III AUA 752/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania K. U. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) w sprawie wyrównania świadczenia emerytalnego. ZUS, po wznowieniu postępowania na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznającego art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach za niezgodny z Konstytucją, uchylił decyzję z 15.09.2016 r. i przyznał K. U. emeryturę od 01.08.2016 r. w nowej, wyższej wysokości (2730,53 zł). Jednakże, wypłatę przeliczonej emerytury podjął dopiero od 01.04.2019 r., czyli od miesiąca złożenia wniosku o wznowienie postępowania. K. U. domagała się wyrównania świadczenia od 01.08.2016 r., argumentując, że już pierwotna decyzja z 15.09.2016 r. została wydana z naruszeniem prawa. Sąd Okręgowy w Łomży zmienił decyzję ZUS, przyznając prawo do wyrównania od 01.08.2016 r., uznając zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu za błąd organu rentowego. ZUS złożył apelację, zarzucając błędną wykładnię art. 133 ust. 1 ustawy emerytalnej i twierdząc, że nie można mówić o błędzie organu przy ustalaniu prawa i wysokości emerytury. Sąd Apelacyjny w Białymstoku oddalił apelację ZUS. Sąd uznał, że zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy stanowi "błąd organu rentowego" w szerokim rozumieniu tego pojęcia w prawie ubezpieczeń społecznych, obejmującym każdą obiektywną wadliwość decyzji. W związku z tym, K. U. przysługuje wyrównanie świadczenia od daty przyznania emerytury (01.08.2016 r.), a nie od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd podkreślił, że takie rozumienie błędu jest zgodne z zasadą równości ubezpieczonych i umożliwia dochodzenie roszczeń w postępowaniu administracyjnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie zastosowania niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy za błąd organu rentowego, uzasadniający wyrównanie świadczeń od daty przyznania, a nie od daty wniosku o wznowienie postępowania.
Dotyczy sytuacji, gdy decyzja organu rentowego została wydana na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny, a wnioskodawca domaga się wyrównania świadczenia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zastosowanie przez organ rentowy przepisu uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją stanowi "błąd organu rentowego" w rozumieniu art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach, uprawniający do wyrównania świadczenia od daty przyznania emerytury, a nie od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy stanowi "błąd organu rentowego" w szerokim rozumieniu tego pojęcia, co uprawnia do wyrównania świadczenia od daty przyznania emerytury.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że pojęcie błędu organu rentowego w prawie ubezpieczeń społecznych jest szerokie i oznacza każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od winy organu. Wadliwość wynikająca z zastosowania niekonstytucyjnego przepisu, ujawniona przez orzeczenie TK, jest traktowana jako błąd organu, co uzasadnia wyrównanie świadczenia od daty przyznania, a nie od daty wniosku.
Jaki jest zakres zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) w postępowaniu o wznowienie i ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej świadczeń z ubezpieczeń społecznych, w szczególności po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?
Odpowiedź sądu
Procedura wznowienia postępowania w przypadku wydania decyzji opartej na akcie normatywnym uznanym za niezgodny z Konstytucją następuje na podstawie art. 145a i nast. k.p.a., a merytoryczne orzekanie po uchyleniu decyzji odbywa się z zastosowaniem właściwych przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wskazał, że przepisy k.p.a. służą do wzruszenia decyzji wydanej na podstawie aktu normatywnego uznanego za niezgodny z Konstytucją. Po uchyleniu decyzji, organ rentowy jest zobowiązany wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy zgodnie z właściwymi przepisami dotyczącymi ubezpieczeń społecznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. U. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W razie ponownego ustalenia przez organ rentowy prawa do świadczeń lub ich wysokości, przyznane lub podwyższone świadczenia wypłaca się poczynając od miesiąca, w którym powstało prawo do tych świadczeń lub do ich podwyższenia, jednak nie wcześniej niż za okres 3 lat poprzedzających bezpośrednio miesiąc, o którym mowa w pkt 1, jeżeli odmowa lub przyznanie niższych świadczeń były następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego. Sąd uznał zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu za błąd organu rentowego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w (...) r., które przed 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. Norma ta normuje wysokość emerytury poprzez pomniejszenie podstawy jej wymiaru o sumę kwot pobranych emerytur.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio również w razie ponownego ustalenia prawa do świadczeń lub ich wysokości wskutek wznowienia postępowania przed organami odwoławczymi albo wskutek kasacji, z tym że za miesiąc zgłoszenia wniosku przyjmuje się miesiąc wniesienia wniosku o wznowienie postępowania lub o kasację.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego wydano decyzję.
k.p.a. art. 151 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ, który wydał decyzję w wyniku wznowienia postępowania, jest obowiązany wydać nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
k.p.a. art. 180 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się k.p.a., chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 417 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
u.s.u.s. art. 2a § ust. 2 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zasada równości ubezpieczonych.
u.s.u.s. art. 66 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
ZUS jako państwowa jednostka organizacyjna.
u.s.u.s. art. 68 § ust. 1 lit. b
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakres działalności ZUS, w tym ustalanie wysokości świadczeń.
u.s.u.s. art. 66 § ust.4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Środki prawne właściwe organom administracji państwowej przysługujące ZUS.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy stanowi błąd organu rentowego w rozumieniu art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. • Wyrównanie świadczenia powinno nastąpić od daty przyznania emerytury (01.08.2016 r.), a nie od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania (01.04.2019 r.). • Pojęcie błędu organu rentowego jest szerokie i obejmuje każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od winy.
Odrzucone argumenty
Nie można mówić o błędzie organu rentowego przy ustaleniu prawa i wysokości emerytury decyzją z 15 września 2016r. • Wypłata świadczenia po wznowieniu postępowania następuje od miesiąca złożenia wniosku o wznowienie postępowania (art. 133 ustawy emerytalnej).
Godne uwagi sformułowania
"błąd organu rentowego" w prawie ubezpieczeń społecznych jest swoiste i szerokie, tzn. oznacza każdą obiektywną wadliwość decyzji, niezależnie od tego, czy jest ona skutkiem zaniedbania, pomyłki, celowego działania organu rentowego, czy też pracodawców albo wadliwej techniki legislacyjnej, jak również błędnej wykładni obowiązujących przepisów. • Za błąd uznać należy obiektywną niezgodność z prawem decyzji organu rentowego, która to niezgodność wyszła na jaw na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. • Niewątpliwie był to błąd ustawodawcy, lecz wobec tego, że ZUS jest państwową jednostką organizacyjną (...), należało uznać, że jest on tożsamy z błędem ZUS w rozumieniu art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.
Skład orzekający
Alicja Sołowińska
przewodniczący
Teresa Suchcicka
sędzia
Bożena Szponar - Jarocka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie zastosowania niekonstytucyjnego przepisu przez organ rentowy za błąd organu rentowego, uzasadniający wyrównanie świadczeń od daty przyznania, a nie od daty wniosku o wznowienie postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy decyzja organu rentowego została wydana na podstawie przepisu uznanego później za niekonstytucyjny, a wnioskodawca domaga się wyrównania świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wpływają na indywidualne sprawy obywateli i jak sądy interpretują pojęcie błędu organu rentowego, co jest istotne dla wielu emerytów i rencistów.
“Emerytura wyliczona na podstawie niekonstytucyjnego prawa? Sąd Apelacyjny wyjaśnia, kiedy ZUS musi wypłacić wyrównanie wstecz.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.