III AUa 587/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 15 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. zawiesił Z. P. wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. z powodu kontynuowania zatrudnienia u pracodawcy, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Z. P. wniosła odwołanie, które Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim uwzględnił, zmieniając decyzję ZUS i podejmując wypłatę emerytury od 1 października 2011 r. Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt K 2/12), który uznał art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (zasada ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa) w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Sąd Okręgowy podkreślił, że Z. P. nabyła prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym 4 kwietnia 2010 r., kiedy to nie obowiązywał jeszcze warunek rozwiązania stosunku pracy. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego złożył ZUS, zarzucając naruszenie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP i art. 412 § 2 kpc poprzez błędne przyznanie prawa do wyrównania emerytury. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację, w pełni podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny wskazał, że Z. P. nabyła prawo do emerytury w okresie, gdy nie obowiązywał warunek rozwiązania stosunku pracy, a późniejsze wprowadzenie art. 103a ustawy, które zostało uznane za niezgodne z Konstytucją RP w odniesieniu do takich osób, nie mogło zmienić jej sytuacji prawnej. Sąd odwoławczy podkreślił, że skutek wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest zazwyczaj ex tunc, co oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją traci moc od dnia wejścia w życie, a nie od daty ogłoszenia wyroku.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa do emerytury w kontekście zmian legislacyjnych i ich zgodności z Konstytucją RP, zwłaszcza w odniesieniu do zasady ochrony zaufania obywatela.
Dotyczy specyficznej sytuacji osób nabywających prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. i kontynuujących zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wprowadzający obowiązek rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą jako warunek wypłaty emerytury, może być stosowany do osób, które nabyły prawo do emerytury przed wejściem w życie tego przepisu (przed 1 stycznia 2011 r.), jeśli nabycie prawa nastąpiło w okresie, gdy taki warunek nie obowiązywał?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie może być stosowany do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. w sytuacji, gdy nabycie prawa nastąpiło w okresie od 8 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2010 r., ponieważ jest to sprzeczne z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt K 2/12), który uznał art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS za niezgodny z Konstytucją RP w zakresie stosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy. Skoro wnioskodawczyni nabyła prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym 4 kwietnia 2010 r., kiedy to nie obowiązywał warunek rozwiązania stosunku pracy, późniejsze wprowadzenie tego warunku nie mogło zmienić jej sytuacji prawnej.
Jaki jest skutek prawny wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność przepisu z Konstytucją RP – czy działa ex tunc czy ex nunc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego działa co do zasady ex tunc, co oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją traci moc od dnia wejścia w życie, a nie od daty ogłoszenia wyroku.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, zgodnie z którym przepisy naruszające Konstytucję od dnia ich wejścia w życie nie mogą być legalną podstawą orzekania. Stwierdzenie niezgodności przepisu art. 103a ustawy z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny powoduje brak podstaw prawnych do stosowania tego przepisu wobec osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, czyli ex tunc.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 103a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uzależnił prawo do wypłaty emerytury od rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury. Wprowadzony ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r., miał zastosowanie do emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2011 r. od 1 października 2011 r.
Ustawa o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw art. 28
Przepis ten stanowił podstawę do zastosowania art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS do emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2011 r., poczynając od 1 października 2011 r.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
W okresie do 31 grudnia 2010 r. wypłata emerytury dla osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, zależała od osiągnięcia wieku emerytalnego, a nie od osiąganego przychodu z tytułu zatrudnienia po przejściu na emeryturę oraz uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji ZUS i podjęcia wypłaty emerytury.
k.p.c. art. 477¹⁰ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przekazania do rozpoznania przez ZUS żądania o zasądzenie odsetek.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z art. 2 Konstytucji RP w zakresie stosowania do osób nabywających prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. • Skutek ex tunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego. • Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na art. 190 ust. 3 i 4 Konstytucji RP, sugerująca, że prawo do wypłaty emerytury powstało najwcześniej od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego (22 listopada 2012 r.).
Godne uwagi sformułowania
przepis ten uzależnił bowiem prawo do wypłaty emerytury od rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego praca była wykonywana bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerutry • narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa • skutek ex nunc wyroków Trybunału Konstytucyjnego jest dopuszczalny jedynie wyjątkowo • przepisy prawa naruszały ustawę zasadniczą już od dnia ich wejścia w życie (ex tunc), nie mogą być legalną podstawą orzekania przez sądy powszechne
Skład orzekający
Iwona Szybka
przewodniczący
Jolanta Wolska
sędzia
Dorota Rzeźniowiecka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa do emerytury w kontekście zmian legislacyjnych i ich zgodności z Konstytucją RP, zwłaszcza w odniesieniu do zasady ochrony zaufania obywatela."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób nabywających prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. i kontynuujących zatrudnienie u dotychczasowego pracodawcy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw nabytych i zaufania obywateli do państwa w kontekście zmian przepisów emerytalnych, co ma szerokie znaczenie praktyczne.
“Emerytura mimo pracy? Sąd potwierdza prawo do świadczenia wbrew przepisom ZUS.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.