III AUA 3456/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Warszawie rozpoznał apelację Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Sądu Okręgowego, który zmienił decyzję organu rentowego obniżającą wysokość policyjnej renty rodzinnej po zmarłym funkcjonariuszu T. D. Organ rentowy obniżył rentę, uznając służbę męża za służbę na rzecz totalitarnego państwa, zgodnie z ustawą nowelizującą z 2016 r. Sąd Okręgowy uznał jednak odwołanie wdowy za uzasadnione, stwierdzając brak wystarczających dowodów na to, że T. D. faktycznie pełnił służbę na rzecz państwa totalitarnego w sposób naruszający prawa obywatelskie. Sąd Apelacyjny, rozpoznając sprawę, zmienił wyrok Sądu Okręgowego i oddalił odwołanie. Sąd Apelacyjny uznał, że służba T. D. w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w latach 1967-1990, w tym na stanowiskach kierowniczych w Gabinecie Ministra, kwalifikuje się jako służba na rzecz totalitarnego państwa. Podkreślono, że przywileje emerytalne i rentowe wynikające ze służby w organach bezpieczeństwa PRL nie zasługują na ochronę prawną ze względu na zasady sprawiedliwości społecznej i naruszenie praw człowieka przez system komunistyczny. Sąd Apelacyjny stwierdził, że wysokość renty rodzinnej jest pochodną emerytury z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa i podlega stosownemu obniżeniu. W konsekwencji, sąd zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie i nie obciążając wdowy kosztami zastępstwa prawnego ze względu na jej wiek, sytuację życiową oraz przekonanie o słuszności roszczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obniżania rent i emerytur byłym funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa PRL, w szczególności w kontekście służby na rzecz totalitarnego państwa i zasad sprawiedliwości społecznej.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i specyficznego okresu służby. Interpretacja zasad sprawiedliwości społecznej w kontekście praw nabytych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służba funkcjonariusza w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w okresie PRL, w tym w Gabinecie Ministra, kwalifikuje się jako służba na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniająca obniżenie renty rodzinnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, służba T. D. w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w latach 1967-1990, w tym w Gabinecie Ministra, kwalifikuje się jako służba na rzecz totalitarnego państwa, co uzasadnia obniżenie renty rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że służba w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, szczególnie w Gabinecie Ministra, stanowiła kluczowy element aparatu represji totalitarnego państwa. Podkreślono, że przywileje wynikające z takiej służby nie zasługują na ochronę prawną ze względu na zasady sprawiedliwości społecznej i naruszenie praw człowieka przez system komunistyczny. Wysokość renty rodzinnej jest pochodną emerytury z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa i podlega obniżeniu.
Czy informacja o przebiegu służby przekazana przez Instytut Pamięci Narodowej jest wiążąca dla sądu w postępowaniu dotyczącym obniżenia świadczeń emerytalno-rentowych?
Odpowiedź sądu
Nie, informacja o przebiegu służby przekazana przez Instytut Pamięci Narodowej nie jest wiążąca dla sądu, który ma obowiązek samodzielnej oceny materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził, że informacja IPN nie jest władczym rozstrzygnięciem i sąd jest zobowiązany do przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego w celu ustalenia stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej.
Czy obniżenie renty rodzinnej po byłym funkcjonariuszu PRL na podstawie ustawy nowelizującej z 2016 r. narusza zasady konstytucyjne, w tym zasadę ochrony praw nabytych i sprawiedliwości społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obniżenie renty rodzinnej nie narusza zasad konstytucyjnych, ponieważ przywileje nabyte w wyniku służby na rzecz totalitarnego państwa nie zasługują na ochronę prawną, a zasada sprawiedliwości społecznej wymaga odebrania niesłusznych przywilejów.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że celem ustawy nowelizującej było zniesienie przywilejów emerytalnych i rentowych funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa PRL, co jest zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej. Przywileje te zostały nabyte niegodziwie i nie podlegają ochronie prawnej, zwłaszcza w kontekście naruszeń praw człowieka przez system komunistyczny.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| U. D. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (7)
Główne
u.z.f.p. art. 24a § ust. 1-3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
W przypadku renty rodzinnej po osobie, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, renta przysługuje na zasadach określonych w art. 24, z zastrzeżeniem obniżenia jej wysokości na podstawie świadczenia zmarłego z uwzględnieniem przepisów art. 15c lub art. 22a. Wysokość renty rodzinnej nie może być wyższa niż przeciętna renta rodzinna wypłacana przez ZUS.
u.z.f.p. art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje pojęcie 'służby na rzecz państwa totalitarnego', wskazując na okres od 22 lipca 1944 r. do 31 lipca 1990 r. oraz formacje, w których taka służba mogła być pełniona.
Pomocnicze
u.z.f.p. art. 13a § ust. 1 i 5
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa obowiązek organu rentowego wystąpienia do IPN o informację o przebiegu służby oraz status tej informacji jako równoważnej z zaświadczeniem.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do nieobciążania strony przegrywającej kosztami postępowania w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
u.z.f.p. art. 15c
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Dotyczy zasad ustalania wysokości emerytury w przypadku służby na rzecz państwa totalitarnego.
u.z.f.p. art. 22a
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Dotyczy zasad zmniejszania rent inwalidzkich w przypadku służby na rzecz państwa totalitarnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służba T. D. w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w latach 1967-1990 stanowiła służbę na rzecz totalitarnego państwa. • Przywileje emerytalne i rentowe wynikające ze służby w organach bezpieczeństwa PRL nie zasługują na ochronę prawną ze względu na zasady sprawiedliwości społecznej i naruszenie praw człowieka. • Wysokość renty rodzinnej jest pochodną emerytury z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa i podlega obniżeniu. • Ustawa nowelizująca z 2016 r. ma na celu zniesienie niesłusznych przywilejów, a nie represję.
Odrzucone argumenty
Brak wystarczających dowodów na to, że T. D. faktycznie pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa w sposób naruszający prawa obywatelskie. • Informacja IPN o przebiegu służby jest wiążąca dla sądu. • Obniżenie renty narusza zasady konstytucyjne, w tym ochronę praw nabytych.
Godne uwagi sformułowania
przywileje emerytalne i rentowe funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa uzyskane przez nich z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa • nie zasługują na ochronę prawną ze względu na powszechne poczucie naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej • służba na rzecz totalitarnego państwa • zasada sprawiedliwości społecznej • nie można uznać celów i metod działania organów bezpieczeństwa państwa totalitarnego za godziwe
Skład orzekający
Ewa Stryczyńska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obniżania rent i emerytur byłym funkcjonariuszom aparatu bezpieczeństwa PRL, w szczególności w kontekście służby na rzecz totalitarnego państwa i zasad sprawiedliwości społecznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy i specyficznego okresu służby. Interpretacja zasad sprawiedliwości społecznej w kontekście praw nabytych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy tzw. 'deubekizacji' i budzi silne emocje społeczne, poruszając kwestie sprawiedliwości historycznej i społecznej w kontekście świadczeń po funkcjonariuszach PRL.
“Czy renta po funkcjonariuszu PRL powinna być niższa? Sąd Apelacyjny rozstrzyga.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.