III AUa 400/24Emerytura policyjną służba prl interpretacja sadu 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał sprawę dotyczącą wysokości emerytury policyjnej P.E., której wysokość została obniżona decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z 1 lipca 2017 r. na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy. Ustawa ta wprowadziła obniżenie świadczeń dla osób, które pełniły służbę na rzecz państwa totalitarnego. Podstawą decyzji była informacja Instytutu Pamięci Narodowej o przebiegu służby P.E. w okresie od 16 lipca 1966 r. do 15 marca 1990 r. w jednostkach takich jak Zakład (...) i Departament (...) MSW. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie, uznając decyzję organu za prawidłową. Sąd Apelacyjny zmienił jednak zaskarżony wyrok. Kluczową kwestią stała się interpretacja pojęcia "służby na rzecz państwa totalitarnego". Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego (w tym uchwale 7 sędziów III UZP 1/20), podkreślił, że sama przynależność do formacji wskazanych w ustawie nie jest wystarczająca do obniżenia świadczenia. Konieczne jest indywidualne badanie czynów funkcjonariusza i ich kwalifikacja prawna pod kątem naruszenia praw człowieka. W przypadku P.E., który pracował jako technolog i konstruktor urządzeń techniki operacyjnej, nie brał udziału w działaniach operacyjnych ani nie był karany, Sąd Apelacyjny uznał, że brak jest podstaw do uznania jego służby za służbę na rzecz państwa totalitarnego. W związku z tym, obniżenie emerytury zostało uznane za niezasadne. Sąd Apelacyjny odniósł się również do kwestii proceduralnych, w tym do wstąpienia następcy prawnego (żony V.E.) do postępowania po śmierci P.E., stwierdzając, że choć Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił merytorycznie sprawę emerytury, to błędnie rozstrzygnął o prawie następcy prawnego do niezrealizowanego świadczenia, gdyż nie było to przedmiotem zaskarżonej decyzji. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że ustalił wysokość emerytury policyjnej P.E. od dnia 1 października 2017 r. w wysokości obowiązującej przed tą datą.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obniżania emerytur byłym funkcjonariuszom PRL na podstawie ustawy z 2016 r., zasada indywidualnej oceny służby, niezwiązanie sądu informacjami IPN.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i interpretacji przepisów ustawy z 2016 r. Kwestia proceduralna dotycząca następstwa prawnego została rozstrzygnięta negatywnie dla następcy prawnego z powodu przekroczenia terminu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służba pełniona w jednostkach organizacyjnych byłego MSW w okresie PRL, udokumentowana przez IPN, może być automatycznie kwalifikowana jako "służba na rzecz państwa totalitarnego" w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, skutkująca obniżeniem emerytury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama służba w jednostkach wskazanych przez IPN nie jest wystarczająca. Konieczne jest indywidualne badanie czynów funkcjonariusza i ich kwalifikacja pod kątem naruszenia praw człowieka.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na uchwale Sądu Najwyższego, zgodnie z którą stwierdzenie pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie może opierać się wyłącznie na informacji IPN, lecz wymaga analizy indywidualnych czynów funkcjonariusza i ich weryfikacji pod kątem naruszenia praw i wolności człowieka. Służba techniczna, bez udziału w działaniach operacyjnych przeciwko opozycji, nie jest równoznaczna ze służbą na rzecz państwa totalitarnego.
Czy sąd ubezpieczeń społecznych jest związany informacją o przebiegu służby przekazaną przez Instytut Pamięci Narodowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany informacją IPN ani co do faktów, ani co do kwalifikacji prawnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym informacja IPN nie jest władczym aktem administracyjnym i sąd ma obowiązek samodzielnej oceny całego materiału dowodowego, w tym treści informacji IPN.
Czy następca prawny zmarłego odwołującego ma prawo do udziału w postępowaniu o świadczenia emerytalne, jeśli wniosek o wstąpienie do sprawy został złożony po terminie?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wniosek o wstąpienie do postępowania został złożony po upływie ustawowego terminu (12 miesięcy od śmierci uprawnionego, z możliwością wniosku o dalsze prowadzenie postępowania), prawo do wypłaty świadczenia wygasa.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że żona zmarłego odwołującego złożyła wniosek o wstąpienie do postępowania po upływie 27 miesięcy od śmierci męża i prawie 15 miesięcy po upływie terminu na złożenie wniosku o dalsze prowadzenie postępowania, co skutkowało wygaśnięciem prawa do świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| V. E. | osoba_fizyczna | następca prawny odwołującego |
| P. E. | osoba_fizyczna | emeryt policyjny (zmarły) |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w L. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u.o.z.f. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Obniżenie emerytury o 0% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz państwa totalitarnego i 2,6% za pozostałą służbę, jeśli osoba pełniła służbę przed 2 stycznia 1999 r. i w latach 1944-1990 na rzecz państwa totalitarnego.
u.o.z.f. art. 13b § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definicja służby na rzecz państwa totalitarnego (okres od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. w określonych formacjach).
u.o.z.f. art. 47
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Przepisy dotyczące prawa następców prawnych do świadczeń po zmarłym emerycie/renciście, w tym terminy na wstąpienie do postępowania.
Pomocnicze
u.o.z.f. art. 32 § 1 pkt 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.o.z.f. art. 13a § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Obowiązek IPN do sporządzania informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 473 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Niestosowanie przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez sąd drugiej instancji przez zmianę zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w orzekaniu o kosztach procesu, umożliwiająca odstąpienie od obciążania strony kosztami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba techniczna w organach bezpieczeństwa PRL nie jest automatycznie służbą na rzecz państwa totalitarnego. • Sąd nie jest związany informacją IPN o przebiegu służby. • Konieczność indywidualnej oceny czynów funkcjonariusza.
Odrzucone argumenty
Automatyczne obniżenie emerytury na podstawie informacji IPN o służbie w jednostkach wskazanych w ustawie. • Przekroczenie terminu do wstąpienia do postępowania przez następcę prawnego.
Godne uwagi sformułowania
służba na rzecz państwa totalitarnego • nie może być dokonane wyłącznie na podstawie informacji Instytutu Pamięci Narodowej • indywidualnych czynów i ich weryfikacji pod kątem naruszenia podstawowych praw i wolności człowieka • brak dowodów, jakoby odwołujący w okresie wskazanym przez IPN, faktycznie pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa • brak było przesłanek do redukcji wysokości świadczenia
Skład orzekający
Renata Szelhaus
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obniżania emerytur byłym funkcjonariuszom PRL na podstawie ustawy z 2016 r., zasada indywidualnej oceny służby, niezwiązanie sądu informacjami IPN."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i interpretacji przepisów ustawy z 2016 r. Kwestia proceduralna dotycząca następstwa prawnego została rozstrzygnięta negatywnie dla następcy prawnego z powodu przekroczenia terminu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnej ustawy represyjnej i jej stosowania wobec byłych funkcjonariuszy PRL, co budzi duże zainteresowanie społeczne i prawnicze. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące lustracji i odpowiedzialności historycznej.
“Czy służba techniczna w PRL oznaczała wspieranie reżimu? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.