest uzależnione od opłacenia składek, chyba że istniał ustawowy obowiązek ich opłacenia, a rolnik go nie dopełnił.
Odrzucone argumenty
Okres pracy domownika w gospodarstwie teściów, za który nie opłacono składek, powinien być zaliczony do stażu ubezpieczeniowego na podstawie orzecznictwa Sądu Najwyższego, które dopuszcza takie rozwiązanie. • Niewykonanie przez rolnika obowiązku zgłoszenia domownika do ubezpieczenia i opłacenia składek nie powinno mieć negatywnych konsekwencji dla domownika.
Godne uwagi sformułowania
brak opłacenia składek nie stanowi przeszkody do ustalenia okresu ubezpieczenia społecznego domownika rolnika • okres ubezpieczenia, czyli jego powstanie i ustanie, zależy od zaistnienia i ustania okoliczności uzasadniających podleganie ubezpieczeniom • ilekroć w ustawie jest mowa o okresach podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu - rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek • podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników powstaje z mocy prawa • brak opłacenia składek przez rolnika za domownika nie jest przeszkodą do ustalenia okresu ubezpieczenia społecznego domownika rolnika
Skład orzekający
Iwona Jawor-Piszcz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, czy okres pracy domownika w gospodarstwie rolnym, za który nie opłacono składek, może być zaliczony do stażu ubezpieczeniowego wymaganego do nabycia prawa do emerytury rolniczej, w świetle wykładni Sądu Najwyższego."
Ograniczenia: Orzeczenie Sądu Najwyższego, na które powołuje się Sąd Apelacyjny, stanowi wiążącą wykładnię prawa, jednakże orzecznictwo w tej materii bywa rozbieżne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do emerytury rolniczej i interpretacją przepisów dotyczących domowników oraz opłacania składek, co ma znaczenie dla wielu osób pracujących w rolnictwie. Rozbieżność orzecznictwa i interwencja Sądu Najwyższego podnoszą jej rangę.
“Emerytura rolnicza bez składek? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczową kwestię dla domowników.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.