III AUa 481/25Pomniejszenie emerytury wcześniejszej o kwoty pobrane
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonej S. C. (1) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszenia o kwoty pobranej wcześniej emerytury wcześniejszej. Sąd Okręgowy w Lublinie oddalił odwołanie, a Sąd Apelacyjny w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy. Kluczową kwestią prawną było zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, który wszedł w życie 1 stycznia 2013 r. i przewiduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Ubezpieczona argumentowała, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) powinien wyłączyć zastosowanie tego przepisu w jej przypadku, ponieważ prawo do emerytury powszechnej nabyła przed 6 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny uznał jednak, że wyrok TK nie obejmuje sytuacji ubezpieczonej. Sąd podkreślił, że prawo do emerytury powszechnej powstało u ubezpieczonej przed 1 stycznia 2013 r., ale wniosek o jej przyznanie złożyła po tej dacie, w nowym stanie prawnym. W związku z tym, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, zastosowanie znalazł art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, a wysokość świadczenia została prawidłowo pomniejszona. Sąd wskazał, że ubezpieczona miała możliwość złożenia wniosku o emeryturę powszechną przed wejściem w życie przepisu, korzystając z okresu vacatio legis, co pozwoliłoby uniknąć pomniejszenia świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości emerytury powszechnej w przypadku pobierania emerytury wcześniejszej, zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, interpretacja wyroków Trybunału Konstytucyjnego w kontekście praw nabytych i zasady zaufania do państwa.
Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r., ale wniosek złożyli po tej dacie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wprowadzający pomniejszenie emerytury powszechnej o kwoty pobranej emerytury wcześniejszej, ma zastosowanie do ubezpieczonego, który prawo do emerytury powszechnej nabył przed wejściem w życie tego przepisu, ale wniosek o jej przyznanie złożył po jego wejściu w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ma zastosowanie, jeśli wniosek o emeryturę powszechną został złożony po wejściu w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, nawet jeśli prawo do emerytury powszechnej zostało nabyte wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasady ustalania wysokości świadczenia emerytalnego są ustalane na datę złożenia wniosku, a nie datę nabycia prawa do świadczenia. Ubezpieczona miała możliwość złożenia wniosku w okresie vacatio legis, co pozwoliłoby uniknąć pomniejszenia świadczenia. Brak jest podstaw do zastosowania wyroku TK w jej indywidualnej sytuacji, gdyż nie znalazła się w "pułapce" prawnej.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20) o niekonstytucyjności art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej ma zastosowanie do wszystkich osób, które pobrały emeryturę wcześniejszą, czy też zawiera ograniczenia podmiotowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok TK ma ograniczone zastosowanie i nie obejmuje sytuacji ubezpieczonej, która miała możliwość uniknięcia niekorzystnych skutków nowelizacji.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo TK i SN, wskazał, że wyrok SK 140/20 dotyczy osób, które nie miały świadomości skutków przejścia na wcześniejszą emeryturę i nie mogły przewidzieć przyszłych konsekwencji, a także tych, które nabyły prawo do emerytury powszechnej po wejściu w życie przepisu. Ubezpieczona S. C. (1) miała możliwość podjęcia świadomej decyzji w okresie vacatio legis.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. C. (1) | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten ma zastosowanie do ubezpieczonych, którzy pobierali wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., a warunki do emerytury powszechnej spełnili przed 1 stycznia 2013 r., ale wniosek o emeryturę powszechną złożyli po 1 stycznia 2013 r.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 24
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 145 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa emerytalna art. 114a § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.c. art. 3
Kodeks cywilny
ustawa emerytalna art. 100
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
ustawa emerytalna art. 116 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i innych ustaw
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej do wniosku złożonego po wejściu w życie przepisu, mimo nabycia prawa do emerytury powszechnej wcześniej. • Ubezpieczona miała możliwość uniknięcia niekorzystnych skutków nowelizacji poprzez złożenie wniosku w okresie vacatio legis. • Wyrok TK SK 140/20 nie ma zastosowania do sytuacji faktycznej i prawnej ubezpieczonej.
Odrzucone argumenty
Wyrok TK SK 140/20 powinien wyłączyć zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w indywidualnej sprawie ubezpieczonej. • Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. • Ubezpieczona nie była świadoma konsekwencji przejścia na wcześniejszą emeryturę.
Godne uwagi sformułowania
nie znalazła się tym samym w pułapce, o jakiej wywodzi Trybunał • zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa opiera się na pewności prawa • bez złożenia wymaganego wniosku o ustalenie, to jest potwierdzenie przesłanek nabycia prawa do emerytury, nie zostanie ono urzeczywistnione jako świadczenie przysługujące w określonej wysokości od konkretnie oznaczonego miesiąca.
Skład orzekający
Iwona Jawor-Piszcz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości emerytury powszechnej w przypadku pobierania emerytury wcześniejszej, zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, interpretacja wyroków Trybunału Konstytucyjnego w kontekście praw nabytych i zasady zaufania do państwa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do emerytury powszechnej przed 1 stycznia 2013 r., ale wniosek złożyli po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, jakim jest emerytura, i porusza kwestię interpretacji przepisów oraz wyroków Trybunału Konstytucyjnego w kontekście praw nabytych i sprawiedliwości społecznej. Jest to temat interesujący dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Emerytura powszechna niższa przez błąd w złożeniu wniosku? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.