Orzeczenie · 2025-11-26

III AUa 498/24Utrata ubezpieczenia rolników przez zatrudnienie

Sąd
Sąd Apelacyjny w Szczecinie
Miejsce
Szczecin
Data
2025-11-26
SAOSUbezpieczenia społeczneubezpieczenie społeczne rolnikówŚredniaapelacyjny
ubezpieczenie społeczne rolnikówKRUSumowa o pracęobowiązek informacyjnyustanie ubezpieczeniaZUSdziałalność gospodarczazasada proporcjonalności

Sprawa dotyczyła odwołania K. N. od decyzji Prezesa KRUS o ustaniu jego ubezpieczenia społecznego rolników od 1 sierpnia 2015 r. Główną przyczyną było podjęcie przez ubezpieczonego zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w okresie od 1 sierpnia 2015 r. do 30 września 2015 r., o czym nie poinformował KRUS, mimo wcześniejszych pouczeń. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając, że ubezpieczony naruszył obowiązek informacyjny i że podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę skutkuje obligatoryjnym wyłączeniem z ubezpieczenia rolników. Sąd Okręgowy szczegółowo analizował przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w tym art. 5a i 5b, a także orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące zasady proporcjonalności i dobrej administracji. Podkreślono, że ubezpieczony był wielokrotnie pouczany o konsekwencjach podjęcia zatrudnienia i obowiązku informowania KRUS. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację ubezpieczonego, podzielił ustalenia faktyczne i prawne Sądu Okręgowego. Stwierdzono, że zarzuty apelacji dotyczące naruszenia prawa procesowego i materialnego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podkreślił bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów prawa ubezpieczeń społecznych i brak możliwości stosowania wykładni rozszerzającej czy zasad współżycia społecznego. Uznano, że podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę stanowi tytuł wyprzedzający ubezpieczenie rolnicze, a brak poinformowania o tym KRUS skutkuje ustaniem tego ubezpieczenia. Sąd Apelacyjny odrzucił argumentację opartej na zasadzie proporcjonalności, wskazując, że w przypadku ubezpieczonego nie można mówić o działaniu niezawinionym, a jego zaniechanie było wynikiem braku należytej staranności. Krótkotrwałość zatrudnienia i niskie wynagrodzenie nie miały znaczenia dla obowiązku informacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku informacyjnego rolników wobec KRUS w przypadku podjęcia zatrudnienia na umowę o pracę oraz stosowania zasady proporcjonalności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji rolnika podlegającego ubezpieczeniu społecznemu rolników, który podjął zatrudnienie na umowę o pracę i nie poinformował o tym KRUS.

Zagadnienia prawne (2)

Czy podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przez rolnika podlegającego ubezpieczeniu społecznemu rolników, bez poinformowania o tym KRUS, skutkuje obligatoryjnym ustaniem tego ubezpieczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę skutkuje obligatoryjnym wyłączeniem z ubezpieczenia społecznego rolników, a brak poinformowania o tym KRUS, mimo wcześniejszych pouczeń, prowadzi do ustania tego ubezpieczenia.

Uzasadnienie

Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę stanowi tytuł ubezpieczenia społecznego wyprzedzający ubezpieczenie rolnicze. Brak poinformowania KRUS o podjęciu zatrudnienia, mimo pouczeń, skutkuje ustaniem ubezpieczenia rolników, niezależnie od krótkotrwałości zatrudnienia czy wysokości wynagrodzenia.

Czy zasada proporcjonalności, o której mowa w orzecznictwie, może być stosowana w przypadku niezawinionego przez rolnika uchybienia obowiązkom informacyjnym wobec KRUS?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zasada proporcjonalności nie może być stosowana, gdy uchybienie obowiązkom informacyjnym nie było niezawinione, a wynikało z braku należytej staranności ubezpieczonego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że zasada proporcjonalności, o której mowa w wyroku SN I UK 386/15, odnosi się do niezawinionych przyczyn uchybienia obowiązkom. W przypadku K. N. nie można mówić o działaniu niezawinionym, gdyż miał on wiedzę o konsekwencjach podjęcia zatrudnienia i obowiązku informowania KRUS, a jego zaniechanie było wynikiem braku należytej staranności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

Strony

NazwaTypRola
K. N.osoba_fizycznaubezpieczony
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznegoorgan_państwowyorgan rentowy

Przepisy (7)

Główne

u.s.r. art. 7 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, chyba że podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu umowy o pracę.

u.s.r. art. 16 § ust. 1

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Ustanie obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników następuje m.in. w przypadku podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.

Pomocnicze

u.s.r. art. 5a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników

Warunkiem kontynuowania ubezpieczenia rolników przy prowadzeniu pozarolniczej działalności gospodarczej jest m.in. niepozostawanie w stosunku pracy lub służbowym.

u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu podlegają m.in. pracownicy.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p. art. 22 § par. 1

Kodeks pracy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podjęcie zatrudnienia na umowę o pracę skutkuje obligatoryjnym wyłączeniem z ubezpieczenia rolników. • Brak poinformowania KRUS o podjęciu zatrudnienia, mimo pouczeń, prowadzi do ustania ubezpieczenia rolników. • Przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie podlegają wykładni rozszerzającej. • Zasada proporcjonalności nie ma zastosowania w przypadku niezawinionego uchybienia obowiązkom informacyjnym.

Odrzucone argumenty

Umowa z M. P. była umową zlecenia, a nie umową o pracę. • Naruszenie zasady proporcjonalności poprzez wyłączenie z ubezpieczenia rolników. • Naruszenie prawa procesowego poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

podjęcie zatrudnienia na podstawie umowy o pracę stanowi tytuł ubezpieczenia społecznego wyprzedzający nie tylko tytuł rolniczy do ubezpieczeń, ale i tytuł związany z prowadzeniem działalności gospodarczej • przepisy prawa ubezpieczenia społecznego mają charakter bezwzględnie obowiązujący. Tworzą system prawa ścisłego, zamkniętego. • w przypadku ubezpieczonego nie może być mowy o działaniu niezawinionym

Skład orzekający

Barbara Białecka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku informacyjnego rolników wobec KRUS w przypadku podjęcia zatrudnienia na umowę o pracę oraz stosowania zasady proporcjonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolnika podlegającego ubezpieczeniu społecznemu rolników, który podjął zatrudnienie na umowę o pracę i nie poinformował o tym KRUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje, jak formalne wymogi prawne i obowiązek informacyjny wobec instytucji ubezpieczeniowych mogą prowadzić do utraty praw, nawet po wielu latach. Pokazuje też złożoność przepisów dotyczących zbiegu tytułów do ubezpieczeń.

“Zapomniałeś zgłosić umowę o pracę do KRUS? Możesz stracić ubezpieczenie rolników nawet po 7 latach!”

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst